Eiríkur Örn Norðdahl – Blogg

Í dag er þjóðhátíðardagur Norðmanna.

Í dag ákvað ég – eftir að hafa lesið frétt um forsetagrein eftir ónefndan klámguðfræðing – að maður þyrfti kannski að leggja meiri vinnu í að láta sér líka vel við fólk. Altso fólk á þingi, fólk í framboði. Ólaf og Þóru. Að reyna að röfla minna um framakrata, gaddhesta og smjörkúka. Að fyrsta heiðarlega spurningin sem maður vilji spyrja aðra sé ekki: Af hverju ertu svona ógeðslegur skíthæll?

Þannig byrja og enda mörg blogg í dag. Margar aðsendar greinar. Jafnvel fréttir og fréttir af Facebook.

En altso. Jógúrt, kaffi. Enginn leikskóli því í dag er uppstigningardagur (ofan í þjóðhátíðardag Norðmanna – þeir missa því væntanlega einn frídag í ár). Pakkaði eldhúsdóti.

Í hádeginu átum við úti. Grænmetisborgara frá því í gær. Það var sól. Annars hafa skipst á skin og skúrir í dag. 24% líkur á þrumuveðri segir síminn minn.

Tók mér síðan pásu. Fékk mér lúr og las í tveimur bókum – Invisible Cities eftir Italo Calvino og 23 They Don’t Tell You About Capitalism eftir Ha Joon Chang. Sú fyrrnefnda er umtalsvert betri en sú síðarnefnda, þótt báðar séu reyndar fyrirtak.

Ég kláraði annars siðferðissálfræðitryllinn minn í gær. Hún var fróðleg þótt mér þættu ekki allar rökleiðingarnar frábærar. En mikið af skemmtilegu smælki, mikið af áhugaverðum rannsóknarniðurstöðum. Eitt af því áhugaverðasta var að hægrimenn (conservatives) eiga auðveldara með að setja sig í spor vinstrimanna (liberals) en öfugt. Hægrimenn eru sem sagt umtalsvert betri í að svara spurningum einsog þeir væru vinstrimenn en vinstrimenn eru í að svara spurningum einsog þeir væru hægrimenn. Vinstrimenn gera sér alls konar hugmyndir um hægrimenn sem standast ekki en hægri menn eru ekki haldnir sams konar fordómum. Og hafiði það, hipparnir ykkar.

Það sem situr eftir að lestri loknum er meðal annars þetta: Það er mikilvægt að skilja þá sem maður er ósammála, kannski er það jafnvel forsenda þess að lýðræðið gangi upp. Og með því að „skilja“ á ég ekki við þetta patróníserandi rugl um að þeir sem eru ósammála manni séu á einhvern máta „gallaðir“ (altso vitlausari en maður sjálfur, viðkvæmari fyrir manipúlasjón). Og það getur líka verið þess virði að minna sig á að líkindin á því að maður – og manns mengi, því skoðanir okkar fylgja mestmegnis hópalógík – hafi alltaf rétt fyrir sér eru fjarska lítil. Árni Johnsen hlýtur að hafa rétt fyrir sér um eitthvað (annað en það sem ég er sammála honum um). Að svo miklu leyti sem maður samþykkir rétt og rangt sem niðurstöður í pólitík auðvitað. Og ef maður gerir það ekki hlýtur maður að sækjast eftir málamiðlunum – þá telur maður bara atkvæðin og reiknar kúrsinn út frá því. Eitthvað þannig. Þetta eru einfaldanir. Flækjur á einföldunum. En við hugsum yfirleitt ekki þannig. Eða, réttara sagt – flestir kaupa þetta abstrakt en strax og við tökum konkret dæmi byrjum við að rökræða okkur í burtu.

Svo við tökum dæmi um eitt heitt móralskt efni: hver er það sem ákveður að bleikt fyrir stelpur og blátt fyrir stráka (eða litaaðgreining kynja yfir höfuð) sé „tímaskekkja“? Eða „röng“? Eða „rétt“? Hvernig ræðum við þessa litaaðgreiningu – og ólíkar skoðanir okkar á henni – án þess að það leiði út í uppnefni? Og menntað fólk kann líka að uppnefna – „tímaskekkja“ er jafn mikið uppnefni og gaddhestur og smjörkúkur og framakrati og öfgafemínisti. Það er algengt að umburðarlyndir vinstrimenn líti svo á að þeir sem eru ósammála þeim séu tímaskekkjur – einhvers konar hellisbúar í geimskipum – að veröldin sé í framrás og sú framrás verði mæld í því að veröldin taki í ríkari mæli upp vinstra siðferði.

Við smættum og afhúmaníserum. Ég smætta og afhúmanísera.

Ég á nota bene svo sannarlega ekki við að hægrimenn smætti ekki líka og afhúmaníseri – og mér þykir líka litaaðgreining kynja hallærisleg (en sýnu alvarlegra þegar heilu menningarheimarnir eru skilgreindir sem „karla“ eða „kvenna“). Ég á bara við að við erum öll sannfærð um að við ein höfum komist að réttustu niðurstöðunni í öllum siðferðilegum og pólitískum álitamálum – allir aðrir misstigu sig á leiðinni, villtust og afvegaleiddust eða hafa hagsmuna að gæta (umfram okkur sem eru hlutlaus, gáfuð og næm). Og það er ekki hægt að koma í veg fyrir það – öll okkar hugsun (þar með talin þessi hér) er merkt þessari vissu. Ég held ekki einu sinni að það sé gott að koma í veg fyrir það – ef að hugmyndaþróun er að nokkru leyti darwinísk er mikilvægt að við gerumst ekki slíkir afstæðishyggjusinnar að við afsölum okkur réttinum til að hafa einfaldlega á réttu að standa. Ég held bara að það sé mikilvægt að skilja og skynja þá sem maður er ósammála og stunda ekki samræðu einsog jarðýta.

En ég las sem sagt ekkert í þessari blessuðu bók í dag enda kláraði ég hana í gærkvöldi. Ég ætti miklu heldur að delera eitthvað um Calvino. Það væri áreiðanlega gleðilegra fyrir alla. Maður getur samt ekki eytt öllum deginum í að blogga svo það bíður betri tíma.

Ég hlóð líka Subbukallabókinni inn á símann minn til að skoða epub-skjalið annars staðar en í tölvunni minni – símalesarinn (Ionic) gerir það sama og Adobe forritið í tölvunni og teygir á forsíðumyndinni svo hún passi skjánum. Ég skil ekki þann fítus. Hann er alveg fáránlegur.

Pakkaði meira eldhúsdóti. Pakkaði kryddum og matvinnsluvélum, sleifum og bökunarformum. Lagaði viðburðaskrána mína (sjá hér vinstra megin). Skrifaðist á við sænska forleggjarann minn. Eldaði panang með tofú í kvöldmat. Svo glápir maður á eitthvað, les eitthvað og fer að sofa.

Annar ömurlegur dagur. Á vorhátíðinni í gær hafði ég tekið eftir því að það var komið gat á nýju sokkana mína og þegar ég vaknaði í morgun byrjaði ég á því að fara á klósettið og klippa á mér fimmtán metra langar táneglurnar með trésög. Eftir jógúrt, kaffi og leikskóla ætlaði ég að taka strætó niður í bæ. En upp á síðkastið hef ég gengið heim með vagninn og Nadja sótt Aram á hjólinu (hjólið mitt er í klessu). En nú var ég ekki á leiðinni heim og þurfti að skilja vagninn eftir engu að síður, svo ég þarf að sækja hann á morgun. Næst áttaði ég mig á því að ég var ekki með Oulukortið mitt því ég hafði látið Nödju fá það þegar þau mæðginin fóru í sund á helginni og hún gleymt að skila því. Sem þýddi að ég þurfti að borga í strætó, fram og til baka – samtals sex evrur og 40 sent. Og það er náttúrulega brjálæði.

Ég fór niður í bæ til þess að tala við skattinn. Það segir líklega sína sögu að það var ánægjulegasti hluti dagsins, hugsanlega fyrir utan kvöldmatinn. Eftir fundinn fékk ég mér pizzu og settist á kaffihús til að vinna. Ég hafði gleymt kindlinum mínum heima og dundaði mér því við að skematísera – rifja upp allar staða-vandi-lausn sögur í bókinni (eða auðvitað ekki allar, svona sögur leynast margar í hverri setningu ef vel er að gáð, en þær allra helstu a.m.k.). Þetta reyndist tilgangslaust og veitti mér enga nýja sýn, einsog ég hafði hálfpartinn verið að vona. Ég gleymdi auk þess að fara í gegnum einar samræður sem ég er nýbúinn að breyta og lá miklu meira á, gleymdi að uppfæra upplestradagskrána á heimasíðunni minni og svara tölvupóstum. Og svo eyddi ég alltof miklum tíma í hangs og kaffihúsið var ömurlegt, tónlistin var ömurleg og allt dró sífellt til sín athygli mína.

Næst fór ég í búðina og keypti í matinn – nú mundi ég að kaupa fyrir frídaginn líka (allt lokað á uppstigningardag). Svo kom ég heim og lék aðeins við Aram – það var ekki ömurlegt. Það var sól og blíða, átján gráðu hiti og við róluðum og spörkuðum bolta. Svo fór Nadja í jóga og ég fór að laga kvöldmatinn – sem var linsuquinoaborgarar með kóríanderpestó og rúkóla og bakaðri papriku. Eða, ég byrjaði reyndar á fjörutíu mínútna uppvaski (gærdagurinn og dagurinn í dag). Aram horfði á bílamyndina og hjálpaði mér svo að leggja á borðið og snúa salatinu í tilþessgerðri salatssnúningsskál (ég veit ekkert hvað þessi suðurevrópska aðgerð heitir á íslensku). Maturinn var mjög fínn.

Þegar ég ætlaði að leggja Aram eftir matinn fékk hann brjálæðiskast og vildi ekki sjá að ég legði sig. Sem var ömurlegt. Hann grét og öskraði að mamma hans ætti að leggja sig og ég þurfti að halda á honum sparkandi trylltum inn á baðherbergi. Það gekk yfir á endanum. Við lásum Í búðinni hans Mústafa í tíuþúsundasta sinn.

Mér er illt í bakinu. Illt í eyrunum. Ég er þreyttur og ef maður væri ekki litinn hornauga fyrir það myndi ég sprauta hreinni amfetamínprósakklausn í hálsslagæðina á mér. Ég þarf að dröslast í sturtu svo fýlan af mér geri ekki út af við mig en ég nenni því ekki.

Þetta líf, þetta líf!

Ömurlegur dagur. Ég held ég sé eitthvað veikur. Nema það séu himintunglin. Loftþrýstingur. Ég held það bresti brátt á með þrumuveðri og þá líður mér alltaf einsog hausinn á mér sé að springa.

Jógúrt og banani, kaffi, leikskóli. Fór ekki í búðina á leiðinni til baka af því ég hugðist ekki elda neinn kvöldmat. Það var vorhátíð á leikskólanum sem hófst klukkan sex og lauk klukkan sjö og ég sá ekki fyrir mér að ég myndi nenna að byrja að elda kvöldmat klukkan hálfátta-átta. Ekki á virkum degi allavega. Svo við fórum út að éta á kínverskan stað sem er hér einhvers staðar í skóginum. Maturinn minn var góður (setsjúan kjúklingur) en allir aðrir pöntuðu sér eitthvað rusl og geta sjálfum sér um kennt. Ekki þar fyrir að þetta eru nú engir gourmet veitingastaðir hérna í úthverfinu, inni í miðju finnsku skóglendinu.

Nema hvað. Kom heim og svaraði spurningum Grapevine, þessum tveimur sem ég átti eftir (og hafði hugsað mér að sleppa – en Haukur Magg sýnir enga linkind, þótt hann hafi reyndar sagt að ég mætti sleppa spurningum, þá stóðst það auðvitað ekki neitt þegar til kastanna kom). Ég var mjög skemmtilegur. Þetta voru bestu svörin mín. Þeir vita hvað þeir eru að gera þessir blaðamenn.

Og svo var dagurinn ömurlegur. Ég reyndi bróðurpartinn af vinnudeginum að panta flugfar til Barcelona fyrir fjölskylduna en fékk endalaus errorboð og allir láta einsog það sé ekki þeim að kenna – flugfélög, ferðaskrifstofur, bankinn og borgun.is. Líklega þarf bara að hringja pöntunina inn með öllu því veseni og aukagjöldum sem slíku fylgir. Af þessu fékk ég feykilegan höfuðverk (nema það hafi verið himintunglin). Svo las ég þessa kafla í bókinni sem ég var efins um og ég er ekkert efins um það lengur. Þetta er alveg skotheld bók. Og ég mun samt hafa áhyggjur af henni næsta rúma hálfa árið að lágmarki. Þannig er það bara.

Svo lá ég og las svolítið um það hvernig trúarbrögð (í skilningnum hópar af fólki sem stunda sameiginleg ritúöl og líta á þau sem heilög) gera fólki auðveldara um vik að þjappa sér saman og standa sig betur í samkeppni hópa. Þar kom meðal annars fram að samkvæmt rannsóknum endast kommúnur betur ef þær krefjast fórna af meðlimum sínum, og þær kommúnur sem stofnað er til á trúarlegum forsendum endast að jafnaði lengur en þær sem stofnað er til á veraldlegum forsendum. Ástæðan er sú að þeir sem trúa efast ekki að sama marki um markmið hópsins eða þau ritúöl sem notuð eru til að skapa hóptilfinningu (svo sem bænir og messur og söngvar og leikfimi og hóphugleiðsla) – veraldlegar kommúnur (sem voru í þessari rannsókn flestar á vegum sósíalista) héngu ekki jafn lengi saman vegna þess að þar var statt og stöðugt verið að pota í allt, rýna í það og rífast og efast um tilganginn og þar fram eftir götunum. Sem meikar náttúrulega sens.

Allavega. Við fórum á vorhátíðina og það var gaman og svo átum við kínamat og gengum heim í hnapp undir regnhlíf.

Hvernig var þetta nú aftur? Jógúrt með müsli, kaffi, leikskóli. Leiðindaveður. Hálfblautt en ekki alveg. Kom heim og las og las. Og las og las og færði síðan inn ríflega 300 athugasemdir. Ég á eftir að laga eitthvað smáræði í þriðja hluta – eða laga, það eru kaflar sem virka ekki alveg einsog þeir eiga að virka. Nema ég hafi bara verið of þreyttur þegar ég las þá í þessari yfirferð (þetta eru nýjir kaflar og mér fannst þeir stórfínir í fyrstu yfirferð, þetta var önnur). Það kemur í ljós á morgun. Annars er þetta fáránlega nevrótísk vinna. Ég átta mig á því að ég hef allt sumarið fyrir mér, eða bróðurpart þess allavega, en það er samt alltaf síðasti séns til þess að koma í veg fyrir mistök. Þegar það er búið að prenta þetta er það endanlegt. Búið.

Ég hef einu sinni gert ófyrirgefanleg mistök. Það var í Howl-þýðingunni minni, þar sem illuminated varð flóðlýst en átti að vera (og var fyrst) uppljómaðir. Uppljómaðir menn á húsþökum urðu ósköp venjulegir menn á flóðlýstum húsþökum. Ég breytti því einhvern tíma snemma í ferlinu – a.m.k. áður en ég tók upp hljómorðadiskinn með Gímaldin því þetta er vitlaust þar líka. Sú bók fór í gegnum ritstjórn á held ég fjórum forlögum áður en hún kom út og var þess utan lesin af ótal öðrum – ég fletti upp í alls lags bókum (sérstaklega um Ýlfur) og ráðfærði mig við fólk og bar saman við þýðingar á þau mál sem ég kann eitthvað í. Það vantaði ekki að ég væri að vanda mig, að metnaðurinn væri mikill. Og samt skeit ég í brækurnar í þýðingu á einu frægasta kvæði bandarískrar bókmenntasögu. Og ég get aldrei tekið þetta til baka; þetta verður aldrei endurprentað, enda held ég að litla upplagið sem var prentað sé stjarnfræðilega langt frá því að vera búið. Fokk.

Þetta má ekki. Og þetta má ekki koma fyrir í Illsku. Ekkert ömurlegt fokkopp sem ég verð mörg ár að jafna mig á. Þau eru auðvitað annars eðlis fokköppin sem geta komið fyrir í manns eigin bók en sem geta komið fyrir í þýðingu – en ég veit líka alveg hversu blindur maður getur orðið. Maður getur orðið mjög blindur. Ég hef leiðrétt og lagað fáránlega hluti í handriti að öllum mínum bókum. Ég viðurkenndi þetta ekki einu sinni lengi, með Ýlfur – sagði bara að flóðlýst og uppljómaðir væri jafnrétthá túlkun. Og í einhverjum bókstafsskilningi er það alveg rétt. En það breytir því ekkert að ég og allir aðrir vita hvað var meint þarna.

Við átum couscoussalat í kvöldmat. Lásum Í búðinni hjá Mústafa. Horfðum á Game of Thrones.

Á næstu dögum bíður mín að panta far til Frakklands, svara síðustu spurningunum fyrir Grapevine, lesa meira og vandlegar og pakka og flytja.

Ég vaknaði við að sólin skein innum gluggann og ég skildi ekkert hvers vegna Aram hafði ekki komið enn. Eftir smástund leit ég á klukkuna og þá var hún 4:44 og ég búinn að sofa í tæpa fjóra tíma. Mér gekk eiginlega ekkert að sofna eftir það. Aram kom skömmu fyrir átta og við fórum á fætur og horfðum á Lukku-Láka. Ef maður efast um að pólitískur rétttrúnaður hafi komið einhverju til leiðar á síðustu 20 árum ætti maður að horfa á Lukku-Láka og velta því fyrir sér hvort nokkuð af þessu sé einu sinni hugsanlegt í dag. Ég man ekki til þess að Lukku-Láki hafi verið sérstaklega mikill helgibrjótur eða umdeildur – en þetta er eiginlega bara reykingar, ofdrykkja, ofbeldi og staðalmyndagrín. Fyrir utan auðvitað að svo gott sem allar kvenpersónur eru mellur (eða Can Can dansarar). Ef að Lukku-Láki yrði fundinn upp í dag yrði hann bannaður. Hann er svona félagslegt asbest. Freon síns tíma.

Nei, ég er kannski eitthvað að ýkja. En allavega. Teiknimyndirnar eru líka feykilega hugvitssamar, sniðugar og fallegar. Og svo var auðvitað Svala Sjana, sem var sko enginn can can dansari – en hún var ekki í þessari mynd. Svala Sjana lék líka stórt hlutverk í Deadwood. Vætu Erpur var líka bæði í Lukku-Láka og Deadwood – og ætli Wild Bill Hickok hafi ekki komið fyrir í Lukku-Láka líka? Hann var allavega í Deadwood. Deadwood var kannski bara Lukku-Láki fyrir fullorðna. Nema það er minna reykt í Deadwood og meiri allsberilegheit. Og meira bölvað, auðvitað.

Svo vöktum við Nödju með súkkulaði, kaffi og armbandi sem Aram gerði á leikskólanum. Fórum öll saman út í göngutúr í sólinni, stoppuðum á leikvelli og á ströndinni – komum svo heim og átum paelluleifar, sem voru, einsog spáð hafði verið, betri í dag en í gær. Eftir matinn fór ég loks að finna fyrir þreytunni og fékk mér lúr. Fyrst svaf ég í tíu mínútur en svo í fimmtán – það tók mig samt tvo tíma að ná þessum svefni. Og ég hvíldist þarna í millitíðinni þótt ég svæfi ekki.

Þegar ég var stiginn á fætur tæmdi ég bókaskápinn í eldhúsinu og skrúfaði hann í sundur. Svo dró ég fram eldavélina og þreif bakvið hana. Ætlaði í búðina að versla en uppgötvaði (á staðnum) að Finnar taka mæðradaginn alvarlegar en ég mundi. Hér er hvergi opið. Sem var í sjálfu sér ágætt upp á planið með að klára úr skápunum fyrir flutningana. Úr varð tómatsúpa og rúgbrauð með osti, hvítlauki, oregano og tómati. Sem var mjög gott.

Svaf út. Jógúrt. Einn heima. Pakka. Á leiðinni í búðina seinnipartinn fór ég skyndilega að ofanda í örvæntingu út af bókinni minni – ég man ekki alveg hvað kallaði það fram, kannski var það bara lengdin. Kannski fannst mér einsog hún væri ekki nógu létt og skemmtileg. Hún er samt mjög létt og skemmtileg og maður finnur ekkert fyrir lengdinni. Þetta er bara einsog að skella í sig stuttri bloggfærslu. Renna yfir statusa dagsins. Nema bara djúpviturt og uppljómandi. Kannski var það eitthvað annað. Kannski var ég viss um að kápan yrði ljótt. Kannski að þetta yrði bara enn ein bókin. Einsog stimpilkort í ritlaunasjóð. Ég veit ekki hvort veröldin þarfnast fleiri bóka, við eigum enn eftir að lesa þær sem við eigum nú þegar. Ég er að minnsta kosti ekki búinn með nema brotabrotabrot af stórkostlegustu bókum mannkynssögunnar. En kannski þarf líka að tala um daginn í dag, tala um gærdaginn og morgundaginn, einsog þeir virðast í dag. Tala saman. Kannski þurfum við að tala saman.

Það tók mig klukkutíma að þrífa eldavélarhellurnar með stálull og hníf. Ég eldaði paellu úr afgöngum (en ekki bara, líka rándýru sjávarfangi). Hún var góð en ég hugsa að hún verði ennþá betri í hádeginu á morgun.

Það heyrir kannski helst til tíðinda í dag að ég át jógúrt með niðurskornum banana í morgunmat (en ekki müsli). Svona er nú komið fyrir manni. Þetta er spennandi tilvera.

Ég er alveg að verða búinn að lesa bókina. Eða svona. 17% eftir samkvæmt Kindlinum.

Fékk pakka frá Íslandi í dag. Meðal annars með ljóðaþýðingum Gyrðis.

Hlustaði á Passaðu þig með Nadiu. Hlustaði síðan á Dear Marshall með mömmu hans Eminem. Hlustaði svo á Sönn íslensk sakamál með Rottweiler, Kill you með Eminem, Drop it like its hot með Snoop (sem mig minnir að femínistafélagið hafi ályktað gegn þegar hann kom til landsins um árið) og Elskum þessar mellur með BlazRoca og Emmsjé Gauta. Ég þori ekki að hlusta á Kim með Eminem því þá fæ ég bara martraðir.

Ég leitaði að yfirlýsingu frá Lars von Trier sem hann sendi frá sér eftir harða gagnrýni frá femínistum eftir Anti-Christ (sem ég hef ekki séð því þá fengi ég bara martraðir) – þar sem hann altso bara sagði að þetta væri allt satt, hann hataði konur og vildi útrýma þeim af yfirborði jarðar. En fann hana ekki.

Ég eldaði Pytt i panna í kvöldmat.

Tók sundur lampann yfir eldavélinni og fiskaði út brotna ljósaperu.

Svaraði mjög fáum tölvupóstum.

Helgin fer í að pakka meira.

Epíska 4000 kílómetra bílferðin mín undir lok mánaðarins verður enn epískari – því nú er komið í ljós að ég verð einn allan tímann. Nadja tekur Aram með sér til Helsinki – þar sem hann fer væntanlega í pössun til guðmóður sinnar og Nadja fer á ráðstefnu – og ég keyri þetta bara sjálfur. Ég er með 30 nýja útvarpsþætti í símanum mínum og þyrfti endilega að finna mér einhverja góða hljóðbók til að hlusta á. Uppástungur vel þegnar.

Dagurinn í dag var alveg einsog dagurinn í gær nema hvað við fórum í sána eftir vinnu og ég gerði djúpsteikta wonton í kvöldmat (það var helgebbað). Morguninn fór í að svara tölvupóstum og spurningum Grapevine um Booby og eftirmiðdagurinn í að lesa Illsku. Ég var ægilega pirraður í uppvaskinu (að ástæðulausu/frá náttúrunnar hendi) og bætti ekki úr skák að mér tókst að skera mig til blóðs á einhverri helvítis plastdollu. Ég hoppaði og blótaði og kláraði svo að vaska upp. Síðan settumst við niður og horfðum á þrjár af ýkjusögum Króks.

Ég á eftir að lesa mig í gegnum þriðjung bókarinnar. Ég veit enn ekki hvenær maður segir að bók sé búin. Þetta er svo mikil skriffinnska. Einsog að binda landfestar eftir langa siglingu, borga tolla og gjöld, landa. Maður er ekki lengur úti á rúmsjó en það er ennþá smá í að maður komist heim. Og svo þarf víst að svara fyrir aflann langt fram eftir öllu hausti.

Ég sofnaði ekki fyrren seint – eitthvað eftir tvö. Vaknaði fyrst fjögur, svo fimm, svo sex, svo sjö en svaf einsog steinn frá sirka hálfátta til korter yfir níu. Kaffi, müsli, leikskóli. Keypti í matinn og tók með mér tvo pappakassa á leiðinni heim.

Morguninn fór í að skrifa Hauki Má bréf. Ég ætlaði að svara spurningum Grapevine en gerði ekki. Ætlaði að hringja í Hertz en gerði ekki. Lá svo í sófanum eftir hádegi og las. Nærri því hálfnaður með bókina. Illsku.

Les The Righteous Mind á kvöldin. Í gær las ég meðal annars um hinn alræmda „confirmation bias“ – sem er auðvitað grunnurinn að allri pólitískri samræðu (að standa með eigin kenningu og sjá ekki hvernig annað getur staðist). Hugtakið kemur úr einfaldri talnarannsókn þar sem viðföng fengu þrjár tölur í röð og áttu fyrst að endurtaka regluna með nýjum tölum og geta sér síðan til um hver reglan væri – rannsakandi svarar bara já og nei.

Rannsakandi: 2-4-6.
Viðfang: 8-10-12?
Rannsakandi: Já.
Viðfang: Sléttar tölur í röð?
Rannsakandi: Nei.
Viðfang: 7-9-11?
Rannsakandi: Já.
Viðfang: Hækkar talan alltaf um 2?
Rannsakandi: Nei.
Viðfang: 25-50-75?
Rannsakandi: Já.
Viðfang: Uhh …

Og svo framvegis. Það sem viðfangið gerði (eiginlega) aldrei var að brjóta regluna sem það hafði gefið sér alveg frá í byrjun (jöfn bilhækkun) og giska bara út í loftið – 5-1-7 (nei) eða 13-2001-15.000.000 (já). Reglan er hins vegar bara að tölurnar hækka – ef tölurnar hækka fær maður já, ef þær lækka eða lækka og hækka á víxl þá fær maður nei. En fólk myndar sér strax kenningu út frá fyrsta dæminu (án þess að hafa fengið fleiri dæmi) og hefur greinilega tilhneigingu til þess að standa með eigin kenningum og vilja ekki láta á þær reyna svo neinu nemur, það víkur ekki svo langt frá kenningu sinni að líklegt sé að hún bresti. Þetta er meðal annars ástæðan fyrir því að öllum finnst þeir alltaf hafa rétt fyrir sér – og standa þeim mun fastari fótum í trúnni á réttmæti kenninga sinna eftir því sem erfiðara er að sanna eða afsanna kenningarnar. Siðferðismál eru ansi ofarlega á blaði yfir þau mál sem erfitt er að sanna eða afsanna.

Annað atriði sem kemur fram í bókinni er að þegar við stöndum frammi fyrir því að trúa einhverju eða trúa því ekki þá tökum við líklega leiftursnögga ákvörðun um hvort við viljum trúa – svo spyrja þeir sem vilja trúa hvort þeir megi það en þeir sem vilja ekki trúa spyrja hvort þeir þurfi þess. Og fyrri spurningunni svörum við undantekningalaust játandi en þeirri síðari neitandi.

Bókin er reyndar ótrúlega pedagógísk og oft mjög þreytandi í því hvað hún reynir að vera kammó (eðli málsins samkvæmt – maðurinn er nú einu sinni búinn að skrifa bók um það hvernig samræður pólaríserast) en hún er samt áhugaverð. Og langt síðan að ég las svona bók.

Í kvöldmat var síld, kartöflur og egg. Við Aram lásum svolítið og spörkuðum í bolta og nú er Nadja að leggja hann.

Ég byrjaði daginn (að loknu müsli og kaffi) á að keyra bíl yfir til vina minna sem voru að leggja upp í langferð (lest/rúta/flug) til Ungverjalands. Aram leist ekki nema rétt svo mátulega á að fara þangað með mömmu sinni á hjólinu þegar ég var að fara keyrandi og fékk á endanum að sitja í framsætinu á meðan við keyrðum í fyrsta gír í gegnum garðinn og eftir (malbikuðum) skógarstígnum yfir til vina okkar. Þar kvaddi hann fólkið og fór svo á hjólinu með mömmu sinni á leikskólann en ég skutlaðist með Gabor og börnin hans tvö og farangurinn þeirra allan niður á lestarstöð – keypti í matinn og fór svo heim að vinna.

Í dag las ég bara. Fór í gegnum nærri því fjórðung af bókinni og gerði bara frekar lítið af athugasemdum. Reyndi að sitja úti í sólinni en það var of kalt svo ég hraktist aftur inn. Lá í sófanum í stellingunni sem osteopatinn hennar Nödju segir að maður eigi ekki að liggja í (á bakinu með hátt undir höfði) því þá fái maður höfuðverk og verði fúll. Og það stóð auðvitað heima að ég fékk höfuðverk og varð fúll. En ég var sem betur fer fljótur að hrista það af mér. Ég læt enga osteopata segja mér hvernig ég á að lifa lífinu.

Svo reyndi ég að hringja í Hertz til að ganga frá greiðslu og biðja um bílstól fyrir Aram – en gafst upp á biðröðinni og verð að reyna aftur á morgun. Nadja fór í jóga – við Aram böðuðum okkur (eða hann baðaði sig og ég fór í sturtu, við eigum víst ekkert fullorðinsbað, mér til endalausrar mæðu), gerðum mat (nasi goreng), lékum okkur og sömdum lag um kalkún og bílinn hans (og björn og ref og úlf). Svo hjálpuðumst við að rifja upp hvernig mamma hans lítur út.

Eftir kvöldmat lagði ég Aram – við lásum alveg stórfurðulega litháíska barnabók um lítinn hund og allt sem hann sér og Skrímslapest.

Vaknaði. Müsli. Kaffi. Fór með Aram á leikskólann, verslaði í matinn á leiðinni heim og hirti með mér tvo pappakassa úr búðinni. Á planinu var að ganga frá bílaleigubílaleigu, svara spurningum um Booby, Be Quiet! fyrir Grapevine og gera rafbók úr Subbukallablogginu. Ég byrjaði á því síðastnefnda og það kom fljótlega í ljós að það myndi taka allan daginn. Sérvitu rithöfundarnir voru allir með sínar eigin hugmyndir um gæsalappir og annað slíkt – sumir (ónefndir) rithöfundar lágu á biltakkanum meðan þeir hugsuðu milli málsgreina, sem setti allt úr skorðum. Svo þurfti að samræma frágang á sítötum og inndráttum og guðveitekkihverju. Ég á því enn eftir að redda bílaleigubílaleigunni og svara spurningum Grapevine. Sem þýðir líka að ég hef ekki svo mikið sem litið á Illsku í allan dag.

Ég reyndi að hlusta á Starship Troopers eftir Heinlein á hljóðbók – til að stytta mér stundir, enda er þetta æði mekanískt verk – en það gekk ekki. Maður þarf víst líka að einbeita sér að mekanískum verkum á meðan þau eru ekki eilíf endurtekning (ég hlustaði mikið á hljóðbækur í rækjunni í gamla daga). Reyndi líka að kaupa mér American Gods eftir Neil Gaiman á hljóðbók en fékk þau skilaboð að hún væri ekki í boði í mínu landi. Ég fæ oft svona þegar ég athuga með rafbækur. En þetta er skrítið. Ég gæti keypt bókina á geisladiskum – jafnvel kassettum – og látið senda mér. En ég get ekki fengið að hlaða niður skjölunum vegna ókláraðra höfundarréttarmála (sem enginn hefur kannski í forgangi að ganga frá). Auk þess er líka skrítið að geta keypt hljóðbækur á geisladiskum og sett inn á tölvuna mína í MP3 formatti – sem er hægt að flytja á milli út um allt og er afritunarvarnalaust – en geta bara keypt eitthvað sérstakt lokað formatt af Audible (sem er systursíða Amazon fyrir hljóðbækur). Vegna þess að bókaútgefendur eru harðir á því að hafa afritunarvarnir á sínum vörum en tónlistariðnaðurinn hefur löngu gefist upp á þeim – enda eru þær dýrt vesen. Þess vegna eru geisladiskar, sem eru framleiddir fyrst og fremst fyrir tónlistariðnaðinn, ekki (lengur) með neinum vörnum til að koma í veg fyrir fjölföldun – en skjölin sem maður kaupir af Audible (þegar maður þá fær að borga þeim fyrir hljóðbækur) eru afritunarvarðar. Það þykir varla neinum skrítið að maður verði gráhærður af þessari vitleysu. Sömu ástæður eru fyrir því að maður fær ekki rafbækur fyrir Kindle frá stærri forlögum á Íslandi – það er ekki hægt að selja slík skjöl með afritunarvörn nema í gegnum Amazon (sem hefur ekki sýnt íslenskum bókamarkaði neinn áhuga).

Hugmyndin var sú að hlusta á American Gods í epíska bíltúrnum mínum, Oulu-Norrköping-Rejmyre-Oulu-Rejmyre síðar í mánuðinum.

Um miðjan dag birtist Katri vinkona okkar á bílnum sínum og lét mig fá lyklana. Ungverjinn sem var í mat hér um daginn (hann heitir Gabor) er að fara að flytja (tímabundið) með börnin sín tvö og er með tæplega 50 kg af farangri. Ég fæ það hlutverk að skutla honum á lestarstöðina með börnin og baggana í fyrramálið. Ég veit ekki hvernig hann reddar sér síðan frá lestarstöðinni í Tampere út á flugvöll eða hvað hann gerir þegar hann kemur til Ungverjalands. En það reddast vonandi.

Ég stökk upp úr vinnu klukkan hálfsjö, henti í plokkfisk, sparkaði bolta með Aram, át og vaskaði upp og settist svo aftur niður við rafbókagerðina (það er nota bene ekki „rafbókagerðin“ sjálf sem er vesen, heldur þessi venjulegi frágangur á texta sem kemur úr ólíkum áttum). Klukkan er að verða tíu og ég er búinn í dag. Nú ætlum við hjónin að horfa á Game of Thrones og kannski poppa eða éta ís.

Dagarnir líða. Það eru ennþá átta snjóskaflar í garðinum mínum. Litlir jöklar innanum sandkassa, rólur og rennibraut. Það verður varla sumar fyrren eftir að við flytjum. En það er nú þegar sumar í suður Svíþjóð – fólk er sjálfsagt byrjað að dýfa tánum í vötnin.

Ég svaf út. Eða – fyrst vaknaði ég og gat ekki sofnað aftur. Byrjaði að lesa. Ég svindla og lít í aðra bók, sem er ekki Illska, lít í The Righteous Mind: Why Good People are Divided by Politics and Religion eftir Jonathan Haidt. Hún byrjaði frekar illa – Haidt ætlar sér greinilega að skrifa svo allir skilji og útskýrir þar með eiginlega of margt (eyðir til dæmis heilli síðu í að útskýra muninn á „liberal“ í evrópskum skilningi og bandarískum, sem kemur efni bókarinnar ekkert við og flestir sem hafa áhuga á þessu vita hvort eð er), en verður betri og sterkari eftir því sem líður á bókina. Haidt er „moral psychologist“ – siðfræðisálfræðingur? – og ansi duglegur að hugsa með manni frekar en gegn manni. Ef það er eitthvað sem manni verður samt alveg og endanlega ljóst af lestri bókarinnar þá er það að sannfæring kemur á undan rökhugsun – raunar gerir Haidt því skóna að án tilfinningalífs sé óhugsandi að eiga í nokkurri rökhugsun og styður það dæmum af fólki sem hefur orðið fyrir heilaskemmdum og missir sjokkfaktorinn, en hættir líka að geta ráðið við einföldustu hversdagsákvarðanir. Við svörum pólitískum (/siðferðislegum) spurningum með innsæinu og finnum síðan rökrænar ástæður til að bakka upp það sem okkur fannst fyrir. Þegar fólk lendir í því að þurfa að svara því hvort að eitthvað sé rangt, sem því þykir ógeðslegt, þá leitar það að „fórnarlömbum“, og rembist jafnvel við að finna fórnarlömb þar sem engin er að finna – til þess að réttlæta skoðanir sem það myndar sér með innsæinu/tilfinningunum. Eitt dæmið sem hann leggur fyrir viðföng sín er um mann sem fer út í búð og kaupir sér kjúkling en ríður honum síðan þegar heim er komið, áður en hann loks eldar hann og étur. Svo gott sem öllum finnst þetta ógeðslegt og svo gott sem allir leita að rökrænni ástæðu til þess að finnast það ógeðslegt/ósiðlegt og helst ólöglegt (eða að það ætti að vera ólöglegt). Það að ástæðan sé ekki til staðar breytir engu. Sumir urðu hreinlega reiðir, frústreraðir – þetta væri bara víst ógeðslega viðbjóðslegt og þessi pervert ætti heima á stofnun, punktur basta og viltaðégefiðéreinnáanngóurinn.

Sem þýðir ekki að skoðanir okkar séu tilgangslausar og vitlausar – heldur einfaldlega að við verðum að leyfa okkur að efast um eigin viðbrögð, verðum að reyna að sjá skoðanir okkar sjálfra (og annarra) í perspektífi, reyna að átta okkur á því hvaðan þær koma og hvernig þær verða til.

Þegar ég var loksins farinn að halda að ég myndi ekki sofna aftur steindrapst ég á koddanum og svaf til hálfeitt. Þegar ég vaknaði voru Nadja og Aram farin eitthvað út. Ég borðaði hádegismat og taldi Uglu vinkonu mína ofan af því að kaupa sér íbúð – og sendi hana í ævintýraför til útlanda í staðinn. Það var góðverk dagsins.

Nadja og Aram komu heim úr hjólatúr og við borðuðum hádegismat. Þá tók ég að ganga frá og henda drasli. Henti meðal annars útprentuðu (og útkrotuðu) nokkurra mánaða gömlu handriti af Illsku, sem var annar áfangi – lífið er ekkert nema áfangar þessa dagana. Skrúfaði sundur bókaskápa, pakkaði bókum, plötum, geisladiskum og steríógræjum. Fyllti út einhverja við-erum-að-flytja-til-útlanda-pappíra að skipan konunnar minnar, gerði tekjuáætlun fyrir næstu mánuði, lék mér við Aram og gerði kvöldmat – heimalöguð baguette, rúgspagettí með pestói og gufusoðið brokkolí. Svo skæpuðum við við mömmu og pabba – fengum að sjá nýju hænurnar sem pabbi var að fá sér í garðinn. Ég las Árstíðirnar eftir Eldjárn fyrir háttinn og Aram sagði orðrétt að lestri loknum: Ef þú kaupir fleiri ljóðabækur verð ég jätte glaður. Ég held hann hafi ekki nokkra hugmynd um hvað ég á ógeðslega mikið af ljóðabókum. Hann á reyndar bara eina og það er ekki þessi, það er Í búðinni hjá Mústafa, Eldjárn er af bókasafninu.

Pabbi vinkonu okkar, sem ég nefndi í gær, dó. Nadja talaði við hana á Skype í dag og hún á eðlilega mjög bágt. Systir hennar á von á barni eftir nokkra daga. Einhvern veginn verður hjákátlegt að nota um þetta orð – hvað fólki getur liðið illa. Að minnsta kosti einhver svona orð. Samt er dauðinn svo hversdagslegur. Þessi harmur gengur yfir fólk á hverjum degi. Maður stendur alltaf frammi fyrir því að missa kannski ástvini sína.

En nú er þessi dagur búinn og annar byrjar rétt bráðum. Og svo koma þeir vonandi flestir í kjölfarið.

Í dag dó Adam Yauch úr krabbameini. Eða morfínóverdós, las ég einhvers staðar – líknarmyrtur. Kannski var það bara eitthvað slúður. Hann var í Beastie Boys. Ég hefði ekki þekkt nafn hans í gær. Samt er ég mjög hrifinn af Beastie Boys.

Aram kom uppí klukkan 6. Við fórum á fætur klukkan 7 en Nadja svaf út. Átum müslí (annars borðar hann alltaf hafragraut með mömmu sinni) og ég drakk kaffi. Við gleymdum að bursta tennurnar og fá okkur lýsi. Svo horfðum við á Cars 2 og lékum okkur með bolta þar til Nadja vaknaði. Þá átum við aðeins meira (Aram fékk sér banana en ég át brauð með túnfisksalati – ég var skammaður fyrir það í gær að nefna ekki ALLTAF allt sem ég ét). Nadja og Aram fóru í göngutúr, ég reyndi að sofa (svaf auðvitað lítið sem ekkert um nóttina, einsog venjulega) en tókst ekki að festa blund áður en þau komu aftur.

Ég var rétt byrjaður að taka til hádegisverðinn, sem var matarleifar af ýmsu tagi, þegar síminn hringdi. Pabbi kínverskrar skólasystur Nödju, sem er líka ágætis vinkona okkar, fékk hjartaáfall í nótt og vinkona okkar var að leggja af stað með fyrstu vél til Peking. Nadja og skólasystkin hennar drifu sig öll út á flugvöll til þess að kveðja – því líklega kemur hún ekki aftur og þótt svo væri þá verða flestir þeirra sem hér eru nú farnir eftir viku eða tvær. Við Aram Nói vorum heima, borðuðum hádegisverð og svo fór Aram að sofa og ég að taka til og ráða ráðum mínum fyrir kvöldmatinn – því það var von á gestum.

Þegar Nadja kom heim fór ég í búðina og þegar ég var búinn að versla fór ég að pakka. Tíndi til föt fyrir Hjálpræðisherinn, tók síðan frá það sem ég ætla að nota næstu vikurnar (í 2-3 umgöngum) og setti restina í ferðatösku. Að því loknu pakkaði ég niður í kassa ólesnum skáldsögum, skáldsögum sem bráðliggur á að lesa (Jón Offa, Doris Stínu og Nóvember Hauks I) í tösku og svo stóran kassa undir bækurnar sem ég las vegna Illsku, sem er aðallega ýmiss helfararliteratúr, svo sem bækur Primo Levi og ævisaga Hitlers og eitthvað af íslenskum bókum í sama dúr (Whitehead, Müller o.s.frv.) en líka ýmis rit um uppgang hægri öfgamanna í Evrópu, um sögu Litháen, einhver heimspeki sem mér þótti viðeigandi á ólíkum skeiðum (Camus, Nietszche, Zizek), og bækur um tiltekin efni, svo sem um (muninn á) antisemitisma og íslamófóbíu, The Second Plane eftir Martin Amis (um 9/11), How to cure a fanatic eftir Amos Oz, Fjarri hlýju hjónasængur eftir Ingu Huld Hákonar. Þetta fór sem sagt í kassa með glósubókum og stóru korti af litháíska bænum Jurbarkas (þar sem Illska hefst og gerist að hluta), sem hefur hangið hér yfir borðinu mínu frá því í september að ég var þarna. Það var undarlega mikið uppgjör að ganga frá þessum bókum. Maður er naktari á eftir. Eiginlega finnst mér einsog ég hefði átt að ganga frá þeim fyrir löngu, þótt ég hafi raunar ekki litið mikið í þær síðasta hálfa árið eða svo. Og svo er ég líka með ríflega helmingi fleiri bækur af sama og svipuðum meiði á kindlinum mínum – þær eru auðvitað mismikið lesnar, einsog þessar í hillunni – og það er ekki jafn aðkallandi að pakka þeim niður. En þessi nekt er ágæt. Og það er samt skelfilegt að vera næstum búinn. Ég er samt að reyna að mikla þetta ekki fyrir mér. Þetta er sannarlega ekki fyrsta bókin sem ég klára. Og ég verð ekki laus við hana fyrren löngu eftir að ég klára hana – kannski í janúar, febrúar, í fyrsta lagi, og það er bara ef illa gengur. Ég er enn að hafa áhyggjur af Eitri fyrir byrjendur og það eru 6 ár síðan ég lauk við hana – enda birtist síðast um hana dómur í gær og von á öðrum eftir viku. Það gildir að anda með nefinu en stundum líður mér einsog ég sé hreint ekki með neitt nef.

Þegar ég hafði gengið frá kössunum fór ég að laga kvöldmat – sem var risotto með baunum (hvítum og adzuki), kúrbít, gulrótum, tómötum, sellerí og lauk. Gestirnir okkar voru ungverskur vinur og börnin hans tvö – konan hans er að vinna í Skotlandi – og svo vinkona okkar, finnsk, sem leit við en át ekkert. Nú liggur Aram í rúminu og þráast við að sofna og ég drekk síðustu leifarnar af rauðvíninu sem var með (og í) matnum.

Í dag er alþjóðlegi afritunarvarnarlausi dagurinn. Af því tilefni hef ég ekki afritunarvarið neitt í dag. Ég er meira að segja að hugsa um að brjóta nokkrar afritunarvarnir, bara til að fagna. Kannski á hundgömlum bókum löngu dauðra höfunda. Er Lolita komin úr höfundarrétti? Það er þá bara rétt svo. Stúta því.

Vaknaði seint. Nadja var eitthvað að þvo í morgun og vakti mig ekki. Eða. Réttara sagt fór ég seint á fætur. Ég svaf lítið sem ekkert og lá bara í einhverju höfuðverkjamóki í rúminu. En drattaðist sem sagt á fætur um síðir, át müsli, drakk kaffi og fór með Aram á leikskólann. Var ekki kominn til baka fyrren ellefu (en ég kaupi reyndar líka alltaf í matinn á leiðinni heim og þetta er ágætis gangur, svo líklega hef ég lagt af stað upp úr tíu).

Vesenaðist fram að hádegi. Át. Horfði á Daily Show. Sneri mér síðan að textaathugasemdum frá Silju og náði að fara í gegnum þær allar – skrifaði einsog hálfa til eina nýja blaðsíðu inn í miðja bók, ganga frá textanum í heild inn á kindilinn minn og þá var dagurinn búinn.

Ég gerði núðlur í kvöldmat. Með tofú og aspas og alls konar. Það var mjög gott.

Nú er síðasti snjórinn loksins að hverfa. Og bráðum flytjum við. Þá tek ég fyrst rútu til Norrköping, næ í bílaleigubíl og kerru, keyri aftur uppeftir, fylli kerruna af drasli og bílinn af fólki og súrra öllu niðurmeð Svíþjóð og nem ekki staðar fyrren í Rejmyre. Þetta eru ríflega fjögur þúsund kílómetrar samanlagt.

Aram er farinn að sofa, Nadja er úti í bæ og mig langar í bjór en það er ekki til neinn bjór. Og fyrst það er ekki bjór finnst mér að ég hljóti að poppa. En fyrst verð ég að bíða eftir að drengurinn sé sofnaður. Hann er nefnilega alveg poppóður og ef hann heyrir mig poppa þá fer hann aldrei að sofa.

Ég vaknaði frekar seint, og við öll – fór með Aram á leikskólann eftir müsli og kaffi. Át kirjálapírökur og núðlur í hádeginu, horfði á The Daily Show. Fyllti út millifærslupappíra til að borga leiguna og einhverja reikninga, las og las og las og las og las Illsku. Búinn að lesa allan þriðja hluta og gera eitthvað um 200 smávægilegar athugasemdir og byrjaður á fjórða.

Nadja rauk af stað niður í bæ klukkan 17 – átti stefnumót við osteópata og ætlaði þaðan í jóga og svo á eitthvað vínþamb með skólasystkinum sínum. Við Aram gerðum gulróta og ricotta gnocchi – það var alltof lítið hveiti í uppskriftinni og boltarnir hefðu þurft að vera allavega helmingi minni og rúllandi kringlóttir. Og steiktir lengur. Tæknilega séð var þetta reyndar ekki gnocchi heldur gnudi. Ég veit ekki alveg hver munurinn er. Þetta var fínt en þarf svolítið að fínpússa. Ég gerði ostinn líka sjálfur, sem var eiginlega mesta stuðið.

Við horfðum líka á Rango meðan við löguðum matinn. Aram horfði meira og lagaði minna, ég lagaði meira og horfði minna. Svo var hann með alls kyns vesen. Hellti vatni á gólfið, lék sér með matinn og hlustaði ekki á eitt einasta orð sem var sagt við hann. Ég gerði mitt besta til að verða ekki pirraður við hann en stundum verður maður bara pirraður samt. Við lásum Búðina hans Mústafa fyrir háttinn og skildum í sátt og samlyndi, harðákveðnir að verða betri menn um síðir.

Nú er hann vonandi sofnaður og óhætt að fara að poppa.

Ég vaknaði á miðvikudagsmorgun, át müsli og drakk kaffi. Síðan kvaddi ég fjölskylduna mína og fór út á lestarstöð. Í lestinni vann ég svolítið, át svolítið og las svolítið. Í sætinu fyrir framan mig var ungur maður frá Jamaica sem rappaði með youtube-myndböndum (ég segi rappaði en þetta var reggítónlist – mais bien sur – hann gerði samt svona rapphreyfingar, rappbendingar) og drakk eitthvert áfengissull í frauðplastmáli. Hann varð smám saman æstari eftir því sem leið á ferðina – það tekur 7-8 tíma að fara með lestinni til Helsinki – og einhvern tíma skömmu fyrir Tampere byrjaði hann að hringja í vini sína í Jamaica til að segja þeim að hann væri að koma heim og að Finnar væru rasistar. Einhver hafði ráðist á hann og barið helginni áður. Ég veit ekki hvað hann hafði verið hér lengi en hann var altalandi á finnsku (annað en ég) og sagðist hafa verið við nám. En nú var hann á leiðinni heim og spurði alla vini sína í símann hvort hann hefði nokkurn tíma – í Kingston eða Mósambík eða Bandaríkjunum – dæmt einhvern fyrir það eitt að vera hvítur? En ef einhver talar vel við þig um Finna, sagði hann við vini sína hvern á fætur öðrum, ekki trúa þeim. Við berjum þessar skepnur. Þetta eru aumingjar og rasistar, ekki alveg allir, en næstum allir. Hann skeytti nota bene ekki skapi sínu á neinum í lestinni, þótt hún væri full af Finnum, svo sjálfsagt hefur hann nú bara verið að tala úr sárindum, og lái honum hver sem vill.

Ég kom til Helsinki um eftirmiðdaginn. Mathias, vinur minn sem ég gisti hjá, var að vinna til tíu svo ég hóf heimsóknina á því að drepa tímann. Ég rölti aðeins um í miðbænum og fékk mér síðan kvöldmat á einhverri (lúxus)hamborgarabúllu (það er ekki étandi á „venjulegum“ finnskum hamborgarabúllum, það er ógeð). Svo hitti ég skáldin Adachi Tomomi og Leevi Lehto á Bar Loose, þangað sem Mathias kom líka strax eftir vinnu. Við héldum heim, út í úthverfið Myyrmäki, eftir nokkra bjóra.

Daginn eftir át ég morgunmat á lestarstöðinni og fór svo í sándtékk og æfingu með Leevi og Tomomi á nútímalistasafninu Kiasma. Eftir það fór ég á Ryytmi, sem er kaffihús/bar sem ég sat mikið á þegar ég bjó í Helsinki, og reyndi að vinna svolítið (en hékk meira bara á netinu í einhverju undarlegu eirðarleysi). Mathias kom þangað þegar hann var búinn að vinna og við fórum að sjá leikritið Om flickor kunde döda í finnlandssænska nemendaleikhúsinu. Leikritið sjálft er sænskt. Þetta var nú allt bara frekar so-so. Það voru nokkrar verulega fyndnar senur í leikritinu en bæði strúktúrinn og allur harmur voru í tómu tjóni – leikurinn var náttúrulega bara einsog við var að búast af áhugaleikurum (altso alveg alltílagi en það var enginn að gera neinar gloríur) og restin (þ.e.a.s. sviðsmynd, leikstjórn o.s.frv.) var bara drasl. Maður á auðvitað ekki að segja svona um áhugaleikhús en þau frétta þetta aldrei. Og ég dauðsá eftir því að hafa ekki frekar farið á Leevi Lehto flytja Ulyssesþýðingu sína (sírenukaflann með tónlist) og Tomomi skemmta í hljóðeffektaskyrtunni sinni í Kiasma.

Síðan tókum við Mathias lestina til Myyrmäki og átum pizzu og spjölluðum eitthvað fram eftir kvöldi.

Daginn eftir hékk ég heima hjá Mathiasi og vann. Seinnipartinn fór ég svo niður í bæ, át kvöldmat á Namaskaar, sem er indversk keðja, og fór þaðan á upplestur þar sem tveir vina minna voru að lesa – Teemu Manninen og Marko Niemi. Þeir tveir og tveir aðrir lásu við tónlist og með stjórnanda/plötusnúð – sem skipti um tónlist og valdi hvenær hver átti að byrja og hætta. Það var mjög gaman þótt ég hafi í sjálfu sér skilið lítið. Á undan þeim var raftónlistarmaður sem gerði alls kyns sarg og smelli og var í sjálfu sér ágætur þótt mér hefði þótt hann dálítið artífartía yfir sig. Eftir upplesturinn tók ég nokkra bjóra með Teemu sem fræddi mig um öll hugsanleg nördamálefni – allt frá notkun jambísks pentameters í finnskri ljóðlist yfir í nintendo-hakk, örflögugerð í Minecraft og ninjaskáldsöguna sem hann er að skrifa. Svo heim með einni af síðustu lestunum.

Daginn eftir fór ég á fætur fljótlega eftir átta og var mættur til æfinga í Kiasma klukkan tíu. Nú vorum við fjögur, því Cia Rinne hafði bæst í hópinn, og skömmu eftir hádegi mætti Jaap Blonk. Við æfðum saman fimm stykki – í fyrsta lagi var leikurinn „Moaning neighbours“ eftir Jaap, sem gengur út á að maður stendur í hring og gefur frá sér hvaða hljóð sem er en má ekki opna munninn nema fólkið beggja vegna við mann sé með munninn lokaðan (en maður má auðvitað gefa frá sér hljóð með munninn lokaðan hvenær sem er). Síðan lásum við „For voice“ eftir Tomomi sem er impróvísering út frá afskræmdu japönsku myndletri (tákninu „rödd“). Þá var það sjöukaflinn úr Notes for soloists þar sem Jaap, Leevi og Tomomi impróvesiseruðu í kringum tölustafinn 7 á sínum tungumálum en ég lék ritvélabjöllu. Næstsíðast var Sanasade (orðaregn) eftir Leevi Lehto þar sem við hin fylgdum honum einfaldlega eftir og spunnum hljóð og hermdum eftir. Allra síðast lásum við síðan Kreppusonnettuna öll í kór.

Ég held það verði birt myndband af þessu öllu saman einhvers staðar. Nógu mikið var þetta tekið upp – það voru a.m.k. þrjár vélar í salnum og hljóðið tekið inn á mixer líka. Fyrir utan þetta vorum við svo öll með kortersprógram hvert.

Eftir upplesturinn varð eitthvert vesen með hótelherbergið hans Jaaps, eða skort á slíku réttara sagt – einhverjir fóru að redda því og aðrir fóru að sjá fleiri gjörninga úti í Suomenlinna (sem er eyja rétt utan við Helsinki – 20 mínútur með ferju frá miðbænum) en ég einhvern veginn bara lét mig reka í burtu. Bæði var ég fjarska þreyttur, ekki nógu framúrstefndur og svo var líka svo vond stemning í kringum þetta hótelvesen allt saman – og ég skil ósköp vel. Jaap performerar alveg óhemju mikið og hefur gert í marga áratugi og ef það er eitthvað sem maður getur treyst á þá er það svona rugl – og mikið andskoti held ég að það hljóti að vera þreytandi. Ekki það ég skilji ekki skipuleggjendurna líka – og hef enda líka verið skipuleggjandinn – því það er rosalega erfitt að hafa yfirsýn á allt og það eina sem maður getur treyst á er að eitthvað mun fara úrskeiðis og maður mun þurfa að reyna að redda því á síðustu stundu.

Allavega. Þegar mig hafði rekið í burtu og var að velta því fyrir mér hvað ég ætti að gera – Mathias var aftur að vinna til 22 – þá hringdi í mig maður sem heitir Tapani og er að skipuleggja leikhúshátíð í Karhusaari, skammt fyrir utan Helsinki, sem mér er boðið á í sumar. Hann spurði hvort ég væri upptekinn um kvöldið og þegar ég kvað nei spurði hann hvort ég vildi koma til Karhusaari, sjá staðinn og fara í sánu og svona. Ég jánkaði því bara. Hann kom síðan og sótti mig og ég fór í sánu með honum og syni hans þarna úti í sveitasælunni – alveg við sjóinn. Við drukkum bjór og töluðum um Grikkland – sonurinn siglir þar á hverju sumri, er sjóhundur og á hluta í bát. Og svo skutlaði Tapani mér og tveimur kellingum úr jógaklúbbi konunnar hans niður í bæ – eða mér upp í Myyrmäki. Þá var klukkan reyndar ekki nema hálftíu svo ég tók því rólega, rölti aðeins um og fékk mér pizzu. Fólkið sem býr í Myyrmäki er fátækt – það eru margir útlendingar og á einu korterinu í göngu minni gekk ég bara fram á ólíka hópa af konum í svörtum heilbúrkum. Annars staðar voru stórir hópar af haugadrukknum unglingum sem voru allir klæddir einsog mellur (má maður segja svoleiðis, ég meina þetta ekkert illa og meina það ekki heldur bókstaflega – ég hef aldrei séð mellur sem klæða sig svona – það mætti mín vegna allt eins kalla þetta veiðiklæðnað). Uppúr tíu hafði Mathias svo samband og lét mig vita að hann væri fyrst þá að losna úr vinnu og yrði ekki kominn fyrren eftir um klukkutíma (hann vinnur alveg hinumegin við Helsinki). Ég fékk mér sæti á lestarstöðinni, hristi af mér nokkra róna með ónotum, og las Hungurleikana (ég kláraði þær í gær, dómur féll á Plúsnum áðan: “Líka búinn með Hungurleikana. Hún fjallar um hin djúpstæðu fílósófísku átök sem einkenna samlífi fjóstillífandi landsbyggðar og bjórtillífandi höfuðborgarsvæðis. Það er í henni bæði Gandhi og Pol Pot. Í höfuðborginni nær spektrúmið frá Völu Matt yfir í Rassa Prump.”)

Þegar Mathias kom fórum við og hittum bróður hans, barnsmóður hans og kærasta hennar og tvo aðra vini sem ég náði aldrei almennilega hverjir voru á Femma Klubi (sem er ekki femínistaklúbbur, eða þá a.m.k. öðruvísi femínistaklúbbur en við eigum að venjast – þar voru erótísk sjó á föstudagskvöldum (þetta var laugardagur)). Stemningin þarna var afar súr. Mathias var búinn að segja mér að þetta væri líklega mesta rassgatið í Myyrmäki en einhvern veginn er þetta alveg ólýsandi. Það var ekki beinlínis stemning þarna inni, þrátt fyrir allt áfengið og háværu tónlistina (sem var aðallega teknóútgáfur af I don’t like Reggea, Macarena og Lambada) – það var meira stemningslíki. Allir alveg einsog þeir væru rosa hressir. Einsog þeir væru kynþokkafullir. Einsog þá langaði að snerta hver annan.

Við fórum einu sinni út að reykja og þá kom til okkar maður með stóra bjórkassa í hvorri hendi og sagðist vilja selja þá. Hann var að safna sér pening svo hann kæmist inn á annan bar þar sem voru konur. Við hvöttum hann til að gefa konum frekar bjórinn og halda sig utan barsins – það væri áreiðanlega líklegt til vinsælda. Svo sáum við hann rölta í burtu og taka tal við nokkrar sirka fimmtán ára stúlkur sem stóðu álengdar. Við hittum hann svo aftur á leiðinni heim. Þá var hann í miklu fúlla skapi, stóð fyrir utan barinn sem hann var að reyna að komast inná, og við keyptum af honum tvær dósir hver til að taka með – og drukkum þær síðan á svölunum hjá Mathiasi.

Daginn eftir tókum við til – Mathias var með börnin og ég lék mér aðeins við Benjamin. Mathias á afmæli í dag en hélt upp á það í gær með smá kökuboði. Foreldrar hans komu, vinir og vandamenn. Ég er hræddur um að ég hafi verið heldur þurr á manninn við fólk. En ég er það bara svolítið oft og kenni yfirleitt feimni um en kannski er þetta eitthvað margbrotnara. Hégómi. Og kannski er öll feimni hégómi. Kannski er öll hegðun hégómi. Eftir veisluna vildi ég vera einn smástund og rölti út á pizzeriu, fékk mér að éta og kom svo aftur. Við horfðum á tvo þætti úr The Wire og svo kláraði ég Hungurleikana og fór að sofa.

Í morgun át ég bagettu á lestarstöðinni og er núna í lestinni heim. Að blogga og vinna. Lesa í gegnum 3. og 4. hluta Illsku í leit að veikum punktum (það eru engir veikir punktar! auðvitað eru engir veikir punktar í þessari bók! hún er skrifuð af hreinræktaðri snilligáfu!) Í kvöld borða ég kvöldmat með fjölskyldunni minni og les vonandi fyrir Aram áður en hann fer að sofa og á morgun fæ ég mér müsli og reiðist fyrir hönd verkamanna.

Svona var gærdagurinn. Dagurinn í dag var eitthvað svipaður. Ætli ég hafi ekki sofið samt heila fimm tíma í nótt, frekar létt, en samt, það er í áttina. Ég át müsli, drakk kaffi, fór með Aram á leikskólann. Nadja var heima fyrripartinn og við spjölluðum dálítið og svo fór ég að vinna. Ég kláraði að vélrita upp allt sem þurfti að vélrita upp. Á morgun fer ég til Helsinki til þess að taka þátt í listahátíð – lesa upp með mörgum eftirlætis hljóðljóðaskáldunum mínum, Jaap Blonk frá Hollandi, Adachi Tomomi frá Japan, Leevi Lehto frá Finnlandi og Cia Rinne – hvaðan sem hún nú eiginlega er og er ekki, Danmörku, Finnlandi, Þýskalandi og sígaunalandi. Eitthvað þannig. Og get vonandi unnið í lestinni. Í Helsinki mun ég búa hjá vini mínum, rithöfundinum og bókmenntagagnrýnandanum Mathias Rosenlund og hlakka mikið til að sjá hann aftur.

Ég er að reyna að tæma frystinn – átti 300 grömm af smokkfiski sem fóru í wok með papriku, vorlauk, bambus, basil, kóríander, engifer, hvítlauk, chili, fiskisósu, sojasósu og smá hnetusmjöri. Og núðlum. Það var fjarska gott. Nadja var í jóga í dag svo við átum ekki fyrren eftir átta.

Svo lagði ég Aram. Ég hef ekki tölu á öllum bókunum sem við höfum lesið í dag – en í þokkabót horfðum við á tvo þætti af Stundinni okkar. Mér finnst einsog það séu syngjandi börn frá Hólmavík í hverjum einasta þætti. Og það er líklega meira en bara tilfinning. Það er beinlínis eitthvað samsæri. Íslenska barnaefnið er annars í bullandi samkeppni við sænskt barnaefni – eða eins bullandi samkeppni og maður getur verið í þegar maður skíttapar alltaf. Það er til hryllilega mikið af góðu sænsku sjónvarpsefni fyrir börn – en á Íslandi virðist það gilda að ef framleiðandinn hefur metnað hefur hann engan pening og ef hann hefur pening hefur hann engan metnað. Og oft hefur hann hvorki metnað né pening. Við sáum að vísu bíómyndina um Þór í flugvélinni um daginn, eða góðan hluta af henni – það var fullorðins. Eða barna, altso. Metnaðarfullt og bara hreinlega ágætt. Og svo sáum við náttúrulega Galdrakarlinn frá Oz – mikið er það furðulegt að það skuli vera hægt að gefa út almennilegar bækur fyrir börn og setja á svið stórbrotin og sýnilega dýr leikrit fyrir börn en það skuli ekki vera hægt að framleiða almennilega sjónvarpsþætti fyrir þau.

Röfl, röfl, röfl. Djöfull sem ég get röflað. Ég gæti haldið áfram í allt kvöld. Það þyrmdi yfir mig einhvern tíma í dag þegar ég fór að hugsa um öll gagnaver heimsins, afvelta af röfli.

Ég er annars að lesa Hunger Games. Maður er ekki með nema maður hafi skoðun á Hunger Games. Merkileg þráin eftir því að fylgjast með fulltrúum sínum, aðalsöguhetjunum, taka siðferðislega réttar ákvarðanir við erfiðar aðstæður. Merkilega fullnægjandi á einhvern pervertískan hátt. Einsog maður sé alltaf að tuldra við sjálfan sig hvað maður sé góð manneskja.

Var það ekki þennan dag 1996 sem Alberto Fujimori drap skæruliðana í MRTA í Perú eftir margra mánaða umsátur í japanska sendiráðinu í Lima? Það er einsog mig minni það. Um svipað leyti héldum við fund í Vinstrimannafélagi Framhaldsskóla Vestfjarða Ísafirði (VaffEffEffVaffÍ) og ræddum þung(ir mestmegnis) á brún réttinn til vopnaðrar baráttu. MRTA voru ágætis dæmi vegna þess að þau reyndu að drepa ekki fólk – annað en hin skæruliðasamtökin í Peru, Sendero Luminoso (Skínandi stígur), sem voru eiginlega bara geðsjúkir sadistar undir maóískum hentifána.

Allavega. Ég sagði að maður mætti. Maður beinlínis ætti. Við vissar aðstæður. Að grípa til vopna. Ég er ekki viss um að það hafi verið barnaskapur, ég held ég hafi gert mér ágætlega grein fyrir alvörunni – þótt ég væri bara 18 ára menntskælingur á vesturlöndum. Auðvitað var skilningurinn eftir því yfirborðslegur eða fjarlægur – en hann var ekki (einfaldlega) rangur eða léttvægur. Ég er ekki viss um að ég sé í neinum grundvallaratriðum annarrar skoðunar í dag. En ég held það sé einmitt mikilvægt að vera alltaf MRTA og aldrei Sendero Luminoso. Að grípa aldrei til meiri örþrifaráða en maður þarf – og gefa aldrei sjálfum sér neinn afslátt á réttlætinu bara vegna þess að málstaðurinn sé góður. Bara vegna þess að Alberto Fujimori sé fasisti.

Ég held að róttækni eigi það til að ljóstillífa svolítið í byltingareldinum af sjálfri sér. Og ég veit hreinlega fyrir víst að margt róttækt fólk – bæði vitandi og óvitandi – gefur afslátt á öllu atferli sínu og sinna manna ef því þykir málstaðurinn góður. Slíkt fólk er held ég að finna alveg frá pistlurum Vefþjóðviljans yfir í vinstri róttæklingakreðsur, femínista, vantrúarlið og svo í síður róttækari kreðsum (sem líta á sig í baráttu fyrir betri heimi) – einsog þjóðkirkjunni, fjölmiðlastétt, stjórnmálaflokkum og svo framvegis. Það hrækja allir yfir grindverkið og sjá sjálfa sig sem réttláta – eða í versta/besta falli sem heilagar afturbatapíkur.

Og kannski var það 22. mars. Eða 22. maí. Allavega. Við Bjarni Þór, besti vinur minn, brenndum rauðum kertum á Café Castro og héldum fund. Boðuðum fólk með heimsendu boðskorti – formenn vinstriflokkana á svæðinu, formann verkalýðsfélagsins, heimspekikennarana okkar (Róbert Jack og sr. Skúla Ólafsson – ég held þeir hafi báðir mætt, allavega Róbert) og svo framvegis. Atvinnubyltingarmennina og alla nemendur skólans (af þeim mættu kannski fimm, en þeir sem fengu boðskort mættu flestir). Og fundurinn var góður.

Allavega.

Kaffi, müsli og Stígvélaði kötturinn. Svo lékum við okkur. Nadja vaknaði og nágrannar okkar komu og hirtu af okkur kommóðuna á ganginum, sem við flytjum ekki með okkur. Ég reyndi að fá mér lúr en sofnaði ekki. Við átum hádegismat. Aram fór að sofa og ég reyndi aftur að sofna – ég svaf ekki nema svona 3 tíma í nótt en er eitthvað spenntur yfir bókinni minni og get ekki slakað á. Um það leyti sem Aram vaknaði sofnaði ég samt í svona hálftíma. Svo bakaði ég flatkökur og gerði plokkfisk.

Fyrir háttinn lásum við Vetur í Múmíndal – og svo Nýju fötin keisarans, sem ég hafði ekki lesið síðan hún kom út, eða svo gott sem. Hún er í endursögn Böðvars Guðmundssonar og það sló mig eitt, einsog hlutir slá mig stundum – og nú veit ég ekki hvort það kemur frá Böðvari eða Hi-C sjálfum – að það eru ekki bara hinir heimsku sem ekki eiga að sjá fötin heldur líka þeir sem eru óhæfir í starfi. Og það sem sló mig var sem sagt að þessi hégómlegi keisari – sem skiptir um föt á tveggja tíma fresti – er augljóslega óhæfur, sagan beinlínis hefst á því að lýsa því hvernig honum sé sama um allt nema pjátur. Svo auðvitað sér hann ekki neitt. Og hann sendir ráðgjafa sína til að skoða efnið og þeir fyrirverða sig svo mikið fyrir að sjá það ekki að þeir ljúga að keisara – og er það ekki skilgreiningaratriði á hæfum ráðgjafa að hann ljúgi ekki að skjólstæðingi sínum? Og barnið sem bendir á keisarans nekt – hvað vitum við eiginlega um það? Hi-C/Böðvar heldur því fram að börn geti hvorki verið heimsk eða vanhæf en það held ég að sé bara einhver pólitísk réttsýni frá fjórða áratug þarsíðustu aldar.

Það sem sló mig var altso að kannski hefðum við haft vefarana fyrir rangri sök öll þessi ár. Kannski var keisarinn bara í fötum eftir alltsaman. Ég held það sé kominn tími til að einhver skrifi bók um aumingja galdravefarana sem voru hafðir fyrir rangri sök af alls konar fólki sem er óhæft í starfi. Uppreisnarrit. Nema það sé búið að því, auðvitað. Mér er sagt það sé búið að skrifa svo gott sem allt.

Hvernig var þetta nú aftur?

Müsli, kaffi, leikskóli. Við lásum langa bók í rúminu áður en við fórum á fætur. Gobbedí, gobb, gobb: Ævintýrið um höltu Kobbu og Guddu galdranorn. Það var einhver boðskapur í henni. Að maður geti verið ljótur og hallærislegur en það sé alltílagi því maður sé góður í fótbolta. Eða að minnsta kosti góður í marki. Ég vissi það náttúrulega fyrir en Aram hafði aldrei heyrt á þetta lögmál minnst.

Ég sló lokapunktinn í Illsku. Það er endir á henni. Hann er ennþá dálítið grófur og svona og það á eftir að púsla smá saman – en punkturinn er þarna. Þetta er reyndar í annað sinn sem ég set punkt en þessi heldur. Góður punktur.

Ef það er einhver punktur annars með þessari bók þá er hann líklega sá að tilveran sé flókin. Þetta er áróðursrit fyrir þeirri fásinnu að í veröldinni séu fleiri litbrigði en svört og hvít – og meira að segja fleiri en grá. Og mörg gegnsæ litbrigði. Ósýnileg. Þetta er bók um mikilvægi þess að líkja Hitler við sjálfan sig – frekar en öðrum við Hitler.

Eða Breivik. Ég sat yfir Breivik myndböndum í gær, á Youtube, um morguninn. Hann kann ekki að gefa sér færi á að efast. Hann tekur á sig rögg þegar hann talar en eiginlega er áhugaverðast að horfa á hann hlusta. Horfa á hann naga á sér varirnar og dusta af öxlunum á sér – hann er sífellt að reyna að bera sig mannalega. Og stendur þannig ekki undir neinum væntingum sem raunverulegt illmenni, einsog maður sér þau fyrir sér – hann er bara einhver lúði. Tölvunörd sem heldur að hann sé riddari. Bara einhver gaur. Bara einhver hversemer.

Í kvöldmat var couscoussalat.

Í morgun svaf ég út – til hádegis. Svo átum við couscousleifar og Aram fór að sofa. Ég fiktaði aðeins í bókinni minni í kannski klukkutíma og svo fórum við að pakka fyrir flutninginn – það er bara rétt rúmur mánuður núna. Nadja tók til í kommóðunni en ég pakkaði ljóðabókunum. Sex stórir bananakassar og einn lítill. Svo fórum við Aram í búðina og þegar við komum heim fór hann með mömmu sinni í sána á meðan ég lagaði kvöldmat (panang tofu). Á morgun förum við feðgar saman á fætur á meðan Nadja sefur út. Við ætlum að horfa á Stígvélaða köttinn sem við keyptum í Íslandsferðinni.

Ég átta mig annars á því núna að ég beygi nafn konunnar minnar, Nadja – með hljóðvarpi og alles – en ég beygi ekki orðið sána. Hvað ætli það fyrirstilli?