Stríð hinna pistlandi stétta

March 25, 2013 in blogg

Árið 2004 skrifaði ég eftirfarandi texta fyrir Mannlíf. Sett á netið nú 9 árum seinna í ljósi umræðna um uppsagnir pistlahöfunda og gæði pistlara.


Margoft í viku hverri setjast Íslendingar niður með hinum pistlandi stéttum og fá beint í æð skoðanir og lífsreynslur einhvers fólks út í bæ, sem af óþekktum orsökum hefur verið valið til að hafa skoðanir fyrir hönd þjóðarinnar. Þegar stríð hefst út í heimi bíðum við spennt milli heims og helju eftir því að vita hvað Guðmundur Andri segir, hvað finnst Birnu Önnu um sundursprengda Madridarbúa, og hvað finnst Sveinbirni I. Baldvinssyni um nýjustu Bridget Jones bókina? Ætlar Huldar að leita uppi hokkílið í Írak og ræða við spilarana um landsins gagn og nauðsynjar? Fara í karókí með liðinu sem þarf að vera 24 ára til að giftast Íslendingum? Svo hlæjum við okkur máttlaus þegar Guðmundur Steingrímsson setur sig í spor Saddams Husseins í bandarískri naflaskoðun. Kristín Helga Gunnarsdóttir segir „stubburnar sínar” (dæturnar) hafa stungið upp á því að í stað Kárahnjúkavirkjunar yrði Tígris stífluð, og íslenskir verktakar fengnir til verksins. Fá ekki staðfastar þjóðir verktakasamninga?

Þetta er hin sanna alþýðuljóðlist, hin sanna róttæka pólitík – hinar pistlandi stéttir veita ráðamönnum hugmyndafræðilegt aðhald, halda Davíð á tánum alla daga vikunnar. Því Davíð er alveg eins og við hin, hann getur ekki myndað sér skoðun án þess að lesa fyrst hvað Egill Helgason hefur um málið að segja, tekur ekki ákvarðanir í trássi við Birnu Önnu – enda væri það ávísun á eilífa útskúfun úr íslensku samfélagi. En hver veitir hinum pistlandi stéttum aðhald? Hvar eru ljóðagagnrýnendur Morgunblaðsins staddir þegar Sigurjón M. Egilsson skrifar í Fréttablaðið? Valdið þarf að sjálfsögðu að vera þrískipt, á meðan ríkisvaldið hefur vald yfir mér, og pistlarar hafa vald yfir ríkisvaldi, þá hef ég tekið mér bessaleyfi til að vera þriðja hjólið á þessu barnaleikfangi sem við köllum lýðræði, og lesa pistlurum þjóðarinnar pistilinn.

Úr fríðu föruneyti íslenskra pistlara vel ég mér fórnarlömb af kostgæfni, dreg út einn pistil eftir hvern og greini stílbrögð og aðferðarfræði, svo þjóðin eigi auðveldar með að átta sig á því við hvað er að etja í skrifræði pistlahöfunda. Enda er ég ekki öðruvísi en pistlarar og ráðamenn í því að ég er beinlínis mótfallinn því að fólk túlki hlutina sjálft. Það býður upp á augljósar mótsagnir.

Fyrsta pistilinn les pistlarinn Þráinn Bertelsson. Pistillinn birtist á baksíðu Fréttablaðsins, mánudaginn 19. apríl, og kallast 8-10 mínútna símtal.

Þráinn leikur flugu á vegg og hlustar á forsætisráðherra, Davíð Oddsson, eiga símtal við forseta Bandaríkjanna, George W. Bush. Þráinn er háðsádeiluhöfundur af æðstu gráðu, talar sjaldan öðruvísi en í kaldhæðni – nema þegar að því kemur að ræða miðbæ Reykjavíkur eftir klukkan tíu á kvöldin, þá verður Þráinn alvarlegur og ýkir af einlægni það styrjaldarástand sem geisar á götum borgarinnar. En í þeim pistli sem hér fer undir smásjánna pistlar Þráinn af napurri kaldhæðni. Davíð og George er lýst sem hálftalandi fábjánum. Davíð er að reyna að panta sér hamborgara, en fær af einhverjum ástæðum samband við öryggisráðgjafa Hvíta Hússins, Condoleezu Rice, sem hér nefnist Kondólessa. Kondó-lessa, sumsé, sem er sjálfsagt leið Þráins til að gefa í skyn að konur í valdastöðum séu í raun ekkert annað en kondó-lessur, kynkaldar hástéttakonur – trukkalessur með seðla milli handanna. Condoleeza gefur Davíð svo samband við Bush, sem hér heitir Bússi. Upphefst nú mikið sjónarspil þar sem valdsmennirnir virðast gera sér far um að misskilja hvor annan. Bush segist hafa talað við Sharon, og Davíð heldur að hann sé að tala um Sharon Stone, og svo fram eftir götum og stígum absúrdismans. Samræðan er ósannfærandi á alla kanta, og það sem verst er, hún er alls ekki neitt fyndin nema maður hati Davíð Oddsson af allt að því sjúklegri grimmd.

Þráinn fær eina stjörnu fyrir að vera á heiðurslistamannalaunum, en tapar henni fyrir að gera lítið úr lesbíum. Hauskúpa.

Annan pistilinn les pistlarinn Andri Snær Magnason. Pistillinn birtist sömuleiðis á baksíðu Fréttablaðsins, en tveimur dögum fyrr, laugardaginn 17. apríl. Nefnist pistillinn Flóttamenn og útlendingar.

Andri fjallar hér um frumvarp ríkisstjórnarinnar gegn málamyndahjúskapi, og dregur samlíkingu milli flóttamanna dagsins í dag, og þeirra sem flúðu ánauð Haraldar Hárfagra fyrir 1100 árum og settust að á Íslandi. Andri er líka háðsádeiluhöfundur, en í stað þess að beita fyrir sig napurri kaldhæðni eins og Þráinn, þá setur Andri upp grunnskólagleraugu einlægninnar. Andri segir að Íslendingar hafi slæma reynslu af útlendingum, bendir á harða gagnrýni Jónasar Sen á íslenska tónlistarmenn í Morgunblaðinu, spyr hvort ljósmyndataka Mats Wibe Lund í krummaskuðum þjóðarinnar sé ekki á vegum norsku leyniþjónustunnar og við flissum með eins og þegar barnið benti á keisarans nekt.

Andri fær fjórar stjörnur fyrir að vera fyndinn. En tapar einni fyrir að vera of sniðugur og krúttlegur. Pistillinn missir dálítið marks vegna þess að það er of auðvelt fyrir nasistana að klípa bara í kinnarnar á Andra og segja: „O, hvað þú ert sætur.” Enn spásserar keisarinn nakinn niður laugaveginn.

Þriðja pistilinn skrifar pistlarinn Birna Anna Björnsdóttir, í Tímarit Morgunblaðisins, sunnudaginn 11. apríl. Pistilinn nefnir Birna Unglingsár hin fyrri og síðari.

Birna er sífellt á vaktinni, heyrir á tal kvenna úti í bæ, og gluggar í Cosmo af trúarlegri áfergju eins og nútímakonu er skylt. Birna er mikil nútímakona, og kannski oft full upptekin af því að vera nútímakona, og af ákveðinni kynslóð, til að sjá skóginn fyrir einstaka trjáhríslum. Í þessum pistli segist Birna hafa verið að ganga í barndóm gegnum fjölmiðla, eða unglingdóm eins og hún kallar það. Hún hefur annars vegar fylgst náið með Söngkeppni Framhaldsskólanna, og Gettu Betur, og hinsvegar lesið viðtöl við fermingarunglinga. Titill greinarinnar vísar sumsé til áranna í gagnfræðaskóla, og áranna í menntaskóla. Hún minnist þessara ára með ljúfri nostalgíu, segir okkur frá Prella, en svo kölluðu þau fermingarbörnin prestinn sinn þegar hún var ung. Að kalla prestinn Prella, er svipað stílbragð og þegar Kristín Helga Gunnarsdóttir kallar börnin sín stubburnar. Ástúðleg gælunöfn virðast eiga upp á pallborðið hjá þjóðinni, þó þessum gagg-rýnanda sé nær að kúgast obbulítið. Birna segist hafa fengið fyrir MH-hjartað þegar Versló vann Gettu Betur, en af því hún er svo dipló þá segir hún nú samt að strákarnir hafi verið krúttlegir og átt skilið að vinna. Shirley Temple fýlustúturinn gapir framan í þjóðina, sem brosir og hallar undir flatt.

Birna fær eina stjörnu fyrir að höfða til þjóðarinnar af krúttlegri alúð, og tvær stjörnur fyrir einstaklega pistl-viðeigandi ljósmynd yfir greininni. Hún tapar hinsvegar einni stjörnu fyrir að hafa ekkert að segja. Hvorki fugl né fiskur. Tvær stjörnur.

Fjórða pistil pistlar Svarthöfði. Pistillinn kallast Landsins snjallasti hótar endurkomu, og birtist í DV miðvikudaginn 21. apríl.

Svarthöfði ber svo sannarlega nafn með rentu. Ekki bara er hann hulinn myrkri grímu nafnleysisins, heldur ber hann einnig kolsvarta grímu meinhæðninnar. Sjálfsagt er þetta nátengt, í kurteisisþjóðfélaginu getur Svarthöfði skákað í skjóli nafnleyndar, veitt ráðamönnum og fjölmiðlastjörnum hvert neðanbeltishöggið á fætur öðru án þess að þurfa nokkurn tímann að svara fyrir gjörðir sínar. Efalaust er þessi höfundaleynd bráðnauðsynleg í jafn viðkvæmu þjóðfélagi og Íslandi, þar sem jafnvel meinlausustu pistlahöfundar geta átt von á því að fá símtal úr stjórnarráðinu. Sömuleiðis er Svarthöfði skilgetið afkvæmi blaðamannastefnu DV, skipar sér sæti meðal óþekku strákana í bekknum, rífur kjaft í tímum og reykir sígarettur í frímínútum. DV einkennist kannski fyrst og síðast af guðdómlegri lágkúru, og stundar hana af slíkum myndarskap að lesendur fyllast höfgi. Í þessu ríki er Svarthöfði konungur.

Í þessum pistli snýr Svarthöfði sér að sjónvarpsþáttinum Landsins Snjallasti, fagnar því í hvívetna að hann hafi verið tekinn af dagskrá en fyllist sömuleiðis miklum beyg við þá hótun Hálfdáns Steinþórssonar um að hann muni mögulega snúa aftur með þáttinn. Svarthöfði fer mikinn, kallar hinn geðþekka Hálfdán ófyrirleitinn vínarbrauðsdreng sem engum eirir friðs, og segir Landsins Snjallasta næstum því jafn vondan sjónvarpsþátt og Fiskur án reiðhjóls. Auk þess tekur hann upp hanskann fyrir hinn stjórnanda þáttarins, Elvu Björk Barkardóttur, en aðspurður um hvort Elva ætti afturkvæmt á sjónvarpsskjáinn sagði ófyrirleitni vínarbrauðsdrengurinn: „Hún á allavega eftir að horfa á það.”

Svarthöfði fær þrjár og hálfa stjörnu fyrir að vera ófyrirleitnari en Hálfdán og DV samanlagt, í þjóðfélagi sem sárlega skortir meinfýsni, og eina til fyrir að hafa næga réttlætiskennd í ófyrirleitni sinni til að koma Elvu Björk til varnar. Fjórar og hálf stjarna.

Fimmta pistil reit Kristín Helga Gunnarsdóttir. Pistillinn kallast Isspiss, og birtist í Fréttablaðinu þriðjudaginn 20. apríl.

Kristín Helga er mamman í hópnum. Hinn siðferðislegi uppalandi þjóðarinnar, slær á fingur ráðamanna af Davíðskri festu, kennir okkur hvernig við eigum að vera. Það er ljótt að fara ekki að jafnréttislögum, og ljótt að byggja virkjanir, og algert ullabjakk að fara í stríð í útlöndum. Í þessum pistli líkir hún ráðamönnum þjóðarinnar einmitt við börn, sem segja bara „víst, víst, víst hef ég rétt fyrir mér og alltaf hundrað sinnum meira en þú”. Svo bendir hún ásökunarfingri sínum að dómsmálaráðherra sem sagðist ekki bundinn af því að fara að jafnréttislögum. Um miðjan pistil hefur Kristín engar fleiri barnalíkingar á dómsmálaráðherra, og vindur því kvæði sínu algerlega í kross og talar um símtalið sem Davíð fékk frá Bush. Hún fer sömu leið og Þráinn með að skrifa beinlínis samræðuna þeirra á milli. Þetta stílbragð sló í gegn hjá þjóðinni fyrstu vikurnar eftir símtalið, en það á hvað best ég veit upptök sín hjá Grænhöfða sem skrifaði stórskemmtilega pistilsamræðu á Kistuna. En eins og svo oft gerist þá komast eftirlíkingarnar ekki í hálfkvisti við orgínalinn. Helstu gallar Kristínar Helgu eru að beita sömu stílbrögðum æ ofaní æ, og vera einfaldlega ekki nógu skemmtileg.

Kristín Helga fær tvær stjörnur. Eina fyrir alúðlegt móðureðli, og ég gef henni eina í viðbót af geðþótta: Ég er nefnilega yfirleitt afskaplega sammála henni. Mér finnst stríð líka algert ullabjakk, og auk þess hefur hún enn ekki slegið á fíngur mér eða minna. Geri hún það, verður hún svipt geðþóttastjörnunni.

Sjötta pistil skrifar Sveinbjörn I. Baldvinsson, sunnudagapistlari. Pistillinn heitir Sumardagurinn fyrsti og lýðræði í veðurfari, og birtist í Morgunblaðinu, sunnudaginn 18. apríl. Pistlasería Sveinbjörns kallast Hugsað upphátt.

Sveinbjörn er frámunalega vinalegur pistlahöfundur. Veitist aldrei að nokkrum manni, né ygglir brún. Ef Kristín Helga er mamman, þá er Sveinbjörn afinn, og Hugsað upphátt sunnudagabíltúr til næsta bæjar. Stemmningin er bílasjoppur og ís með dýfu. Eins og titillinn gefur til kynna fjallar þessi pistill um blessað veðurfarið, þetta meinlausa umræðuefni sem allir Íslendingar virðast þurfa að hafa skoðun á. Frá því löngu áður en Idol-keppnin kom til sögunnar, hefur veðurfarið verið efst á baugi í kaffistofum og teboðum þjóðarinnar. Sveinbjörn talar um komandi sumar, á „fallegri íslensku” og segir frá píslargöngu sinni, þegar hann tíu ára gamall skáti þurfti að þramma á sumardaginn fyrsta í gegnum vetrarkuldann úr hlíðunum og vestur í Háskólabíó, í stuttbuxum og ljósbrúnni hermannaskyrtu einum fata. Sagan er værðarfull minning, og boðskapur hennar sá að Íslendingar skuli fara varlega í að áætla nokkuð um veðurfar. Ábendingin er að sjálfsögðu óþörf, en óþarfi að lasta hana fyrir það. Eins og mér þykir meinleysið mikil plága á pistlahöfundum þjóðarinnar, þá væri leiðinlegt ef allir væru meinhorn. Sveinbjörn er eins og Morgunblaðið, vandur að virðingu sinni, og þó ég geri mér ekki ferð til að lesa Hugsað upphátt, þá er fínt að þetta horn sé þarna fyrir þá sem vilja taka sunnudaginn í rólegheitunum.

Sveinbjörn fær þrjár og hálfa stjörnu, fyrir að vera réttur maður á réttum stað, á réttum tíma.

Sjöundi pistill er eftir Guðmund Steingrímsson. Pistillinn heitir Sumardagurinn annar, og birtist í Fréttablaðinu, föstudaginn 23. apríl.

Þegar Guðmundur Steingrímsson gaf út sína fyrstu skáldsögu, Áhrif mín á mannkynssöguna, var hann kynntur sem „ástsælasti pistlahöfundur þjóðarinnar”, og má heita líklegt að enginn maður í Íslandssögunni hafi verið jafn fljótur að vinna sér inn jafn stóran titil, enda hefur Guðmundur ekki pistlað nema í rétt rúmt ár svo eftir hafi verið tekið. En það verður að viðurkennast að Guðmundur er afskaplega vinsæll pistlahöfundur.

Uppáhalds stílbragð Guðmundar er „hvað ef X væri Y” brellan, Guðmundur veltir því fyrir sér hvernig heimurinn væri ef strákar væru með brjóst, og hvernig það væri ef hann væri utanríkisráðherra, hvaða áhrif myndi það hafa ef regninu rigndi upp en ekki niður, o.s.frv. Í þessum pistli gerir Guðmundur sumarið að umtalsefni, og veltir því fyrir sér hvernig heimurinn væri ef sumardagurinn annar kæmi strax í kjölfarið á sumardeginum fyrsta, og svo sumardagurinn þriðji, og þannig áfram þar til veturinn sneri aftur. „En svo sekkur maður niður í pælingar” segir Guðmundur í síðustu málsgrein, og lesandinn tekur andköf. Hvað hefur Gummi verið að pæla núna? Gummi var nefnilega að velta því fyrir sér hvernig heimurinn hefði verið sumardaginn fyrsta ef Kjartan Gunnarsson hefði átt Norðurljós, en ekki Baugur. Þetta er ekki alveg nógu fyndið, og pælingin missir marks. Guðmundur hefur oft pælt skemmtilegri akra. Hvernig hefði sumardagurinn annar verið, ef Illugi Jökulsson hefði verið ritstjóri Fréttablaðsins, og fengið Elísabetu systur sína til að skrifa pistil á baksíðu? Hvað ef Kjartan Gunnarsson hefði verið ritstjóri, og fengið Davíð Oddsson til að skrifa pistil á baksíðu? Og Guðmundur Steingrímsson væri eigandi Norðurljósa? Ha? Hvað ef Gummi hefði fæðst sonur eins forsætisráðherra, frekar en annars? Og svona bara svo það sé á hreinu, hvað ef strákar væru með brjóst?

Guðmundur Steingrímsson fær tvær Davíðsstjörnur. Af því bara.

Áttunda pistil skrifar Eiríkur Jónsson. Pistillinn heitir Almenn athyglissýki – Fegurð er flott. Pistillinn birtist í DV laugardaginn 24. apríl.

Ég hef Eirík grunaðan um að vera að reyna að komast í gegnum ævina án þess að nota persónufornafnið ég, en vera samt alltaf fyrst og síðast að tala um sjálfan sig. „Hef álíka gaman…” „Bjó í Kaupmannahöfn…” o.s.frv. Eiríkur er eilífðartöffari, brosir aldrei en glottir þeim mun meira, eins og hann vilji vera mysteríös. Þetta tekst ágætlega, enda er Eiríkur einn þeirra pistlahöfunda sem er svo samkvæmur sjálfum sér að óþarfi er að lesa pistlana hans til að vita hvað hann ætlar að segja. Yfirleitt dugar að lesa fyrirsögnina, og skoða myndirnar sem fylgja.

Í þessum pistli talar Eiríkur um gagnrýni á fegurðarsamkeppnir, segir þær ekki hafa notið sannmælis og hafa verið mótmælt á ofsafenginn hátt. Þetta hlýtur að teljast undarleg skoðun í ljósi allrar þeirrar umfjöllunar sem fegurðarsamkeppnir fá, í beinum sjónvarpsútsendingum, viðtölum og ljósmyndum í nær öllum fjölmiðlum, auk framúrskarandi mætingar á viðburðina sem slíka. En Eiríki finnst nauðsynlegt að setja samt út á þessa tuttugu femínista sem dreifa barmmerkjum fyrir utan viðburðina, og taka þá sem dæmi um fádæma mótmæli og að þeir njóti ekki sannmælis. Það eru ekki allir hrifnir af Hemma Gunn heldur, en það verður seint sagt að hann njóti ekki sannmælis. En gott og vel ef hann vill gagnrýna þessa feminísku afstöðu, en lýsingar Eiríks á mótmælum minna meira á lýsingar Þráins Bertelssonar á miðbænum, en hlutlausa athugun. Eiríkur segir svo að fegurðarsamkeppnir séu eins og Gettu Betur, og Söngkeppni Framhaldsskólana. Loks segir hann fegurðardrottningar líklegar til að skara fram úr í lífinu, og dregur þar til Lindu Pétursdóttur – sem verður að teljast frekar vafasamt í ljósi alls þess kom í kjölfar hennar krýningu – Maríu Guðmundsdóttur fyrirsætu og ljósmyndara, og Guðrúnu Bjarnardóttur sem giftist einhverjum framúrskarandi ríkum Evrópubúa (er það árangur?). Í heildina er þetta afskaplega lélegur málatilbúningur, settur fram á frekar töffaralegan máta. Eftir fyrsta lestur kinkar maður bara kolli, en strax og maður fær tækifæri til að melta boðskapinn aðeins betur falla rök Eiríks um sig sjálf. Alltaf leiðinlegt að horfa á góðan töffara misstíga sig, og detta með höfuðið á kaf í forarsvað eigin vitleysu.

Eiríkur fengi þrjár stjörnur ef pistillinn hefði haldið vatni, en situr því miður eftir með eina skitna stjörnu – fyrir glottið.

Illska: Augu sjáandans

March 21, 2013 in blogg, Illska

Fjölmiðlamaðurinn Sölvi Tryggvason uppskar nokkurn hlátur fyrir skemmstu þegar hann benti auðmjúklega á – í viðtali við DV minnir mig – að það „að elska“ væri sögn en ekki lýsingarorð. Því er einmitt líkt farið með illskuna, hún er sögn en ekki lýsingarorð, og þess utan loðin sögn – varla hönd á henni festandi (sem er svo aftur ástæðan fyrir því að við getum ekki hætt að ræða hana). Það er ekkert eitt tiltekið einkenni eða heilkenni, sem veldur eða útskýrir hið slæma í heiminum – en illt gerist og er gert engu að síður og það gerist og er gert fyrir ýmsar orsakir, sem ekki eru allar illar í þeim skilningi að gerandinn leggi upp með illskuna að markmiði eða þjáist af henni. Hann getur jafnvel – kannski oftast – hafa ætlað að uppræta illskuna sjálfur, hafandi greint hana í öðrum. Á öðrum stundum, sem eru víst ekki mikið sjaldgæfari, virðist hann einfaldlega ekki gera sér grein fyrir því að nokkuð sé bogið við gjörðir hans – flaggar þeim jafnvel, einsog gerðist í Steubenville nauðgunarmálinu sem hefur verið í kastljósi fjölmiðlanna síðustu daga.

En illska alltaf spurning um perspektíf, um sjónarhorn. Trúi maður því að maður megi – að aðrir séu ekki mennskir í sama skilningi og maður sjálfur – þá leyfir maður sér og verður bókstaflega hissa, finnst maður svikinn, einsog maður hafi hlaupið á vegg, ef samfélagið ætlar svo að banna manni það sem manni þykir sjálfsagt. Og trúi maður því síðan að gyðingar, íslamistar, kapítalistar, femínistar, hvítir karlmenn eða aðrir demóníseraðir þjóðfélagshópar ætli sér að snúa allan heiminn undir sig og byggja upp róttæk kúgunarkerfi til að valda jafnt smælingjum sem öðrum miska, eða hafi jafnvel þegar gert það, þá er illska að bregðast ekki við því. Það getur jafnvel verið illska öðrum þræði að bregðast ekki við því með ítrasta hætti – það getur hreinlega virst eða verið hið eina rökrétta og siðaða í stöðunni að bæla þann náttúrulega viðbjóð sem flest okkar hafa á ofbeldisverkum til þess að ná einhverju æðra markmiði, til þess að takmarka þann harm sem verður í heiminum tótalt. Við setjum einn náttúrulegan eða sjálfsskipaðan misyndismann í gasklefa, gapastokk eða rafmagnsstól og björgum með því samfélaginu, björgum heildinni, björgum börnunum, konunum og smælingjunum, björgum dýrunum: hvölunum, kjúklingunum, grísunum og minkunum.

Illskan er oft verkfæri til þess að útrýma illskunni. Með illu skal illt út rekið – illskan er örþrifaráð, realpólitík, hún er að vera með fæturna á jörðinni og hnefann á lofti, tilbúinn til að gera það sem af manni er krafist, hún er allar erfiðu ákvarðanirnar í lífinu, hver fær að lifa og hver ekki, hver fær að njóta réttlætis og hver ekki, hverjum er réttlætanlegt að refsa – annað hvort með aðstoð kerfisins eða á eigin vegum, hver á skilið vatnsglas í andlitið, hver á skilið mannorðsmissi, hver löðrung og hvern skal hýða, læsa inni, hengja, gera eignalausan eða reka úr landi. Og svo framvegis. Þetta er einhvers konar hagkerfi, einhvers konar kappleikur og einhvers staðar er haldið utan um stig, utan um gróða og skuldir.

Illskan er sem sagt í auga sjáandans, en því lýkur ekki þar, því illskan – sem er ennþá sögn, að illska – verður líka til fyrir tilverknað auga sjáandans. Það sem þú horfir á breytist við áhorfið, verður líkara því sem þú telur þig sjá, færist einu skrefinu nær. Fáirðu illan bifur á einhverjum – af rökstuddum eða órökstuddum ástæðum – verður sá hinn sami hugsanlega að illmenni á endanum, ekki bara í þínum augum eða þinna nánustu heldur jafnvel samkvæmt eigin skilningi, og þá er baráttan töpuð. Sá sem upplifir sjálfan sig sem illmenni er laus við allar hömlur gæskunnar. Það hvernig samfélagið sér mann – eða réttara sagt það hvernig maður ímyndar sér að samfélagið sjái mann – hefur talsverð áhrif á það hvernig maður sér sig sjálfur og hvernig maður hagar sér. Gangist samfélagið ekki við tilvist manns eða sjálfsmynd er tilgangslaust að halda henni fram – við ráðum því ekki nema að litlu leyti hver við erum, við getum komið með uppástungur en það eru þeir sem sjá okkur sem úrskurða. Það þýðir þannig ekkert fyrir hægri-græna að segjast vera femínistaflokkur – eða einu sinni umhverfisverndarflokkur – ef ekkert mark er á þeim tekið. Þá er ekki nóg með að femínistar og umhverfisverndarsinnar – eða þeir sem telja sig hafa skilgreiningarrétt á þeim stefnum – hafni flokknum heldur eru allar líkur til þess að flokkurinn hafni í kjölfarið málefninu sem slíku, enda ekki eftir neinu að slægjast. Það er tilgangslaust að halda fram orðum sem enginn tekur mark á, tilgangslaust að berjast fyrir hugmyndum ef heiminum finnst maður ekki hafa innistæðu fyrir þeim.

Sá sem er ævinlega grunaður um græsku hefur engu mannorði að glata – ef allir halda að maður sé þjófur hvort eð er þá glatar maður engu á að stela ekki, nema auðvitað ránsfengnum. Flestir þeirra sem verða fyrir stigmatíseringu af þessu tagi berjast enda gegn henni með kjafti og klóm – því engu reiðist maður líkt og vantrausti heimsins – annað hvort með því að gerast undirgefnir ákærendum sínum og nota hvert tækifæri sem gefst til þess að fagna þeim og málstað þeirra, svo þeim megi verða ljóst hversu réttlátur maður er í raun, eða með því að láta hart mæta hörðu og kasta sér út í pólaríserandi rifrildi sem verður jafnvel til þess að hinir stigmatíseruðu virðast enn grunsamlegri í augum sjáenda sinna, auk þess sem líklegra er að allir herðist einfaldlega í afstöðu sinni – maður virðist enn verri fyrir öðrum og upplifi sig enn óréttlátari, verði enn reiðari og taki enn harðar á móti þeim sem upplifa sig enn óréttlátari – fá jafnvel samviskubit – og taka enn harðar á móti. Ég ýti þér út í þetta horn og þú ýtir mér út í hitt hornið og á endanum erum við bæði skíthælar, hvort í sínu horninu.

Sjáandinn breytir þeim sem hann sér og breytist sjálfur við að vera séður. Kannski liggur illskan þarna í átökunum, í því að láta þau eftir sér. Hvort heldur sem það er af heift gagnvart raunverulegu eða ímynduðu óréttlæti – eða af einhvers konar blindu. Og kannski er það alltaf eitt og hið sama – einfaldlega þetta að missa sjónar á mennsku annarra, hvort sem það er vegna þess að þeir tilheyri einhverjum hópi eða vegna einhvers sem þeir hafa gert af sér eða við höldum að þeir hafi gert af sér, þetta að telja sig í rétti með að hætta að sýna öðrum samlíðan, hætta að vorkenna þeim þegar þeim líður illa eða fagna þeim þegar þeim líður vel – að nasistar séu líka fólk, nauðgarar, gyðingar og múslimar séu líka fólk, konur séu fólk, börn séu fólk, það sé ekkert sem maður getur verið eða gert sem svipti mann mennskunni. Eitthvað þannig.

Illska hlýtur Íslensku bókmenntaverðlaunin

February 7, 2013 in Fréttir

EÖNÍslensku bókmenntaverðlaunin voru veitt á Bessastöðum í gær við hátíðlega athöfn. Í flokki fagurbókmennta hlaut Illska hnossið. Af tilefninu flutti ég ræðu sem fylgir hér að neðan.

Kæru gestir.

Í fyrsta lagi er mér þakklæti í huga. Ég er þakklátur þeim sem sýndu mér stuðning á meðan ég skrifaði þessa bók – fjölskyldu og vinum sem hafa veitt mér hlutdeild í hugsunum sínum, foreldrum mínum, systkinum, fyrrum eiginkonu, syni mínum, ritstjóra mínum, Silju Aðalsteinsdóttur, og vinum mínum öllum – en helst þeim Hauki Má Helgasyni og Steinari Braga, sem lásu bókina yfir í handriti, fyrir utan að leiðbeina mér í lífinu og leiða mig í gegnum hugmyndaveruleikann. Ég er einnig þakklátur fyrir bækurnar sem ég hef lesið – eiginlega frá því að ég fæddist – bæði þær sem ég naut og þær sem ég þoldi ekki, þær sem uppljómuðu mig og þær sem sýndu mér hvers lags hugsun ég vildi forðast. Ég held að án bókanna og samræðanna hefði Illska orðið annað verk og ég orðið annar maður – hugsanlega í þessari röð.

Í öðru lagi er ég einfaldlega stoltur af sjálfum mér. Ég vona að mér leyfist slík drýldni. Mér fannst afar erfitt að skrifa þessa bók og ég var oft að því kominn að hætta við hana – og gerði það meira að segja tvisvar. Mér fannst oft einsog þetta væri allt saman ómögulegt – í fyrsta lagi væri þetta einfaldlega ekki saga sem hægt væri að segja á þann hátt sem ég vildi segja hana og í annað stað ætti ég ekkert með að reyna að skrifa hana; menntlaus maður, alls ótengdur söguefnum sínum, hvorki lithái, kona, nýnasisti eða háskólaborgari. Og þá gafst ég upp. Og svo hætti ég við að gefast upp, fylltist eldmóði og þraukaði til skiptis. Stundum finnst mér einsog ég hafi skrifað þessa bók einfaldlega með því að stara nógu fast á tölvuskjáinn og bölva því nógu hátt að ekkert skuli miða áfram. Ég þykist góður að hafa komist á leiðarenda.

Í þriðja lagi er ég þakklátur – einsog í fyrsta lagi – en í öðrum skilningi en þá. Í þriðja lagi er ég þá þakklátur fyrir viðtökurnar. Ég er þakklátur fyrir glögga lesendur, sterkefnaða bókakaupendur, velviljaða gagnrýnendur, ýtna bóksala, skarpskyggna útgefendur sem höfðu trú á bókinni og yndislegustu verðlaunanefnd sem sólin hefur skinið á frá upphafi veraldar, það best ég veit og hef tekið eftir. Það hefði verið skelfilegt fyrir mig ef þetta hefði allt farið einhvern veginn allt öðruvísi og alls ekki jafn vel – sem það getur gert, góðar bækur skrifaðar af metnaði gleymast og hverfa á hverjum einasta degi, um það er ég sannfærður. En það fór ekki illa í þetta skiptið, það fór vel.

Í fjórða lagi vona ég að þetta verði til þess að vekja athygli á umfjöllunarefnum bókarinnar – því þótt hún hafi ekki beinlínis pólitískt agenda þá reynir hún að varpa einhverju ljósi á hvað það þýðir fyrir manneskju að vera svipt samfélagi sínu fyrir sakir uppruna síns, orða sinna, gjörða, skoðana og orð og gjörðir annarra. Hvað það þýðir að beita ofbeldi og hvað það þýðir að vera beittur ofbeldi – hvað það þýðir að lifa með fortíðina á bakinu – hvað það þýðir að elska og hvað það þýðir að elska ekki.

Í fimmta lagi er ég þakklátur – einsog í fyrsta lagi og þriðja lagi – en nú í enn öðrum skilningi. Í fimmta lagi er ég þakklátur fyrir peningana. Þeir koma sér vægast sagt vel – þótt þeir fari reyndar beint aftur í ríkissjóð, með vöxtum, vaxtavöxtum og dráttarvöxtum, enda dýrt spaug að vera listamaður á stopulum launum og gleyma að borga skattinn sinn. En það er sama, ég losna þá við harðsvíruðustu innheimtumennina af bakinu í bili, og fyrir það get ég ekki verið annað en þakklátur.

Í sjötta og síðasta lagi velti ég því auðvitað fyrir mér hvernig þetta eigi eftir að fara með mig, þetta viðkvæma blóm sem ég er. Á yfirborðinu er ég auðvitað mjög sívílíseraður en innst inni býr hégómagjarn athyglissjúklingur sem er líklegur til þess að láta þetta stíga sér til höfuðs. Kannski næsta stríð verði háð um þetta, að breytast ekki í óþolandi gerpi.

Takk fyrir mig.

Í flokki fræðibóka og bóka almenns efnis hlaut verðlaunin Gunnar F. Guðmundsson fyrir bók sína Pater Jón Sveinsson – Nonni sem Opna gefur út.,

Illska hlýtur Bóksalaverðlaunin

December 13, 2012 in Fréttir, Illska

Tilkynnt var um Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana í Kiljunni í gær. Verðlaun voru veitt í ótal flokkum og þremur sætum og varð Illska hlutskörpust í efsta sæti íslenskra skáldsagna. Í næstu sætum komu Undantekning Auðar Övu Ólafsdóttur og Ósjálfrátt Auðar Jónsdóttur. Við hjá norddahl.org (við höfundurinn) erum auðvitað í skýjunum.

Í öðrum fréttum: Á dögunum birtist afar jákvæður dómur um bókina á Bókmenntavefnum, þar sem Björn Unnar Valsson ræddi hana af ástríðu og innsæi og sagði meðal annars:

Líkt og veröldin sem hún lýsir býður Illska lesandanum skínandi tækifæri til sjálfsblekkingar, en það sem ber henni og færni höfundarins best vitni er það hvernig hún afhjúpar blekkinguna um leið – og hefur í raun læst öllum dyrum og neglt fyrir hlerana löngu áður en völin er borin upp. Við getum hvorki valið annað né hitt og þaðan af síður bæði, heldur hvorugt. [...] hér er á ferðinni fallegt og viðamikið skáldverk, þrekvirki liggur mér við að segja, um laskaðar manneskjur sem leiðast um sjúklega veröld í allri sinni depurð – og dýrð.

Illska, sem er í efsta sæti kiljulista Eymundsson, hefur nú verið endurprentuð í harðkápu og ættu fyrstu eintök þeirrar útgáfu að berast í búðir á næstu dögum. Þá er rafbókin í fjórða sæti á metsölulista Skinna.is.

DV um Illsku: Hreint stórvirki, aldrei dauður punktur

November 21, 2012 in Fréttir, Illska

Í dag birtist ítarlegur (4ja stjörnu) ritdómur um Illsku í DV, þar sem Jón Bjarki Magnússon segir meðal annars:

Eiríkur er algjör stílsnillingur og það getur verið hrein unun að lesa sum textabrotin. [...] aldrei dauður punktur í verkinu [...] Í Illsku er orðum komið að hlutum sem við sem samfélag höfum verið allt of hrædd við að orða hingað til. Og kannski höfum við hreinlega ekki haft hæfileikann til þess fyrr en nú? Þegar Eiríkur Örn Norðdahl hefur loksins rofið þögnina. Sem pólitískt verk er Illska hreint stórvirki. Hún talar inn í kjarnann á þjóð sem hneigist til að forðast sannleikann um sjálfa sig. Allir þeir sem vilja horfast í augu við sannleikann um Ísland og heiminn sem er allt í kring verða hreinlega að lesa. Eftir það getum við byrjað að tala saman.

Illska: Að skrifa bók í útlegð

November 19, 2012 in Illska

Erindi flutt á Opinni bók, Edinborgarhúsinu á Ísafirði, 18. nóvember, 2012.

Ég veit ekki beinlínis hvað ég get sagt ykkur um að vera rithöfundur í útlöndum – einsog ég var eiginlega beðinn um að gera. Þegar maður er rithöfundur, þessi augnablik sem það á annað borð tekst, þá er maður einfaldlega einn og hvergi, einsog einhver líkamslaus andi. Maður er í besta falli í Word eða Bean eða Text Editor eða Scrivener eða einhverri stílabókinni. Landslagið er annað, veröldin önnur, og tengsl hennar við þessa eru hvorki hrein né einföld.

Það er svo sjálfsagt hálftilgangslaust fyrir mig að ætla að segja ykkur hvernig það er að búa í útlöndum. Svo til allir hafa búið í útlöndum, eða að minnsta kosti ferðast nógu mikið til að geta ímyndað sér hvernig það er. Skandinavía er tæpast neinum hér framandi heimur. En ég get sagt ykkur hvernig það var fyrir mig að búa í Finnlandi og Svíþjóð þau ár sem það tók mig að skrifa þessa tilteknu bók. Því hvað sem öðru líður hlýtur sú reynsla að hafa smitast inn í bókina – þótt ég láti ykkur eftir að túlka nákvæmlega hvernig
Það er kannski best að ég byrji á að útskýra aðeins bókina Illsku. Hún fjallar fyrst og fremst um Agnesi Lukauskaite, sem er dóttir litháískra innflytjenda sem komu til Íslands árið 1979. Afar og langafar Agnesar tóku þátt í og urðu fyrir fjöldamorðunum sem mörkuðu í einhverjum skilningi upphaf helfararinnar og áttu sér stað í Jurbarkas sumarið 1941 –og öllum þessum áratugum síðar er Agnes með þráhyggju fyrir öllu sem hefur með þjóðernisöfgar og helförina að gera. Kærastinn hennar heitir Ómar og er til þess að gera áttavilltur íslenskufræðingur. Hún hefur skrifað BA-ritgerð um téð fjöldamorð og vinnur að Mastersritgerð um ysta hægrið á Íslandi og við störf sín kynnist hún meðal annars ísfirska nýnasistanum Arnóri.

Þrátt fyrir að gerast að stórum hluta í Litháen – og reyndar víða annars staðar í Evrópu – er Illska fyrst og fremst skáldsaga um Ísland. Hún fjallar um það hvað það er að vera annar á Íslandi, að vera utanaðkomandi, jaðraður, rekinn út í horn og rata ekki aftur til baka. Hún fjallar um það hvernig maður getur verið utanveltu fyrir sakir hugmynda sinna um lífið, fyrir sakir einhverrar arfleiðar sem maður á eða á ekki sameiginlega með öðrum, hvernig allir fæðast utanveltu og læra að verða það alveg upp á nýtt, jafnvel aftur og aftur, hvernig maður getur málað sig út í horn með gjörðum sínum – gagnvart öðrum og gagnvart sjálfum sér – og hvernig það getur verið erfitt að feta sig þegar maður er á valdi annarra.
Fyrir tæpum tveimur árum settist ég niður með textann sem ég hafði þá skrifað og reyndi að átta mig á því hvað þetta þýddi eiginlega allt, hvert ég væri að fara með því, hver væri hugsanleg niðurstaða þessarar tilgátu sem maður kallar skáldsögu. Og þá smættaði ég verkefnið fyrir mér svo að Illska væri bók sem fjallaði um þá verknaði að horfa á eitthvað annars vegar og að láta horfa á sig hins vegar.

Svona orðar Agnes þetta sjálf í bókinni:

Einhvern tíma var spurt hver sjálfsmynd mín væri. Hvort ég væri sú sem ég teldi mig vera eða sú sem aðrir teldu mig vera. Svarið við þessari spurningu, í þetta skiptið, var að ég væri sú sem ég teldi að aðrir teldu mig vera. Heimspekingar tala um Hinn, með stóru H-i, þennan ímyndaða aðila sem situr einhvers staðar uppi á ímynduðum fjallstindi og horfir niður á okkur gapandi af stanslausri fordæmandi undrun. Hinn er ímyndun okkar en ekki minna sannur fyrir það. Hann er fulltrúi þess sem við teljum að aðrir telji okkur vera – Hinn er augað á veggnum, skráargatið, gægjugatið, vefmyndavélin. Ef hann öðlast einhvers staðar raunverulegt form er það í ómerktum og földum eftirlitsmyndavélum, þessu grunsemdarfulla auga sem vakir yfir okkur en segir okkur aldrei hvað sér finnst, spyr aldrei hvað klukkan sé eða biður um eld, en húkir samt á öllum götuhornum.

* * *

Þar sem Ísraelsmenn stóðu uppgefnir og hraktir í Babýlon sagði Guð við þá: Þið eruð vottar mínir, leiðarljós eilífðarinnar, og ég er Guð. Í Midrash-ritum Gyðinga er þetta túlkað svo: Þegar þið eruð vottar mínir er ég Guð, og þegar þið eruð ekki vottar mínir er ég, svo að segja, ekki Guð.
Því ekki einu sinni Drottinn Ísraelsmanna er til, ef enginn horfir á hann.

Tilvitnun lýkur.

Mig langaði sumsé að gaumgæfa merkingu þess að horfa og láta horfa á sig. Og þá verður maður strax meðvitaður um það hvernig maður horfir á aðra og hvaða áhrif það hefur á mann að aðrir skuli horfa á mann og hafa um mann einhverjar meiningar – eða jafnvel bara ímyndaðar meiningar. Sá sem er gerður mannorðslaus við fæðingu – til að mynda sígaunar, sem fæðast stimplaðir í bak og fyrir – hefur augljóslega engu mannorði að tapa. Ræni hann einhverju stendur hann siðferðislega á núlli, hefur hvorki unnið sig áfram eða fallið í áliti hjá einum eða neinum. Ef við því er búist að barn fái 10 á prófi er 8,5 mikil vonbrigði – ef krafan er bara sú að barnið brenni ekki skólann af sér er 5,5 stórsigur. Maður er alltaf að einhverju leyti dæmdur til þess að verða sá sem maður ímyndar sér að aðrir haldi að maður sé.

Illska er sem sagt skáldsaga um það að vera utanveltu á Íslandi. En þann tíma sem ég skrifaði hana var ég sjálfur mismikið utanveltu einhvers staðar annars staðar – þótt ég væri í sjálfu sér aldrei langt að heiman, og alltaf með mikið bakland, annað en þeir innflytjendur sem mest fara í taugarnar á rasistum. Bókina skrifaði ég fyrst og fremst í Svíþjóð og Finnlandi, þar sem ég var búsettur, en einnig í fríum á Íslandi, í vinnuferðum til Gotlands og Litháen og í flugvélum og hótelum á leiðinni til og frá einhverjum bókmenntahátíðum – og hún ber þess alveg áreiðanlega merki. Á meðan það er satt að hægri popúlisminn hafi beðið hálfgert afhroð á Íslandi fyrst eftir hrun – þegar hin blinda heift færði sig, til góðs eða ills, að nokkru leyti yfir á vinstri kantinn – er ekki hægt að segja hið sama um hægri popúlismann í Finnlandi og Svíþjóð, þar sem Svíþjóðar-demókratarnir og Hinir sönnu Finnar hafa sótt stöðugt í sig veðrið síðustu ár og misseri, og staðan er svipuð á hinum norðurlöndunum.

En ég byrjaði sem sagt að skrifa bókina sumarið 2008. Þá bjó ég á Ísafirði, brottfluttur og sem gestur í bláu húsi hér hinumegin við götuna. Krónan stóð í rétt um hundrað krónum og við hjónin höfðum komið hingað til þess að safna okkur peningum áður en við færum aftur til Helsinki, þar sem við áttum heima. Nokkrum mánuðum síðar sleikti evran tvö hundruð kallinn. Þá var ég kominn aftur til Finnlands og borgaði leiguna í evrum, keypti mjólk í evrum og bjór í evrum og banana, tómata, strætómiða og bækur í evrum. Fyrir verðlausa sumarhýruna. Hinn pólitíski bakgrunnur þessara ára markast sem sagt fyrst og fremst af vaxandi þjóðernisöfgum í skandinavíu og hruninu og reiðinni á Íslandi.

En veröldin er víst annað og meira en hinn pólitíski bakgrunnur.

Þegar maður flytur til útlanda tekur maður fyrst eftir því sem er öðruvísi en heima hjá manni. Í Kallio og Kontula – þeim tveimur ólíku hverfum Helsinkiborgar þar sem ég hef verið skráður til heimilis – er það alkohólisminn sem fyrst vekur athygli manns. Fólk sem situr í strætó og er búið að pissa í sig. Allt þetta eilífa, þunga fyllerí. Eymdin. Og hún verður svo áberandi fyrstu vikurnar og mánuðina að maður áttar sig varla á því að hún er undantekningin en ekki reglan. Finnar eru nefnilega engar fyllibyttur upp til hópa. Þeir eru ekki einu sinni þunglyndir. Og þegar maður loksins rankar við sér og fer að kanna málin kemst maður að því að Svíar drekka meira en Finnar. Í alkohóllítrum á ári á mann. Þeir drekka bara þeim megin við gluggatjöldin sem ekki sést til þeirra.

Þegar við fluttum til Svíþjóðar bjuggum við í Västerås, sem er lítið eitt minni en Reykjavík. Ótrúlega hrein og fín og fögur borg, einhvern veginn slétt og felld. Það var varla að maður sæi áfengi á nokkrum manni – þaðan af síður að maður þyrfti að klofa yfir dauða róna til að komast inn í lyftuna eða díla við allsbera dauðadrukkna glaumgosa úti á götu eða hreinsa til eftir heimilislausa fólkið uppi á háalofti eða einu sinni bara hlusta á lætin í barnum hinumegin við götuna. Og svo fór maður að lesa dagblöðin. Og átta sig á ofbeldinu sem var þarna einhvers staðar. Nauðgunum sem áttu sér stað í garðinum rétt handan götunnar, morðum sem framin voru í stuttu göngufæri – rétt við búðina þar sem við versluðum fisk og kartöflur og tannkrem og tóbak. En það sást aldrei. Og kannski voru þetta engin ósköp en það var eiginlega óþægilegra að vita af þessu bakvið tjöldin en að hafa vitleysuna og ógæfuna bara fyrir augunum einsog í Helsinki. Lesa um ofbeldið í blöðunum en verða annars aldrei var við það.

Þeir segja að gests augað sé glöggt og það má áreiðanlega til sanns vegar færa, upp að vissu marki, en gests augað er náttúrulega líka dálítið rangeygt. Maður skilur ekki allt í kringum sig, kann ekki að setja hlutina í samhengi, veit ekki hvernig þeir tengjast. Stundum hefur maður næmari skilning á því sem er augljóst en þeir sem hafa verið lengur í heiminum – maður er ekki jafn markaður af því sem manni hefur verið sagt að halda, því það hefur enn ekki unnist tími til að útskýra alla skapaða hluti í burtu – en fávísi manns kemur samt ekki í staðinn fyrir þekkingu.

Eftir tæpt ár í Västerås fluttum við til Oulu í Norður-Finnlandi. Þessir flutningar höfðu verið á planinu lengi og þegar ég sagði fólki árið áður í Helsinki að ferðinni væri heitið norðureftir dæsti það og krossaði sig. Norður-Finnar eru svo þunglyndir, sagði það. Og drykkfelldir. Einn sagðist hafa fengið gott djobb þarna einu sinni, verulega vel launað, en gefist upp eftir þrjá mánuði. Því það væri bara ekki hægt að kynnast Norður Finnum, þeir væru svo lokaðir. Sem var nákvæmlega það sama og ég og hinir innflytjendurnir í Helsinki höfðum sagt um suður Finnanna. Norður Finnar eru fyrir suður Finnum einsog suður Finnar eru fyrir Spánverjum.

Við komum sem sagt skjálfandi á beinunum til Oulu í sumarbyrjun 2010. Og komumst fljótlega að því að norður Finnar – í það minnsta fólkið sem bjó í kringum okkur í háskólaúthverfinu okkar – eru bara mjög vinalegt og opið fólk og alls ekkert félagsfælið. Ég var ábyggilega langfélagsfælnasti maðurinn í hverfinu. Kannski var þetta öðruvísi niðri í bæ eða í öðrum úthverfum – það má vel vera. En svona var þetta hjá okkur.
En það var ekki allt jafn vinalegt. Allan veturinn birtust auglýsingar á trjánum í skóginum frá finnsku varnarsveitinni, Suomen Vastarintanliike – það var skógur allt um kring og þeir límdu auglýsingarnar á trjástofnana. Auglýsingar þess efnis að við ættum að hypja okkur. Fjölmenningin er hættuleg þér og börnunum þínum, skrifuðu þeir og vissu greinilega ekkert um mig eða börnin mín. Stöndum vörð um land og þjóð. Stundum fengum við líka dreifibréf frá þeim í póstkassann. Við brúnna sem við sonur minn gengum undir á leiðinni á leikskólann á hverjum degi var risastór hakakross. Við brúnna sem við fórum undir til að komast á strætóstoppistöðina var annar. Á klósettunum í háskólabókasafninu, sem var rétt hjá, mátti sjá kristilega hakakrossinn triskelion ásamt tölunum 14 og 88. Fjórtán stendur fyrir fjórtán orða boðorð bandarískra nýnasista: We must secure the existence of our people and a future for White Children en 88 er áttundi bókstafur stafrófsins tvítekinn –HH, Heil Hitler.

En einsog fjarvera ofbeldisfólks og sýnilegra fyllibyttna markaði Västerås – og gerði mann einhvern veginn tvöfalt meðvitaðri um tilvist þeirra – þá sá maður aldrei neina nýnasista í Oulu. Maður sá aldrei neitt nema ummerkin um þá. Ég vissi að þeir gengu sömu leiðir og ég – í leikskólann, í strætó og út í búð – en ég sá aldrei neinn hengja upp auglýsingar eða haga sér einsog nýnasisti, hvernig sem sú hegðun annars lýsir sér.
En ég var að mörgu leyti hræddur við þá. Einhvern veginn. Ég man eftir því þegar það sló mig að ég ætti kannski ekki að merkja póstkassann okkar með fornöfnum fjölskyldunnar – konan mín heitir Nadja og sonur okkar Aram, sem eru bæði algeng nöfn meðal araba. Og líklega er ekki góð hugmynd að setja þannig nöfn á póstkassa í hverfum þar sem finna má nýnasista. Og einhvern veginn er algert brjálæði að þora ekki að setja nöfn fjölskyldunnar sinnar á póstkassann. Hvernig í ósköpunum ætli sé þá að vera arabi?

Og það sló mig síðan líka að maður er alltaf hræddari við það sem maður telur sig vita um en sér ekki, heldur en hitt sem maður veit um og sér skýrt og greinilega. Skrímslið er skelfilegast á meðan það heldur sig undir rúminu eða inni í skápnum, á meðan það bankar á rúðuna. Þegar maður kveikir ljósin og býður því í bæinn kemur yfirleitt eitthvað miklu vinalegra í ljós en maður hafði gert sér í hugarlund. Og það sló mig, sumsé, að það var engin leið fyrir mig að vita hversu mikið af fólki stóð á bakvið umræddar auglýsingar. Það þarf engin ósköp af fólki til að hengja upp nokkrar auglýsingar. Kannski voru þetta bara nokkrir ráðvilltir krakkar. Kannski margir ráðvilltir krakkar. En þeim var áreiðanlega vorkunn.

Það sló mig líka að ef ég hefði ekki verið sérstaklega meðvitaður um þessi tákn hefði ég kannski aldrei tekið eftir þeim. Finnskan mín er skelfileg – slagorðin hefðu auðveldlega getað farið framhjá mér. 14/88 eru bara tölur fyrir flestu fólki. Triskelion hakakrossinn er þríarma og hann þekkja ekki allir – hann er tákn kristilegra nýnasista.

Öðrun – að aðra – er sú list að láta einsog heimurinn skiptist í okkur og þau, norm og frávik. Það er mikilvægt að átta sig á því að þetta er ekki bara eitthvað sem vondir rasistar gera – þessar línur eru ekki bara dregnar milli heimamanna og gestkomandi, heldur drögum við þær ekkert síður á milli þeirra sem við upplifum sem réttláta og þeirra sem við upplifum sem rangláta. Og þessi siður, að stunda samfélagið með ipponi – með uppnefnum, dilkadrætti, einföldunum og dónaskap – er ekki bara algengur heldur þarf maður að leggja talsvert á sig til þess að forðast hann, til þess að muna að skilningi manns er alltaf ábótavant, það eru alltaf fleiri sjónarhorn, alltaf eitthvað mikilvægt sem maður á eftir ólært, sem maður kom ekki auga á við fyrstu sýn, aðra, þriðju, fjórðu og svo framvegis. Þegar maður gleymir því eða hunsar það viljandi – til þess að flækja hlutina ekki óþarflega – færir maður samræðuna niður á lægsta, versta plan. Og þar vinnur einfaldlega sá sem einfaldar mest – sá talar skýrast sem flækir ekki hlutina fyrir sér. Og því stigi málsins verður ekki um neitt réttlæti að ræða.

Eitthvað þannig vildi ég sagt hafa.

Takk fyrir.

Illska: Fimm stjörnur dómur í Fréttablaðinu

November 14, 2012 in Fréttir, Illska

Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir skrifar um Illsku í Fréttablaðið og gefur henni fimm stjörnur og hefur meðal annars þetta að segja:

„Illska er stór og mikil bók (540 síður) en aldrei fær lesandi á tilfinninguna að það hefði mátt stytta hana. Hún er bara nákvæmlega eins og hún á að vera: Fróðleg, skemmtileg, sorgleg og fyndin. Hún miðlar sagnfræði, ástarsögu, heimspekilegum pælingum og gamanmálum – (hér vantar meira pláss). Allt er þetta svo vel gert, frumlegt og flott að það er eiginlega óhugnanlegt.

Niðurstaða: Klikkuð bók. Lesið hana!“

 

Lesa má allan dóminn hér.

Illska: Fyrsta rafbók jólabókaflóðsins – frítt sýnishorn!

November 12, 2012 in Fréttir, Illska

Illska afrekaði það síðastliðinn föstudag að verða fyrsta rafbók jólabókaflóðsins. Hana er hægt að kaupa á vef Forlagsins fyrir litlar 2.990 krónur. Í tilefni af því fæst hér að neðan frítt sýnishorn úr bókinni sem hægt er að lesa á öllum helstu lesbrettum, spjaldtölvum, fartölvum, borðtölvum og símtækjum. Sýnishornið inniheldur fyrstu þrjá kafla bókarinnar óstytta.

Smellið hér til að ná í pdf-skjal.

Smellið hér til að ná í epub-rafbók.

Smellið hér til að ná í mobi-rafbók.

Þá er rétt að benda á að auk þeirra viðtala sem talin voru upp hér í síðustu færslu hafa birst ný viðtöl í Fréttablaðinu nú á laugardaginn (bls. 42) og á Smugunni.

Hættur og við það að byrja upp á nýtt

November 3, 2012 in blogg

Ég er hættur að dagbókarblogga. Þetta virðist alltaf endast í sirka 2/3 úr ári hjá mér. Illskublogg, pólitískt skáldsagnablogg og nú dagbókarblogg. En hvernig blogg á ég að gera næst? Matarblogg? Líkamsræktarblogg? Megrunarblogg? Hækublogg? Ég þyrfti eiginlega að skella mér í prófkjör. Lífstílsblogg? Innréttingablogg? Parketlagningablogg? Tískublogg? Verst ég er ekki með sjónvarp, þá gæti ég bloggað um sjónvarpsdagskrána.

25. – 28. október

October 28, 2012 in blogg

Það væri ofsögum sagt að halda því fram að mér hafi verið batnað á fimmtudagsmorgun þegar ég fór með Aram á leikskólann og lagði af stað suður. Ég var 37,5 gráðu heitur – 1,4 gráðu yfir normaltemperatúr – en lét mig hafa þetta eftir einn kaffibolla og tvær parasetamól. Keypti mér pulsu í Borgarnesi og mælti mér mót við ljósmyndara Fréttablaðsins. Hann vildi hittast í Hjarta(r?)garðinum í Reykjavík – þar sem ég spjallaði við Egil í Kiljunni kvöldið áður. Ég hló að þessu á Facebook og þegar ég mætti á staðinn tjáði ljósmyndarinn mér að ritstjóranum hefði þótt þetta alveg ómögulegt svo við færðum okkur upp á horn.

Eftir ljósmyndatöku kíkti ég í kaffi til Kristjáns Freys í Bókabúð Máls og menningar. Það var auðvitað mjög gaman, enda við gamlir vinir frá Ísafirði, en það var eiginlega bara of mikið að gera. Það vilja allir stöðugt vera að tala við Kristján, sem er reyndar ekkert skrítið.

Þaðan fór ég í Kringluna og keypti mér meiri verkjalyf, skolaði þeim niður og fór upp í Efstaleiti í viðtal við Þorgerði E. Sigurðardóttur fyrir Víðsjá. Þorgerður er auðvitað pottþétt svo þetta verður áreiðanlega mjög fínt (þótt ég reikni með að ég verði jafn óðamála þarna og venjulega og segi sko og hérna í öðru hverju orði). Við töluðum ábyggilega langleiðina að heilli klukkustund og þetta verður soðið niður í normal innslag, hvað sem það nú er langt. Og líklega verður þetta í útvarpinu á morgun.

Næst fór ég á rúntinn. Keyrði nokkra hringi. Ég var að bíða eftir að heyra í Steinari sem var að erindast. Þegar hann lét heyra í sér hittumst við á Café Haïti og fórum svo á rúntinn á bílnum hans (Steinar er ábyggilega ötulasti rúntari Reykjavíkurborgar; ég giska á að allavega fjórðungur ritlauna hans fari í bensín). Hann fór svo og borðaði með pabba sínum en ég fór og borðaði með kærustunni hans, vinkonu minni Stínu, sem var lasin heima. Og borðaði reyndar ekki neitt. En við spjölluðum heilmikið og svo kom Steinar heim og þá spjölluðum við ennþá meira. Heimurinn er bæði flókinn og þungur og erfiður og skemmtilegur og frábær og maður þarf helst að standa stanslaust í samræðu ef maður ætlar að koma öllu að og ná að heyra allt það sem máli skiptir.

Svo sofa. Svo vakna. Ég át pizzasneið í morgunmat. Fór í sturtu. Skáldin fóru seint á fætur. Stína kom kannski á hádegi en Steinar ekki fyrren klukkan að verða tvö. Við Steinar fórum beint á rúntinn – nú á mínum (bílaleigu)bíl svo ég gæti hlaðið símann minn (ekki praktískt). Ég fékk mér hádegismat í bílnum fyrir utan BSÍ og við litum í einhverjar rauðakrossbúðir við Hlemm. Þar keypti ég þrjár bækur. Blandað í svartan dauðann eftir Steinar Sigurjónsson, eina sem ég man ekki hver var og svo Nadja och Robben, sem er ljósrituð unglingabók eftir unglinga – bekk 5C í einhverjum skóla í Linköping. Gefið út 1985. Nadja mín er einmitt að hluta frá Linköping. Bækurnar voru mjög ódýrar en það var ekki andskotans stöðumælasektin sem beið okkar. Steinar hafði verið að keyra minn (bílaleigu)bíl og í einhverju móki hafði hvorugur okkar tekið á sig ábyrgð stöðumælisins. Við föttuðum það inni í búðinni en ákváðum að sleppa því, enda værum við alveg að fara. Við splittuðum sektinni.

Upprunalega hugmyndin hafði verið sú að sofa í gestaherberginu hjá Angelu Rawlings og Steinar og Stína voru til vara, ef það gengi ekki upp. Sem það gerði ekki. Angela var með eitthvert ástralskt ljóðskáld í heimsókn. Og svo voru Steinar og Stína með danskt ljóðskáld (Ninu Sös Vinther) í heimsókn seinna kvöldið. Offramboð á gistingarþyrstum skáldum í Reykjavík, altso. En svo tókst mömmu að redda mér inn á gistiheimili í Kvosinni. Hún pantaði á netinu og sendi mér kvittun í tölvupósti sem ég þurfti að prenta út hjá prentþjónustu stúdenta, eða hvað það nú heitir, og tékka mig svo inn. Eftir það fórum við í Íslandsbanka í Lækjargötu, greiddum sektina, og drukkum kaffi í Iðu. Eða ég drakk litla kók af því það var ekki til maltöl.

Ég skutlaði svo Steinari heim og fór sjálfur niður á gistiheimili og fékk mér lúr. Þá var ég búinn að steingleyma því að ég hafði ætlað á fyrirlestur um Atlas Shrugged í Þjóðmenningarhúsinu. Ég hitti líka Auði Jóns á leiðinni á gistiheimilið, og hún var að fara að heimsækja Binnu vinkonu okkar frá Flateyri, en ég afþakkaði það sökum ofþreytu – svo sjálfsagt hefði ég sleppt Atlas Shrugged líka þótt ég hefði munað eftir því.

Þegar ég vaknaði gekk ég upp í Friðarhús þar sem ég var að fara að lesa upp. Þar hitti ég fullt af góðu fólki og át góðan mat. Og seldi fullan bakpoka af bókum eftir upplesturinn. Og drakk bjór. Svo fórum við Ugla Egilsdóttir, Jón Bjarni Atlason, Egill Arnarson og Auður Alfífa Ketilsdóttir heim til Jóns Bjarna. Þar var lesið upp úr klámritum og æfintýrum framliðinna stórskálda, hlustað á Hjálma og blaðrað einhver ósköp. Fífa var fyrst til að gefast upp. Við hin fórum á Bar 46 – þar gufaði Jón Bjarni upp, Egill fór og einhverju síður röltum við Ugla niður á Nonna báta þar sem við nærðumst áður en ég fylgdi henni í leigubíl og fór sjálfur að sofa. Ég gat reyndar ekki klárað bátinn minn og lít á það sem teikn – annað hvort um þroska eða úrkynjun. Eða hvorutveggja.

Ég svaf fulllengi daginn eftir. Fór ekki framúr fyrren uppúr ellefu. Vaknaði við að Nadja var að hringja. Keyrði svo upp í Kópavog til Magnúsar frænda sem gaf mér kaffi og fræddi mig um stofnun Samfylkingarinnar. Sem var svolítið skrítið – ég hafði varla heyrt minnst á íslenska flokkapólitík í fleiri ár þar til kvöldið áður hjá Hernaðarandstæðingum þar sem allir virtust vera að velta því fyrir sér hvernig færi í forvölum og prófkjörum, og svo strax daginn eftir var ég kominn í aðrar álíka samræður. Það var stórgaman að hitta Magnús en eftir einsog einn kaffibolla sneri ég mér samt að hinu eiginlega erindi, sem var að fara í gegnum bækurnar hans afa míns sem lágu í bílskúrnum í ótal kössum. Ég náði þar í margt gott, meðal annars ótal bækur eftir Heinesen. Svo þakkaði ég bara fyrir mig og keyrði sem leið lá á Borgarnes. Þar át ég hamborgara, með herkjum, keypti í matinn – og rakst þar á Egil Örn, Forlagsprins, og spjallaði við hann í mjólkurvörudeildinni (aðallega um hvað mér vegnaði rosalega vel og hvað ég væri ótrúlega eitthvað hæfileikaríkur) – og fyllti á bílinn. Svo keyrði ég heim og var kominn um fimmleytið. Lék mér við Aram og spjallaði við Nödju og eldaði svo plokkfisk í kvöldmat.

Planið hefur verið að flytja vestur á þriðjudag. En svo kom í ljós í gærkvöldi að spáin er að allt snjói í kaf á þriðjudag og fram eftir vikunni. Svo við ætlum að fara strax á morgun eftir leikskólann. Það gerði daginn í dag að talsvert meiri stressdag en hann hefði annars verið. Það var svo eiginlega ekki á það bætandi að Nadja er með gubbupest og svo til óvíg – þótt hún hafi vissulega gert sitt besta. Í staðinn fyrir að vera tvö og hafa rúma tvo heila daga til að ganga frá, þá er ég einn í rúman dag. Sem bitnar sjálfsagt á þrifunum en vonandi ekki of mikið. Við átum plokkfisk í hádeginu og ég gerði núðlurétt í kvöldmat – það var síðasta kvöldmáltíðin í Vatnasafninu.

24. október

October 24, 2012 in blogg

Ég vaknaði með sótthita í nótt. Fór á klósettið, mældi mig (38,6 – ég sem er vanur að vera 36,3), tók verkjalyf og reyndi að sofna aftur. Fór á fætur til að keyra Aram á leikskólann, fór aftur á fætur til að sækja hann fjórum tímum síðar. Annars hefur Nadja verið með hann. Fram að kvöldverði át ég ekkert og drakk ekkert nema tæpan lítra af kók. Í kvöldmat hitaði Nadja síðustu súpuleifarnar og bakaði pönnukökur. Ég át hálfa skál og eina pönnuköku með skinku og osti og þurfti að hafa talsvert fyrir því að koma því niður.

Mér líður sem sagt ömurlega. Þetta er svona flensa sem fær mann til að finnast hinar flensurnar vera leti og væl. Eitthvað sem maður bara hristir af sér með því að bera sig vel og kannski taka eina íbúfen.

Ég er að vísu nokkuð skárri núna en í morgun. Ég var skíthræddur um að ég myndi gubba inni á leikskólanum þegar ég kom með Aram. Það hefði verið mjög skemmtilegt.

Hugmyndin er sú. Eða var sú. Að fara suður á morgun og vera fram á laugardag. En nú er ég sem sagt með sótthita. Og þá er það allt í uppnámi. Kannski þarf ég að fresta þessu og gera allt bara á föstudag.

 

23. október

October 23, 2012 in blogg

Eftir að ég hafði skilað Aram á leikskólann og sent eintak af Illsku á staðarhaldara á Hótel Laugarhóli (sem tók á móti okkur af ótrúlegum myndarskap) renndi ég í gegnum nýja enska prufuþýðingu á fyrsta kafla bókarinnar – frá Steingrími Teague, sem þýddi líka 14. kafla fyrir Berlínarævintýrið nú í haustbyrjun. Svo sendi ég tölvupósta og vesenaðist. Gerði mér grillaðar samlokur í hádeginu en Nadja hitaði súpuleifar. Eftir hádegi vesenaðist ég eitthvað í heimasíðunni og setti inn myndir úr útgáfuhófinu á Facebook síðu bókarinnar. Sótti Aram og fór með hann í búðir. Þau Nadja fóru síðan út meðan ég reyndi eitthvað að vinna meira. Svaf líka aðeins. Ég hugsa að ég gæti sofið í hundrað ár ef ég fengi til þess eitthvað næði. Á morgun er annar rólegheitadagur og svo fer ég suður í tvo daga og svo flytjum við vestur.

Ég hef ekki hugsað heila hugsun í svona hálfan mánuð. Ekkert til að festa hendi á. Þjóðfélagsmálin? Ég kaus með jafnri atkvæðisskiptingu en kannski var það rangt hjá mér. Ég kaus af einhverju prinsippi en það situr í mér þetta með að margar strjálar byggðir þurfi einfaldlega á þessu ójafnvægi að halda ef þær eigi að lifa af. Ef það á að vera byggð á Þingeyri eftir tíu ár þá þurfa íbúarnir þar greiðara aðgengi að valdi. En pólitík má ekki bara vera praktísk hún verður líka að byggja á prinsippum og það er eiginlega ekki hægt að fólk hafi misveigamikil atkvæði. En þessu verður að fylgja að landið allt verði eitt kjördæmi – ekki að það verði eitt landsbyggðarkjördæmi og þrjú höfuðborgarkjördæmi.

Á maður að láta þetta duga um þjóðfélagsmálin? Það er bara ekkert spennandi að gerast, þrátt fyrir allt. Fyrirsjáanlegt röfl. Allir túlka niðurstöðurnar sér í hag. Nema Vantrú. Sem tapaði samt bara rétt svo, eða þannig.

Kannski er pólitík alltaf óhjákvæmilega fyrirsjáanleg. Það finnst öllum það sem þeir ákváðu að þeim finndist um hlutina fyrir hundrað árum síðan.Við erum sammála þeim sem við höfum alltaf verið sammála og jafnvel enn frekar ósammála þeim sem við höfum alltaf verið ósammála. Það er kannski eilítið flóknara – en einmitt bara eilítið. Við erum træbal verur og kjósum til að uppfylla hlutverk okkar. Ég er vinstrimaður og sem slíkur, á þá vísu sem verið hefur lenska frá frönsku byltingunni, kaus ég með breytingum en á móti status quo. Af því það gerum við vinstrimennirnir.

Ég var reyndar búinn að lofa mér því að ég væri hættur að vera vinstrimaður. Það er ekki sérlega frjótt eða skemmtilegt eða einu sinni jafn mannúðlegt og ég hélt. Best að standa bara utan við þetta og gefa sér dálítið meira rými til þess að skilgreina sig sjálfur, komast að því hver maður er og iðka svo sjálfan sig og vaxa og dafna utan girðinga.

Til að fagna þeirri ákvörðun minni er ég að hugsa um að mæta á fyrirlestur um Ayn Rand á föstudaginn!

Í kvöldmat var Pytt i panna. Ég var 36,1 gráða, Nadja var 38,1 gráða og Aram 37,4 gráður.

15.-22. október

October 22, 2012 in blogg

Nú er líklega síðasti séns að halda þessu áfram. Ef fleiri dagar líða án þess að ég færi þá til bókar er þessu sjálfhætt. Dagbók full af eyðum er engin dagbók. Þetta verður að vera samhangandi.

Fimmtándi október var mánudagurinn fyrir viku. Ég man ekkert hvað gerðist.

Sextándi október var þriðjudagurinn þar á eftir. Þann dag getur nokkurn veginn hvað sem er hafa gerst. Ætli ég hafi ekki étið seríos og verið 36,3 gráðu heitur.

Sautjándi október var miðvikudagur. Þann dag kom metsölulisti Eymundsson. Illska var í fimmta sæti yfir allar bækur en fyrsta sæti yfir íslenskar skáldsögur. Líklega gerðist ekkert fleira.

Heyrðu, jú, nú er þetta allt að rifjast upp fyrir mér!

Mánudaginn keyrðum við feðgar til Ísafjarðar. Komum þangað um fjögur, fórum í íbúðina í Öldunni og komum okkur fyrir áður en við fórum í mat hjá mömmu og pabba. Og svo heim. Ég tók svolítið til – gömlu leigjendurnir höfðu ekki haft tök á að taka til sjálfir og borgað einhverjum rata fyrir verkið sem svo sinnti því ekkert sérstaklega vel (það voru til dæmis þrjár bjórflöskur undir sófanum). Lagði Aram. Og hékk á internetinu.

Daginn eftir tókum við svolítið meira til. Ég tíndi niður kassa af háaloftinu og raðaði bókum í hillur, reyndi að finna út úr því hvað ég vildi eiga, hvað ég vildi gefa og hverju væri best að kasta.

Ætli dagurinn hafi ekki sirkabát bara farið í það? Það er undarlegt að fylla bókaskápa með gömlum bókum. Þetta eru allt bækur sem ég eignaðist fyrir 2007, áður en ég flutti út, og allar bækur sem ég hef keypt síðan eru í kössum í Västerås og Rejmyre. Fyrir utan þær í kindlinum auðvitað.

Aftur kvöldmatur hjá mömmu og pabba. Skömmu fyrir kvöldmat kom Valur bróðir með nýju eldavélina. Sú gamla var alveg búin. Það var líka góður dagspartur sem fór í að þrífa á bakvið eldavélina. Það var frekar ógeðslegt. Það var varla að maður vildi koma við gömlu vélina en við þurftum auðvitað að bera hana út í búð. Við þurftum líka að tengja nýju vélina sem var svolítið moj. Og svo var annað moj að stinga tenginu í samband – ég þurfti að standa á haus á „stað konunnar“ að mati Guðna Ágústssonar (altso: á bakvið eldavélina).

Svo í mat, aftur heim og lagði Aram og hékk á netinu.

Daginn eftir tókum við til um morguninn. Fengum okkur hádegismat á húsinu. Fórum í búðir. Keyptum nýja matvinnsluvél og diska og eitt og annað sem þarf að vera í húsi. Klósettpappír, borðtuskur, poppmaís og fiskisósu.

Í kvöldmatnum vígði ég nýju eldavélina. Gerði spaghettí bolognese – með kjöti, aldrei þessu vant, ungnautahakki og beikoni. Það var mjög gott en ekki jafn gott og þegar ég gerði það á afmælinu mínu í sumar. Um kvöldið ætlaði ég að horfa á Kiljuna en netið datt út. Leigjendurnir auðvitað búnir að segja því upp en það hafði hangið í lagi fram á miðvikudagskvöldið.

Nei, það var á fimmtudagsmorguninn sem við keyptum diskana. Átum afganga í hádeginu og brenndum svo aftur á Stykkishólm. Kom rétt í tæka tíð til að elda kvöldmat, grænmetisnúðluwok. Nadja lagði Aram og við horfðum ábyggilega á einn Downton Abbey fyrir háttinn.

Föstudaginn fórum við á fætur klukkan hálfsjö og vorum lögð af stað til Reykjavíkur klukkan sjö. Spariklædd og fín. Aram fór í pössun hjá Steinari Braga og Stínu en við Nadja fórum í jarðarför og kistulagningu ömmu minnar sem haldin var í Digraneskirkju. Athöfnin var afar falleg og fín og sorgleg og góð. Við frændurnir spiluðum dálítið á gítar – sjö saman, held ég, Romönzu að ósk ömmu. Ég lék nú bara einhverja hljóma undir og ruglaðist til þess að gera lítið. Svo vorum við nokkur ömmubörnin kistuberar og eftir að við höfðum slakað kistunni niður í gröfina fórum við Nadja og náðum í Aram og tókum hann með okkur í erfidrykkjuna.

Að henni lokinni fórum við í Góða hirðinn til að kaupa stóran pott en komum út með hann og ýmislegt fleira. Þar ber helst að nefna einsoghálfs meters háa kommóðu sem tókst að troða í bílinn með því að leggja hana þvert á milli horna og ýta farþegasætinu alveg fram undir hanskahólf (en Nadja sat náttúrulega í sætinu). Svo keyptum við í matinn, fengum okkur indverskan mat í Skeifunni og ég skaust í ríkið. Og svo brunuðum við heim. Mig minnir að Aram hafi sofnað í bílnum á leiðinni.

Laugardagur. Útgáfuhóf. Ég vaknaði níu, skellti í mig seríosi og byrjaði strax að elda súpur. Það voru þrjár á dagskrá og ég þurfti líka að skjótast einu sinni enn í búðina. Súpurnar voru karrílöguð blómkálssúpa, chili-tómatsúpa og butternut-kúrbítssúpa. Þetta rétt hafðist fyrir þrjú og þá komu mamma og pabbi og ég henti mér í sturtu fyrir veisluna.

Fyrst var þetta nú bara frekar vandræðalegt. Tómahljóðið í gímaldinu hérna á efri hæðinni er ekkert lítið og fyrstu gestirnir voru bæjarbúar sem ég þekkti lítið. Svo kom fleira fólk sem ég þekkti. Skúli mennski frændi spilaði og tónlistin naut sín afar vel þarna uppi. Ugla Egilsdóttir söng haturssönginn sinn og svo slaufaði ég þessu bara uppi og sendi alla niður í mat – klukkutíma fyrir áætlun. Það var eiginlega ekki hægt að tala saman þarna uppi án þess að drepast úr hausverk – hljómburðurinn í rýminu er eiginlega alveg engu líkur. Matarboðið var stórskemmtilegt – ríflega tuttugu manns og allir í góðu skapi, náið og fallegt. Ugla flutti uppistandið sitt, sem átti að fylgja laginu (en við höfðum sammælst um að mælt mál myndi ekki njóta sín mjög vel þarna uppi, sérstaklega ekki ef gestir tækju upp á þeirri fásinnu að fara kannski að hlæja – ég las samt örstutt úr bókinni).

Ætli síðustu gestirnir hafi svo ekki farið upp úr ellefu? Ætli það ekki bara. Við gengum frá og Nadja lagði Aram.

Daginn eftir vaknaði Aram átta en Nadja svaf til níu. Mamma og pabbi komu í kaffi klukkan tíu og við lögðum af stað á Laugarhól klukkan hálftólf, sirka. Þangað vorum við komin uppúr hálfþrjú, eftir dálitla bílveiki hjá mæðginunum báðum (án þess að til uppkasta hefði komið). Við heilsuðum upp á okkar kæra Tapio, þýðandann hans hann Sigga Karls og útgefandann Aðalstein hjá Uppheimum – og svo auðvitað heimafólkið. Það mætti fullt af fólki á upplesturinn. Ég las hluta úr uppeldissögu Arnórs, sem gerist á Ísafirði. Tapio las kraftmikla rórðrarlýsingu og svo röfluðum við einhver reiðinnar býsn um hvað við værum að spá og spekúlera. Það mætti fullt af fólki. Meðal annars Vigdís Gríms – ætli hún hljóti ekki að eiga að heima í nágrenninu? Ég seldi svo allar bækurnar sem ég var með. Nema þá sem ég gaf Tapio í skiptum fyrir Ariasman.

Eftir uppákomuna fóru Nadja og Aram í sund en ég fékk mér hálftíma lúr – enda var ég að niðurlotum kominn af þreytu (og er enn og hef verið í að verða hálft ár). Eða reyndi að fá mér lúr – ég þurfti að drekka svo mikið kaffi til að koma mér í gegnum upplesturinn að auðvitað var borin von að sofna svo.

Svo fengum við glæsilegan kvöldverð í boði hússins og vel veitt af víni og bjór. Ég lagði Aram og svo sátum við fram undir miðnætti að rifja upp sögur frá Ísafirði og fleira skemmtilegt.

Nadja fór í rúmið tæpri klukkustund á undan mér. Þegar ég kom upp var hún samt nýlögst – því Aram hafði kastað upp og svo hélt hann því áfram fram til hálftvö að síðasta gusan kom. Í eitt skipti hélt ég á honum í fanginu og fékk alla æluna niður bert (loðið) bakið á mér. Það var áhugavert. Og þessi pervertíska foreldratilfinning þar sem maður nýtur þess næstum því – einsog maður hafi gert barninu sínu stóran greiða. Hið guðdómlega píslarvætti.

Nadja fór á fætur hálftíu en við Aram lágum eitthvað áfram. Planið hafði verið að taka ræs fyrir sjö og ná að koma Aram á leikskólann klukkan tíu – því hann missti auðvitað af leikskólanum alla síðustu viku og saknar vina sinna og þess að leika sér. En fyrst það var hvort eð er farið út um þúfur tókum við því bara rólega. Fórum í smá göngutúr. Spjölluðum við fólkið. Drukkum kaffi. Litum í barnabækur (sem voru aðallega eftir Áslaugu Jónsdóttur – ég las Ég vil fisk á grænlensku og Skrímslahæddir á færeysku fyrir Aram). Og svo keyrðum við heim. Nadja fór í göngutúr en við Aram fórum á leikvöllinn og klifum dálitla kletta (Aram kom mér verulega á óvart að geta komist þangað upp óstuddur) og björguðum kóngsdóttur og fórum heim að lesa bækur. Í kvöldmat, sem var óvenju snemma, voru súpuleifar og brauð með túnfisksalati. Ég sturtaði Aram og fór svo sjálfur í sturtu á meðan Nadja færði hann í náttföt og las fyrir hann bók. Ég setti hann í bleyju og las fyrir hann aðra bók fyrir háttinn. Rétt í þessu kom hann fram og bað um vatnsglas.

Ég gleymdi víst að taka það fram að ég kaus líka á laugardag. Í fyrsta sinn síðan í alþingiskosningunum 2009.

10.-14. október

October 14, 2012 in blogg

Þetta hefur verið dálítil rússibanavika. Ég er alveg úrvinda og á eftir að vera á fleygiferð í einhverja daga eða vikur í viðbót.

Allavega, þetta er svona. Ég vaknaði tíunda október og fór með Aram á leikskólann. Við hljótum að hafa borðað seríos í morgunmat og ég var alveg áreiðanlega einhvers staðar á bilinu 36,3 til 36,4 gráðu heitur. Svo vann ég eitthvað. Ég man ekki nákvæmlega hvað það var en ég vann. Og svo kom Aram heim af leikskólanum og ég gerði einhvern kvöldmat og við borðuðum hann og … nei bíddu. Það var alls ekkert svoleiðis. Við vorum boðin í mat. Ragnheiður sem er aðal hér í Vatnasafninu bauð okkur öllum í mat en Nadja var eitthvað slöpp og var heima en við Aram fórum niður á fimm fiska. Aram fékk dýrasta fiskinn í húsinu (í barnastærð) og snerti varla við honum. Ég gúffaði í mig hamborgara. Við spjölluðum um safnið og bókmenntir og Vestfirði. Í ljós kom að hún Ragnheiður á dóttur sem flutti til Bolungarvíkur á eftir dreng, sem reyndist svo vera félagi minn Pétur Magnússon. Ég þurfti að halda í mér að segja henni ekki bestu sögurnar af Pétri. Það hefði verið rosalegt. Hún hefði blásið þetta ástarsamband af á stundinni og látið lögregluna sækja dóttur sína. Ekki þar fyrir að Pétur er gull af manni. Hann er bara svolítið grófur um kantana. Og svo er hann sjálfstæðismaður á sama hátt og sumir eru Talibanar. Hann myndi kasta sér fyrir byssukúlu fyrir Davíð.

En allavega. Svo kom ég heim og Aram fór að sofa og svo var dómur um Illsku í Kiljunni. Hann var … þetta var líklega jákvæðasti dómur sem ég hef fengið. Og ég hef nú fengið ágætis dóma og jafnvel ríflega það í gegnum tíðina. Og hann var líka hugsa ég áhugaverður fyrir hugsanlega lesendur, þau snertu á mörgu, merkilega mörgu miðað við tímann (þetta var reyndar líka óvenju langur dómur, um tíu mínútur af spjalli held ég). Friðrika Benónýs og Þröstur Helgason dæmdu – og Egill hafði lesið bókina líka.

Og svo ofandaði ég svolítið.

Ég veit ekki hvort það er kannski bara verra að eiga svo við hæpið. Mér fannst svolítið erfitt þarna fyrst á eftir hvað ég átti erfitt með að leyfa mér bara að stökkva hæð mína í loft upp af ánægju, einsog ég vildi og einsog hefði kannski verið eðlilegast. Það er rosalegur léttir að hafa lagt í alla þessa vinnu og sjá að hún beri árangur – að manni hafi tekist að skrifa eitthvað sem skipti einhvern máli. Vegna þess að það er einmitt ekkert sjálfsagt. Maður gamblar stundum og það gengur ekki upp.

Um kvöldið lá ég svo andvaka langt fram eftir öllu. Og planlagði stórfenglega framgöngu mína í heimsbókmenntunum næstu misserin. Kláraði aðra bók í 1Q84, las svo Stolnar stundir eftir Ágúst Borgþór og komst langt inn í Vögguvísu Elíasar Mar áður en ég sofnaði loks.

Fyrr um daginn hafði Egill sent mér skilaboð og beðið mig að mæta í viðtal á fimmtudeginum. Þannig að daginn eftir brunaði ég til Reykjavíkur strax eftir að ég hafði skilað Aram á leikskólann. Þegar ég var rétt að koma í Borgarnes hringdi pabbi og sagði að amma hefði hringt í mömmu um morguninn og beðið hana að koma til sín á líknardeildina og mamma hefði stokkið um borð í næstu flugvél suður.

Í Reykjavík fór ég fyrst og hitti Silju og við fórum í hádegismat á þarna Icelandic Fish and Chips. Það var mjög fínt. Við náðum að spjalla mikið, aðallega um fólkið okkar, fjölskyldur okkar og létum bókmenntir og rithöfundaslúður eiginlega alveg vera. Sem er gott, stundum, og jafnvel gott oft. Eftir matinn rölti ég upp á frú Berglaugu þar sem stóð til að taka viðtalið. Fyrst gekk ég eitthvað þarna fyrir utan, við tókum svona göngusenur einhverjar, og svo skoðuðum við þetta eitthvað þarna inni en það gekk ekki upp út af sólinni svo við enduðum á að fara niður í Hjartagarð og taka þetta þar. Þar voru unglingar sem kvörtuðu undan því að einhver eiturlyfjasjúklingur hefði rifið niður byrgið þeirra. Sem lá þarna – þetta var þak sem hafði hrunið. Þeir voru vanir að sitja þarna undir.

Eftir viðtalið (þar sem ég röflaði og röflaði, það er alveg hugsanlegt að þetta verði allt mjög sundurlaust en kannski, bara kannski var ég skýr og þá er það ágætt, ég vona að ég hafi allavega ekki gert út af við sölumöguleika bókarinnar) hljóp ég í gegnum bæinn, keypti bækur af Bjarna Bernharði, og stökk svo upp í bíl vestur á Bræðraborgarstíg og brenndi inn í Kópavog á líknardeildina. Amma var þá orðin mjög veik. Hún settist aðeins upp og við töluðum aðeins. Í síðustu heimsókn á undan hafði hún spurt hvort að Egill ætlaði ekkert að spjalla við mig og nú spurði hún hvað ég væri að gera í bænum. Þegar ég sagði henni það varð hún voða leið að missa af þættinum, því þetta væri búið. Eftir sirka hálftíma heimsókn var hana farið að verkja svo að hjúkkurnar komu inn en við mamma fórum fram á gang. Þar stóðum við í annan hálftíma áður en þær komu aftur og sögðu okkur að líklega væri bara best að hún fengi að sofa. Þá kvaddi ég mömmu og ömmu innilega og fór.

Ég fór fyrst niður í Smáralind og keypti jógamottu fyrir Nödju. Svo ætlaði ég að kaupa mér frakka sem passar (minn er alltof lítill). Svona fyrst ég væri orðinn establíseraður rithöfundur, sem átti nú von á sinni fyrstu heilsíðu auglýsingu eftir tíu ár á prenti. En hrökklaðist svo út þegar ég sá að jafnvel ljótustu dulur kostuðu varla undir 40 þúsund krónum. Og fannst ég eitthvað meiri lúser á leiðinni út en á leiðinni inn.

Þá fór ég og hitti Steinar Braga heima hjá honum. Við spjölluðum, fórum og átum pizzu á The Deli, og svo yfir götuna á Sólon á rithöfundakvöld með Michel Houellebecq. Þar hittum við meðal annars Þór Steinarsson og Olgu Holownia.

Það var gaman á Houllebecq. Hann var ríflega rallhálfur. Í ljóðaupplestrinum dró hann úr öllum rytma og las áherslulítið og lágt – og svo kom Hallgrímur Helgason (nýbúinn í master class í femínisma hjá forsætisráðherra Ástrala á Facebook og strax mættur í master class í misogynisma hjá klámmyndaleikstjóranum og vændisaðdáandanum Michel) og las hátt og snjallt og taktfast. Munurinn var svo ennþá meiri í viðtalinu þar sem Houellebecq svaraði öllu af fullkomnu vonleysi og hispursleysi, sem Torfi Tulinius túlkaði svo skælbrosandi og glaður einsog norskur skíðagöngumaður.

Eftir viðburðinn stóðum við svolítið úti á svölum og reyktum. Ég og Houellebecq og rjóminn af reykvísku bókmenntafólki. Svo fórum við Hallgrímur Helgason á Ölstofuna og hann gaf mér bjór og kynnti mig fyrir Halldóri Laxness (þá fannst mér ég loksins kominn í klúbbinn). Næst komu Björn Kozempel og kærastan hans, hún Marianna, en þau höfðu líka verið á Houellebecq. Og svo Ugla Egilsdóttir sem gaf mér Hvítan Rússa. Ugla hætti að drekka fyrir einhverjum mánuðum og pínir sig áfram í líkamsrækt af sjálfspíslarlosta og ég held að ég hafi aldrei séð manneskju á Ölstofunni sem geislaði af jafn miklu heilbrigði, fegurð og hamingju. Við spjölluðum fram á lokun og röltum svo vestur í bæ. Hún ætlar að skemmta í útgáfupartýinu næstu helgi (í Vatnasafninu á laugardag) og fær bók að launum, sem hún fékk altso úr skottinu á bílnum mínum áður en ég stökk inn til Steinars og Stínu og hún fór heim. Steinar og Stína voru svona líka sprellvakandi. Við Steinar rúntuðum út í sjoppu og aftur til baka og svo spjölluðum við þrjú eitthvað fram á nóttu áður en ég fór að sofa á háaloftinu.

Daginn eftir vaknaði ég um tíu og lagði af stað heim upp úr ellefu. Ég borðaði hádegismat á Stöðinni í Borgarnesi. Rétt áður en ég kom heim hringdi pabbi til að segja mér að amma hefði dáið bara þarna rétt áður. Ég stoppaði bílinn og gaf mér dálitla stund til að melta þetta. Hún er búin að vera veik mjög lengi og sjálfsagt er fátt um þetta að segja annað en að það er gott að það skuli búið og gott að hún skuli hafa haldið sönsum fram á það síðasta. Hún fór víst fram á það í bréfi um það hvernig hún vildi hafa hlutina að það ætti ekkert að hafa um þetta mörg orð eða skrifa um það í blöð, og það er sjálfsagt að virða það. En ég vil nú samt segja að mér þótti afskaplega vænt um ömmu mína og á eftir að sakna hennar.

En svo þurfti ég að leggja aftur af stað til að ná að sækja Aram á leikskólann. Við fórum svo í búðina á leiðinni heim og lékum okkur fram eftir degi. Það er alveg stolið úr mér hvað ég gerði í kvöldmat en ég gerði eitthvað í kvöldmat og lagði svo Aram. Og gerði svo slatta af ricotta-osti.Við hjónin horfðum á fyrsta þátt annarrar seríu af Downton Abbey og svo reyndi ég að lesa svolítið í Vögguvísu fyrir háttinn en hún steinrotaði mig eiginlega strax.

Þá var kominn laugardagur. Upplestur í Vatnasafninu með Angelu Rawlings um kvöldið. Ég ætlaði að bjóða öllum í gnocchi á eftir og það fór góður dagspartur í að undirbúa það. Svo komu allir og við lásum upp. Ég hafði ætlað að gera eitthvað nýtt en í öllum látunum tókst mér það aldrei og las bara gömul ljóð. Aram var hlaupandi um salinn allan tímann og vann sér inn tíu þúsund krúttstig, bæði hjá fólkinu í salnum og þeim sem horfðu á live-streymið á internetinu. Eftir lesturinn komum við svo niður. Ég kláraði að gera gnocchiið og við átum. Meðal gesta voru Björn Kozempel og Marianna, Valur Brynjar, Anton Helgi pabbi hans, kona hans og ýmsir vinir Angelu.

Björn og Marianna komu svo í kaffi í morgun. Og pönnukökur. Eftir það fórum við í sund. Svo gerði ég Tom Yum súpu og steikti lax í teriyaki sósu – laxinn var vondur en súpan var ágæt, þótt hún hafi líka oft verið betri. Á morgun förum við Aram til Ísafjarðar og verðum fram á fimmtudag. Jarðarför ömmu er á föstudag. Útgáfuhóf Illsku er á laugardag. Á sunnudag er upplestur á Laugarhóli í Bjarnarfirði með góðvini mínum Tapio Koivukari. Svo hvíli ég mig í tvo daga og verð svo í Reykjavík að lesa upp og fara í viðtöl (vonandi) í tvo daga, kem aftur hingað og við pökkum saman og flytjum til Ísafjarðar. Og þá ætla ég að anda svolítið. Vonandi.

9. október

October 9, 2012 in blogg

Í dag gerði ég eitt og annað. Skrifaði tölvupósta, byrjaði á ljóði, vesenaðist. Illska fór formlega í sölu í dag – ég veit ekki hvort hún náði í búðir en hún er allavega komin í sölu á heimasíðu Forlagsins. Það er ekki leiðinlegt. Í dag kom líka í ljós að hún fær dóm í Kiljunni annað kvöld.

Ég keyrði Aram á leikskólann í morgun. Ég er enn hálfslappur og var hryllilegur fyrir svefninn í gærkvöldi, fékk illt í hálsinn og hvaðeina og nenni ekki að slá niður aftur.

Ég velti fyrir mér muninum á því að berjast fyrir því að aðrir sjái mann sem fórnarlamb (eða sjái að maður sé fórnarlamb) og berjast gegn því að aðrir sjái mann sem fórnarlamb. Í Världens lyckligaste folk fjallar höfundurinn um slæðuumræðuna í Danmörku og talar við múslimakonu, alda upp í Danmörku, sem er að klára læknismenntun og mun ekki geta unnið í heimalandi sínu ef bann verður sett á. Og hún kemur inn á þetta. Hvað það sé erfitt að sannfæra fólk um að hún sé ekki fórnarlamb. Að þetta sé hennar val. Að hún sé sjálfstæð kona. Og hvað hún þurfi að gera til þess að fólk sannfærist. Versus svo hvítt vestrænt millistéttarfólk sem miklar fyrir sér eigin kvalir og kúgun. Stundum fær maður það á tilfinninguna að sjálfsvorkunn sé modus operandi fyrir alla sem hafa það of gott. Sjálfan mig þar meðtalinn.

Svo fór ég með Aram í Bónus og keypti í matinn. Lagaði sjávarréttapasta. Lék mér aðeins við Aram og lagði hann á meðan Nadja tók til eftir matinn. Nú er komið kolniðamyrkur.

8. október

October 8, 2012 in blogg

Ég er með höfuðverk. Og ekki alveg jafn hress og ég ætlaði að vera í dag.

Allavega. Seríos. Leikskóli. Það er alltaf svo mikið rok hérna að við erum farin að taka vagninn niður tröppurnar. Í morgun kastaði ég töskunni hans Arams og taupokanum með útifötunum undir vagninn, hélt á honum upp tröppurnar og gekk svo niður á leikskóla. Þegar þangað var komið var taupokinn horfinn. Ég dreif mig inn með Aram og hálfhljóp alla leiðina til baka. Það var í senn of kalt og ég of mikið klæddur – svo mér var heitt og ég var sveittur og mér var kalt þegar ég kom heim og sá að pokinn hafði dottið úr vagninum þegar ég lyfti honum upp tröppurnar. Stökk upp í bíl, keyrði með pokann niður á leikskóla og svo aftur heim.

Settist við tölvuna. Starði á hana. Með höfuðverk.

Ég hef verið að velta fyrir mér Facebook sem hópstjórnunarafli – crowd control, mind control, eitthvað þannig. Ekki út frá Zuckerberg, þótt það sé í sjálfu sér ekki óáhugavert, heldur út frá þeim mengjum og kreðsum fólks sem koma saman á Facebook. Og hvernig þessi mengi og þessir hópar stunda snöggar og effektífar merkjasendingar. Ef maður tilheyrir kreðsu veit maður mjög fljótlega hvað hinum í kreðsunni finnst um tiltekin fyrirbæri – yfirleitt löngu áður en maður veit um hvaða fyrirbæri er að ræða eða hefur haft tíma til að velta þeim fyrir sér í einhverju tómi. Það birtist grein einhvers staðar á netinu og vinir manns byrja að deila henni, annað hvort með lækum eða hneykslunarstunum. Alla jafna sér maður þetta fyrst. Áður en maður sér sjálfar greinarnar. Það er voða fátt sem maður rekst á á internetinu án þess að vita hvað einhverjum finnst um það fyrst.

Og við erum kannski einstaklingshyggjumenn og haldin sjálfstæðisþrá en við erum líka hópsálir sem þrá hlýjan faðminn, kraft fylkingarinnar og samstöðunnar. Við erum sauðþráir simpansar og samræmingar- og skipulagsóðir maurar.

Ég stend mig oft að því að vilja ekki deila einhverju eða segja eitthvað vegna þess að það kalli bara á rifrildi. Vegna þess að ég hafi meirihlutann á móti mér. Kannski ekki meirihlutann í samfélaginu en meirihlutann í mínum kreðsum. Og stundum stend ég mig þá líka að því að deila hlutum heldur þegar að þessi tilfinning kemur upp – til þess að losa mig undan kjarkleysistilfinningunni. Í vetur skrifaði ég „civil courage“ á vegginn minn til þess að minna mig á að borgaralegt hugrekki er miklu smávægilegra en maður heldur – það getur einmitt bara verið fólgið í því að leyfa viðstöddum meirihluta alltaf að eiga samræðuna. Hvort sem umræðuefnið er tittlingaskítur eða ekki.

En héðan er líka stutt í mótþróaröskunina. Sem er ekki góð.

Einhvern tíma í vetur sá ég eldgamalt viðtal við Alfreð Flóka úr Samúel (líklega á blogginu hans Dr. Gunna) þar sem Alfreð fór einfaldlega yfir öll hugsanleg velsæmismörk, svo jafnvel Guðbergur Bergsson hefði roðnað og blánað. Og ég man eftir því að hafa fengið það á tilfinninguna að hann væri að skrifa sig frá allri tilætlunarseminni. Hann væri að fá alla upp á móti sér til þess að geta síðan verið frjáls. Hataður og fyrirlitinn, en frjáls um að segja hvað sem er. Þurfa hvorki að hneyksla neinn lengur né þóknast neinum. Vinalaus og geta engum valdið vonbrigðum. Þetta er kannski ekki félagslega eftirsóknarverð staða, og ég var svo sannarlega ekki sammála honum um eina agnarögn af því sem hann sagði, en það er samt ekki alveg laust við að ég öfundi hann pínulítið af hugarástandinu sem hlýtur að fylgja þegar maður gengur út í daginn að þessu loknu. Alfreð var einn í heiminum.

Jæja. Hvert var ég kominn? Ég reyndi að leggja mig en sofnaði ekki. Keyrði í Bónus og keypti í matinn. Gerði blómkálsomelettu og hvítkáls, gulróta, papríku og tómatasalat. Það var allt mjög gott. Lék við Aram á meðan Nadja vann aðeins meira og svo lagði hún hann og ég sneri mér hingað.

7. október

October 7, 2012 in blogg

Þetta var frekar beisikk dagur. Ég var lasinn og lá í rúminu. Át mat. Fór svo á bílnum og keypti pizzu í kvöldmat. Leið aðeins betur. Lagði Aram.

Þegar ég vaknaði athugaði ég líkamshitann og þá var hann 35,9 – en mér skilst hann eigi að lækka á fyrsta hálftímanum svo væntanlega hefur hann farið ennþá neðar. Tveimur tímum síðar, þegar mér leið einsog ég væri að deyja úr sótthita, var ég með 37,3.

Annað.

Ég reyndi að lesa. Reyndi að hlusta á hljóðbók. Það gekk ekkert mjög vel. Ég sofnaði eða bara einbeitingin rann út í sandinn.

Í hittifyrradag skráði ég mig á ebækur.is í gegnum tónlist.is reikninginn minn (þvert ofan í það sem fólk heldur er ég nefnilega ekki mjög svívirðilegur menningarþjófur). Náði svo í appið á iPadinn í gær. Ég er að lesa mína fyrstu bók á iPadinn þessa dagana – eða fyrstu sem ég les í gegn – og þá í gegnum sænska Dito appið. Ég byrjaði á Boys en gafst upp á að lesa hana á skjánum og ákvað að taka hana heldur seinna á kindlinum. En nú les ég sem sagt Världens lyckligaste folk (ég kaupi talsvert meira af sænskum bókum, meðal annars vegna þess að þær eru ekki afritunarvarðar heldur vatnsmerktar, sem þýðir að ég get notað þær eins oft og ég vil í hvaða lestækjum sem ég vil eins lengi og ég vil og þarf ekki að treysta á tilvist einhvers fyrirtækis sem þarf að vera til til þess að veita mér aðgengi). Ég reikna ekki með því að nota Ipadinn mikið til bóklesturs þótt hann sé þægilegur til að lesa lengri greinar og myndabækur (ég á t.d. listaverkabókina The Humument á iPadinum og það er algerlega þess virði – betra en á prentaðri bók).

Bækurnar sem fylgja með frítt á ebækur.is eru ekki afritunarvarðar. Hvernig sem á því stendur. Ég breytti þeim strax á mobi formatt og færði á kindilinn minn. Það eru meðal annars Vögguvísa Elíasar Mars og Falskur fugl Mikaels Torfasonar. Ég hef að vísu átt í stórkostlegum vandræðum með tónlist.is aðganginn minn í gegnum tíðina – vegna flutninga til og frá landinu. Ég held ég sé á fjórða eða fimmta aðgangi.

Annars. Í umræðunni um epub vs mobi þá er það ekkert aðalatriði. Sá sem notar t.d. Calibre til að halda utan um rafbókasafnið sitt þarf ekki að hafa neinar áhyggjur af þessu – það er sekúnduspursmál hvort maður er fljótari að senda bókina í tækið eða breyta formattinu og senda svo. Vandamálið er bara þessi blessaða DRM-vörn sem flækir ferlið úr sekúndum í mínútur – nóg til að maður kaupir sér bara frekar bókina (vatnsmerkta) á sænsku eða (amazon-afritunarvarða) á ensku.

Hugsanir mínar renna út í sandinn.  Annars hvarflar það að mér oftar og oftar að hætta þessum dagbókarskrifum.

6. október – fjögur ár frá hruni

October 6, 2012 in blogg

Ég átti í erfiðleikum með að vakna og átti svo í erfiðleikum með að halda mér vakandi í allan dag. Eftir morgunmat fórum við út í göngutúr, fórum upp í vita og aftur heim. Leiðir skildu að vísu í brekkunni þegar ég hljóp í Bónus til að kaupa í matinn. Aldrei þessu vant vissi ég ekkert hvað ég ætlaði að hafa í kvöldmat þegar ég kom í búðina. Ég ákvað að hafa það tómatsúpu, skonsur og túnfisksalat og gera smá tilraun með súpuna.

Í hádeginu voru bara núðluleifar frá því í gær. Svo reyndi ég að sofa svolítið. Það gekk varla.

Nadja gerði heitt súkkulaði með seinna kaffinu. Ég las aðeins í Världens lyckligaste folk – sem er sænsk bók um Danmörk og Dansk folkeparti. Maður verður aðallega þunglyndur af að lesa hana.

Svo fórum við aftur saman í bæinn. Nadja keypti nammi en ég keypti lyftiduft, egg og perur. Stundum er ekkert að gera á Stykkishólmi annað en að fara í Bónus. Ég fer rosalega mikið í Bónus þegar ég vil komast úr húsi.

Hvað gerir maður annars þegar fólk með áráttuhegðun fær mann á heilann? Öll samskipti, allt áreiti eru dæmd til að gera illt verra. Er siðferðislega réttlætanlegt að láta brjóta hnéskeljarnar í öðru fólki? Þessar og fleiri spurningar hafa sótt á mig í dag. Og ekki alveg að ástæðulausu.

Ég var hryllilega lengi að dunda mér við kvöldmatinn. Tilraunamennskan með súpuna var samt ekkert flókin – ég steikti bara rauðlauk, hvítlauk, engifer og sellerí í olíu, sauð það svo í rauðvíni og notaði þetta sem grunn í svo til normal tómatsúpu. Það var gott. Nadja var ánægð með mig. Eða allavega með súpuna.

Eftir matinn vaskaði ég upp en Aram og Nadja hrærðu pönnukökudeig fyrir morgundaginn. Skonsur í dag og pönnukökur á morgun. Það er að vísu mjög lítið hveiti í pönnukökunum hennar Nödju – aðallega bara rúgmjöl og alls kyns fiff og fínerí.

Nadja lagði Aram. Ég bloggaði. Mér heyrist hann vera að sofna. Og ég held að ég sé hugsanlega að verða veikur, sem væri þá í fyrsta sinn í furðu langan tíma. Ef af verður (þetta er ekki í fyrsta sinn í furðu langan tíma sem ég held að ég sé hugsanlega að verða veikur).

4.-5. október

October 5, 2012 in blogg

Fyrst var kaffitími á leikskólanum. Með foreldrum. Ég var búinn að gleyma þessu og hafði varla tekið eftir póstinum þar sem þetta var boðað. En það var sem sagt og ég drakk kaffi og át kryddbrauð og spjallaði við börnin. Á leiðinni heim sá ég á símanum að ég hafði misst af símtali frá Forlaginu. Ég hringdi til baka og spurði eftir Silju sem reyndist ekki á skrifstofunni sinni. Þegar heim var komið skrifaði ég henni tölvupóst. Fram að hádegi var ég þá að vesenast í pappírskjaftæði. Sköttum og þvíumlíku. Barnabótaveseni. Reyna að borga leikskólagjöld á gagnslausum greiðsluseðlum. Svo fékk ég boð um að það væri komið eintak af Illsku upp á Forlag. Ég meldaði aðeins með mér hvort ég ætti að fara í bæinn og lét svo slag standa. Mælti mér mót við Hauk Ingvars í kaffi og lét Magnús frænda vita að ég gæti kannski komið seinni partinn og litið á bækur sem voru í eigu afa og mig langaði að kíkja hvort væru áhugaverðar. Og svo keyrði ég í bæinn með 1Q84 á fóninum. Var að klára fyrstu bók. Fín bók en mér er sagt hún verði talsvert verri. Hefur hún ekki fengið ágætis dóma? spurði ég Steinar Braga síðar sama dag, þar sem hann fussaði og sveiaði. Ekki frá neinum með heila, svaraði hann. En það var sem sagt ekki enn komið að því.

Á Forlaginu biðu mín tvö eintök. Ég spjallaði aðeins við Silju og brunaði svo niður á Þjóðarbókhlöðu þar sem ég hitti Hauk og gaf honum annað eintakið. Við Haukur spjölluðum um „það sem hefur verið í deiglunni“ og svo skáldskap og einlægni – hvað einlægni væri eiginlega í skáldskap. Narratífa byggir alltaf á perspektífi og tensjón og í slíkum verkum er undarlegt að tala um einlægni – sjálf hugmyndin gengur ekki almennilega upp. Ég stakk upp á því að kannski væri þetta íslensk leið til þess að hafna sarkasma, frekar en að hafna íroníu. Í Skandinavíu heyrði ég talsvert talað um upprisu paþosins fyrir nokkrum árum – og hef það á tilfinningunni að það sé skyld kreðsa og sú sem talar um einlægni á Íslandi í dag. Það varð reyndar aldrei neitt úr upprisu paþosins.

Tilefnið var titill verðlaunabókar Tómasar Guðmundssonar verðlaunanna – Þar sem vindarnir hvíla og fleiri einlæg ljóð. Ég þekki auðvitað ekki innihald bókarinnar en ég get ekki sagt að þetta kveiki sérstaklega í mér.

Svo fór Haukur að ná í Hrafnkel á leikskólann og ég fór að finna Steinar Braga. Við ræddum um það sem er í deiglunni og það sem við hefðum verið að lesa. Hann sagðist hafa lesið þennan sem ég hefði verið að mæla með, Nathan Englander. Ég kom af fjöllum enda hafði ég mælt með Shalom Auslander. Steinar sagði hryllilega hluti um Haruki Murakami. Ég skoðaði veiðistöngina hans, hann er alltaf að reyna að fá mig á fiskveiðar með sér. Hún er af týpunni Shakespeare, sagði ég og hló. Viltu ekki bara fara og blogga um þetta, sagði hann þá hvefsinn. Hann drekkur alltof mikið kaffi.

Það munaði engu að við hefðum farið á tveimur bílum niður í bæ af Bárugötunni. Ég var á bílaleigubílnum og ætlaði út úr bænum strax og leiðir skildu og hann sagði að það væri svo vont veður að hann nennti ekki að vera svo bíllaus niðri í bæ – en hann var á leiðinni á upplestur hjá Kristof Magnússyni, Auju og Einari Kára. Ég sagði honum að hætta þessari vitleysu og hann samþykkti það með því skilyrði að ég myndi skutla honum aftur heim svo hann gæti keyrt á upplesturinn. Sem meikar auðvitað ennþá minna sens en ég gerði það samt.

Við átum kvöldmat á Grillhúsi Guðmundar. Þar er myndin hér að ofan tekin. Skoðuðum Skippbarinn, þann skelfilega stað, og fengum okkur kaffibolla á Café Haïti. Eða ég fékk mér malt og hann fékk sér kaffi. Svo skutlaði ég honum heim og brunaði í hólminn með bókina til að sýna Nödju. Í göngunum hringdi Magnús frændi og hafði þá loks fengið skilaboðin frá mér – við mæltum okkur mót í næstu viku. Nadja var komin í rúmið þegar ég kom heim en ennþá vakandi (klukkan var líka bara rétt tæplega tíu). Allir voru sammála um að bókin væri mjög falleg.

Svo fórum við að sofa.

Í morgun fórum við á leikskólann. Eða við byrjuðum á að spila memory-spil og leika okkur eitthvað. Svo fórum við á leikskólann. Ég keypti í matinn á leiðinni heim. Föstudagar eru einu dagarnir sem það er mögulegt. Þá opnar Bónus tíu en annars ellefu. Ég keypti lax og grænmeti. Kom heim og lét internetið fara í taugarnar á mér.

Í bíómyndinni Las Lunes al Sol segir sovéski karakterinn Sergej brandara sem er eitthvað á þessa leið: Þegar járntjaldið hrundi gerðum við okkur fljótlega grein fyrir því, sem við þóttumst vita fyrir, að allt sem okkur hafði verið sagt um sósíalismann var lygi. Skömmu síðar áttuðum við okkur svo á því að allt sem okkur hafði verið sagt um kapítalismann var satt.

Mér líður stundum svona á Íslandi eftir hrun. Ég kunni miklu betur við íslenska vinstrið þegar það gekk mót storminum en ég kann við það í meðbyr. Það á jafnt við um ríkisstjórnina og grasrótina. Það er eitthvað glaðhlakkalega dæmandi við grasrótina – hún er svo dugleg að fagna sjálfri sér og siðferðislegum afstöðum sínum að hún gerir sér ekki einu sinni grein fyrir að þær eru afstöður. Hún gleymir því að veröldin er bæði mörg og margbrotin, að sannleikurinn er ekki einn afmarkaður fasti. Hún verður, í sem stystu máli, dólgsleg. Einsog SUS-arar árið 2006. Default-viðbragðið er alltaf yfirgangur og fyrirlítandi hlátur.

En það er þeim mun erfiðara að fást við hana sem maður vill ekki taka undir með gagnstæðum gildum – vill ekki bera eld á bál hægrimanna. En ég nálgast sífellt þá hugsun að ég muni aldrei kjósa aftur. Aldrei taka þátt í félagasamtökum, aldrei skipa mér í hóp, aldrei skrifa undir neina undirskriftalista. Þá hugsun að ég vilji ekki að neinn telji sig eiga til mín tilkall – að neinn telji sig svikinn þegar því kalli er ekki svarað með hlýðni og eftirtekt eða tiltrú.

Ég eldaði núðlur með maríneruðum laxi, hvítkáli, sesamfræjum og papriku í kvöldmat. Við skáluðum fyrir bókinni, öll þrjú með fínu glösin. Svo lagði ég Aram en Nadja tók til eftir matinn. Nú liggur hún í rúminu og les (Boys, eftir vinkonu mína Önnu Ringberg – hún kláraði Illsku fyrir rúmri viku síðan) en ég er að blogga.

1.-3. október

October 3, 2012 in blogg

Nú finnst mér einsog ég eigi bara eftir að skrifa um tvo daga en þeir virðast vera þrír samkvæmt dagatalinu. Hvernig snýr þetta nú aftur. Fyrsti var mánudagur.

Já einmitt. Ég er búinn að skrifa um mánudaginn. Ég byrjaði að skrifa dagbókina síðast á Kastrup en lauk ekki við það fyrren daginn eftir. Í dag er altso færslan 2.-3. október. Ekki 1.-3. Það er lygi sem stendur í titlinum á þessari færslu og þeirri síðustu. Helvítis.

Í gær fórum við til Reykjavíkur. Við byrjuðum daginn á að hringja á leikskólann og láta vita að Aram kæmi ekki. Svo keyrðum við af stað. Rétt þegar ég var að leggja bílnum í Borgarnesi til þess að hlaupa inn og pissa gubbaði Aram. Ekki jafn hressilega og um daginn þegar við vorum bara tveir á leiðinni frá Ísafirði, en ágætlega samt. Nóg til að það lyktaði en ekki nóg til að maður væri að drepast.

Nadja var á leiðinni til osteopata í Smárunum í Kópavogi. Ég rata ekki rassgat svo það gekk illa að finna staðinn – en hafðist á síðustu stundu. Aram og Nadja fóru úr en ég brunaði niður í JL-hús til að kenna í myndlistarskólanum. Þorvaldur Þorsteins kennir þar íslenskukúrsa og ég var beðinn um að koma sem gestur einu sinni. Ég held ég fari rétt með að Andri Snær, Davíð Stef og Ragna Sigurðar hafi farið þarna á undan mér. Það rétt náðist að tengja tölvuna við myndvarpa og hátalara áður en ég byrjaði. Ég sýndi þeim einhver ósköp af drasli af internetinu og sagði þeim frá ýmsum konseptljóðlistarverkefnum. Svo endaði ég þetta á að lesa fyrir þau og taka við spurningum. Það var svolítið erfitt að ná þeim í gang en þau voru orðin hress undir það síðasta.

Svo fór ég og fann Nödju og Aram á Pizza Hut í Smáralind. Aram hafði verið svo duglegur og stilltur á meðan osteopatíunni stóð að Nadja lofaði honum að fara í einhver leiktæki – og fyrir utan tíkallabílinn á Pizza Hut er bara þetta þarna tívolí, þar sem kostar rúmar þrjú þúsund krónur inn. Svo þau fóru og fengu sér pizzu og ég kom og slóst í hópinn.

Næst fórum við í Góða hirðinn og keyptum alls kyns púða og krukkur og appelsínupressu og svona eitt og annað smálegt. Fórum svo og heimsóttum ömmu á líknardeildina í Kópavogi. Aram var orðinn svo þreyttur að við gátum ekki stoppað lengi. Hann byrjaði að orga og Nadja þurfti að fara með hann út svo hann gerði ekki út af við aumingjans fólkið. Hann hætti að lúra á daginn nú yfir helgina og er oft alveg skelfilegur seinni partinn.

Frá líknardeildinni fórum við á Saffran. Þar var allt fullt svo við fórum á Saffran Express á bensínstöð á leiðinni út úr bænum. Þar var eiginlega ekkert til nema kjúklingur (Nadja er grænmetisæta + fiskæta). Við enduðum á að fá okkur frekar bragðlaust crepes og ég bólstraði máltíðina með einni sómasamloku. Svo keyrðum við aftur í hólminn og fórum til þess að gera beint að sofa.

Í morgun vöknuðum við og átum morgunmat. Ég fór með Aram á leikskólann og kom aftur heim. Í bakaríinu á leiðinni heim heilsaði mér maður og spurði hver ég væri, sagðist hafa séð okkur fjölskylduna svo mikið á vappi. Við værum svo dugleg að ganga að það væri ekki hægt að taka ekki eftir okkur. Hér keyra allir allt. Ég svaraði honum en gleymdi alveg að spyrja hver hann væri. Þetta kom svo flatt upp á mig og ég er svo félagslega ringlaður.

Heima gerði ég bara sem minnst. Síðustu dagar hafa verið ótrúlega intensífir og ég er algerlega undirhvíldur og útjaskaður. Þegar Aram reyndi að lúra reyndum við öll að lúra – ég held að ég hafi verið einn um að sofna. Í kannski 20 mínútur. Nógu lengi til að slefa svolítið á höndina á sjálfum mér. Svo fórum við Aram í búðina og ég gerði plokkfisk á meðan Nadja og Aram púsluðu og skoðuðu bækur. Aram hjálpaði mér svo að vaska upp og mömmu sinni að hengja upp þvottinn og nú er hún að leggja hann og ég ligg í sófanum og blogga.

Ég gleymdi alveg að nefna það síðast að ég fann kindilinn minn aftur í bókabloggarakompunni daginn eftir. Og svo gleymdi ég fína snjallsímanum mínum í leigubíl sama dag, á leiðinni í dinnerinn með Paul Muldoon. En fékk hann aftur – þurfti bara að borga leigubílaferð fyrir hann aftur á veitingastaðinn.

Annars er ég mjög lítið ástríðufullur fyrir dagbókarblogginu núna. Mest ástríðufullur fyrir bókinni minni. Sem kemur úr prentsmiðjunni á föstudag.

27. – 30. september (bókamessan í Gautaborg)

October 1, 2012 in blogg

Já. Ég vaknaði. Seríos. Fór með Aram á leikskóla. Var 36,4 gráðu heitur. Pakkaði og undirbjó mig. Át hádegismat með Nödju, beið svo þangað til að Aram var kominn heim til að segja bless. Keyrði til Reykjavíkur. Ætlaði að reyna að ná á Nönnu Maju systur mína á bókamarkaðnum á Fiskislóð en fann hana ekki. Keypti sæg af ódýrum bókum, aðallega íslenskum skáldsögum sem ég á ólesnar. Þetta er æðislegur staður.

12100001
Ég á þær allar ólesnar nema Öreindirnar sem mig langar að eiga og lesa aftur.

Svo keyrði ég niður í bæ og hringdi í Angelu sem ætlaði að hýsa mig. Við spjölluðum og spjölluðum, reyndum að ná í Val Brynjar sem svaraði ekki í símann, spjölluðum meira, átum kvöldmat á Núðluskálinni (5 stjörnumatur á tveggja stjörnu verði), fórum á Bar 46 að leita að Vali sem svaraði enn ekki í símann, færðum okkur svo á Ölstofuna og þaðan upp í glerskálann hennar Angelu þaðan sem má sjá allan heiminn. Við hættum að tala upp úr eitt. Ég sofnaði uppúr tvö og var vaknaður klukkan fjögur til að keyra til Keflavíkur. Svaf svo aðeins í vélinni á leiðinni til Kaupmannahafnar. Át vondan mat á Kastrup og flaug svo til Gautaborgar. Þar tók á móti mér einkabílstjóri sem flutti mig á Gothia Towers. Ég rétt náði að tékka mig inn og hlaupa á fyrsta upplesturinn í Rum för Poesi. Þar las ég ásamt Piu Juul, Jenny Tunedal og Ninu Hemmingsson (sem er aðallega fræg fyrir teiknimyndasögur – gerði meðal annars Jag är din flickvän nu, en var altso að gefa út ljóðabók). Svo svo. Svo svo. Spjallaði við Per og Oscar Rossi og Emil Hjörvar. Rakst á milljón manns – það er orðið fáránlega mikið af fólki sem ég þekki í þessum sænska ljóðaheimi. Þarnæst fórum við Per og hittum bókabloggara. Það var pínu skrítið. Við vissum eiginlega ekki alveg hvað við ættum að gera eða hvernig við ættum að gera það. Eftirá að hyggja hefði verið best ef við hefðum tekið meira spjall um bókina. Ég var eitthvað að reyna að hiksta upp úr mér hvað þetta væri, þessi bók sem ég skrifaði fyrir þúsund árum. Og las svo nokkur ljóð. Þau tóku mér svo sem vel. Ég gleymdi svo kindlinum mínum á borðinu þegar við fórum.

Ætli við höfum ekki bara farið næst … á hótelbarinn í einn bjór. Nei bíddu, fyrst fórum við í viðtal við Annelie Axén – sem var að skrifa fyrir Aftenposten. Við Per, altso, fórum í viðtal. Svo fórum við á hótelbarinn. Þar var Emil aftur, ásamt íslenskum leikara sem ég man ekki lengur hvað heitir (ég er með ömurlegt minni) en ég hitti líka fyrir vestan á Act Alone í fyrra. Og er vinalegur. Allavega. Svo förum við Per og Thomas (útgefendurnir mínir) upp á hótelherbergi að sjæna okkur til fyrir kvöldið. Í lyftunni fara þeir að grínast með að ég viti ekki hver Tommy Körberg er – en ég er að fara að lesa upp með honum í Helsingborg í nóvember. Hann söng einu sinni í Eurovision og ég veit ekki hvað og hvað. Og skrifar greinilega bækur. Og í lyftunni á leiðinni upp er með okkur fjórði maður. Thomas og Per fara út á tólftu hæð, ókunni maðurinn á fjórtándu og ég á fimmtándu. Þegar maðurinn fer út segir hann „lycka till med Tommy Körberg!”. Þetta var svo auðvitað Peter Englund, formaður nóbelsakademíunnar.

Um kvöldið fórum við á Pasta Plus þar sem forlagið bauð upp á dýrindis kvöldverð. Svo fórum við í Glänta partíið – Glänta er bókmenntatímarit í Gautaborg sem heldur stærsta partíið á bókamessunni. Þar var mjög gaman. Hitti UKON, Linn Hansén og fleira gott fólk. Eftir þetta fórum við Per og Johannes (sem vinnur hjá systurforlagi Rámus, Pequod) upp á hótelherbergið mitt og réðumst á minibarinn. Johannes fékk svo að sofa í aukarúminu mínu.

Við vöknuðum í morgunmat. Johannes þorði ekki að láta á það reyna hvort hann gæti svindlað sér inn svo ég fór einn, en fann þar þá Per og Thomas. Ég var mjög timbraður. Epískt timbraður. Fór aftur að hvíla mig þegar ég var búinn að borða. Mætti svo eldhress í Rum för Poesi klukkan eitt – þar spurði Magnus William Olsson mig, Gunnar Wærness, Piu Juul, Henrikku Tavi, Claes Andersson og Rawdna Carita Eira hvað væri norræn ljóðlist. Við svöruðum öll bara frekar vel, held ég, en tíminn var alltof knappur fyrir svona margar raddir og stórt efni. 55 mínútur. Við vorum rétt að byrja þegar þetta var búið.

Nú elti ég Per eitthvert. Ég man ekki hvað við gerðum þennan næsta klukkutíma. En þegar hann var búinn fór ég og las upp á Hvítrússneska básnum. Ljóð um einræðisherra og þvíumlíkt. Og spjallaði við Per á sviðinu. Svo fór ég bara að hvíla mig meira. Klukkan sjö fórum við í sameiginlegan kvöldverð Rámus, Pequod og Ellerströms – og þar var meðal annars Paul Muldoon. Við átum fáránlega góðan mat og drukkum meira en nokkrum manni er hollt. Svo fórum við á Park og þegar Park lokaði á Yakida. Þaðan tókum við Per leigubíl heim á hótel. Migum á trén fyrir utan og deildum einni sígarettu.

Ég var ekkert að drífa mig á fætur á sunnudeginum. Skreið upp um tólfleytið, fór í sturtu og gekk frá á hótelherberginu. Tékkaði mig svo út. Fór í ICA að leita að nýpum og hveitigrodda. Fann bara groddana en engar nýpur. Svo hitti ég Per og foreldra hans og át með þeim gríðarstóra rækjusamloku á penthousebarnum. Þaðan fórum við á ICORN sviðið þar sem ég las nokkur ljóð ásamt Mazen Maarouf og Sýrlendingi hvers nafni ég náði aldrei. Og þá var ég loksins búinn. Fór og fann nokkrar barnabækur fyrir Aram, kvaddi útgefendurna mína og vini, rakst á Öglu og spjallaði við hana aðeins líka og fór svo og fann einkabílstjórann sem fór með mig á flugvöllinn.

Á flugvellinum hitti ég Hugleik. Við fengum okkur pylsu og gerðum nokkrar misvelheppnaðar tilraunir til að halda uppi samræðum. Svo flugum við til Kaupmannahafnar og fengum okkur pizzu og náðum okkur á strik í samræðulistinni. Svo flaug hann til Íslands með Iceland Air en ég mátti bíða í tvo tíma til viðbótar eftir Iceland Express.

Ég lenti í Keflavík klukkan eitt að íslenskum tíma – þrjú að sænskum. Keypti mér kaffi og keyrði til Stykkishólms með kaffipásu í Reykjavík og Borgarnesi. Kom heim klukkan hálffimm að íslenskum tíma, hálfsjö að sænskum. Fór að sofa.

Vaknaði svolítið þegar Nadja og Aram fóru á fætur en ekki mikið. Þau vöknuðu þess utan seint og mættu seint á leikskólann. Skreið svo á fætur skömmu eftir tólf. Knúsaði Nödju, sagði henni frá ferðinni og við átum saman hádegismat. Svo sótti ég Aram. Gaf honum að borða og las fyrir hann bók og lagði hann. Lagði mig sjálfur. Ég sofnaði smá en hann eiginlega ekki. Þegar við vorum svo farnir á fætur fór ég í Bónus en hann neitaði að koma með og fór þess í stað með móður sinni í aðra búð og keypti liti. Ég gerði pasta í kvöldmat með sósu úr alls kyns ostaleifum og feitum rjóma, linsubaunum, gulrótum, sellerí og hvítlauk. Og steinselju. Aram hjálpaði til. Það var mjög gott. Svo gengum við frá eftir matinn og ég las um Flughvalinn fallega fyrir Aram og nú er hann að reyna að sofna. Ég er sjálfur rangeygur af þreytu.

26. september

September 26, 2012 in blogg

Þetta var nú meira klúðrið í gær. Kristín Ómarsdóttir átti afmæli í fyrradag! *roðn*

Ég er að lesa 1Q84 og sofnaði ekki fyrren upp úr tvö. Þetta er síðuflettir þótt ég eigi eftir að gera upp við mig hvað mér finnist um hana annars. Ekki beinlínis kannski neitt til að setja sig upp á móti en þá ekki beinlínis neitt sem hönd á festir heldur. Ég er ekki viss um að mér finnist að bækur eigi að vera með lesendum sínum í liði alla leið, ekki viss um að þetta eigi að vera svona … stimamjúkt. En þetta er ekki leiðinlegt.

Vaknaði fyrir átta. Svaf því lítið. Nadja lá svolítið áfram en við Aram fórum á fætur. Seríos og mjólk. 36,3 gráður. Leikskóli. Heim. Ég held að ég hafi hreinlega ekkert rifist á Facebook í dag. Og samt „verið með“. Batnandi mönnum er best að lifa og það allt saman. Ekki einsog það sé ekki nóg að rífast um.

Vann í mínum málum. Hætti hálffimm og ætlaði að leggja mig en tókst ekki. Gerði spínatgnocchi. Mér fannst það geðveikt en Nadja sagði að það mætti vera meira salt í ostinum. Ég fer yfirleitt mjög varlega með salt vegna þess að Nadja er svo viðkvæm fyrir því. Bragð- og lyktarskyn hennar er allt annað og öflugra en mitt. Sjálfur væri ég ábyggilega kominn með nýrnabilun af saltneyslu ef ég fengi einhverju ráðið.

Nadja klippti Aram á meðan ég gerði matinn.

Hann er ekki leiður. Hann er bara mjög einbeittur (hann er að horfa á Bamse í tölvunni).

Svo lásum við um flughvalinn fallega og nú er komið kvöld.

25. september – fimmtugsafmælisdagur Kristínar Ómarsdóttur

September 25, 2012 in blogg

36,3. Ég er alltaf 36,3. Í gærkvöldi reyndi ég að taka upp hroturnar í Nödju. Hún trúir því ekki að hún hrjóti. Vaknaði einu sinni við að nefin á okkur skullu saman. Þá var Aram kominn upp í rúm (en fór fljótlega aftur í örmum móður sinnar). Vaknaði um átta. Seríos með mjólk. Lýsi. Kaffi (espresso). Leikskóli.

Þegar heim var komið reifst ég svolítið á Facebook. Það var ekki til neins frekar en fyrri daginn. Tvær spurningar standa samt eftir (án þess að ég hafi borið þær beinlínis upp við neinn svo hann hafi svarað):

1) Er góð bók með vondum móral kannski skárri en vond bók með góðum móral? Ég er aðallega að hugsa um barnabækur (á sænska Facebook eru allir að hugsa um Tinna, sem var fjarlægður af bókasafni þar í landi). Það er til svo mikil óhemja af vondu barnaefni. Ég myndi frekar lesa Tinna fyrir Aram en Latabæ, til dæmis.

2) Er til neins að vera góður og einlægur í samræðu ef maður trúir því ekki að aðrir séu það líka? Altso: núllar kannski síníkin út gæskuna og einlægnina? Ef maður heldur að allir sem maður talar við séu ýmist vondir eða með eitthvert agenda, séu hluti af skipulagðri herferð – er þá til nokkurs að opna samræðu við þá? Eða um það sem þeir segja? Er þá ekki öll einlægni manns og gæska einhvern veginn … er henni þá ekki bara sóað á sjálfan mann? Ef manni eru gefnir þeir tveir kostir að afskrifa mál annars (ýmist með þeim rökum að þeir séu veikir, vondir eða með annað agenda en á að sýnast) eða að taka orðum þeirra svo að þau séu einfaldlega mælt af einlægni, er þá ekki betra, fyrir samræðuna (og þar með lýðræðið) ef við veljum seinni kostinn?

Ég þýddi líka ljóð (Kardinálinn var svo áhugasamur um Norrænar bókmenntir úr Blandarabröndurum) á sænsku fyrir bókamessuna á næstu helgi (þar sem áhersla verður lögð á Norrænar bókmenntir) og skrifaði dálítinn pistil um hvað séu norrænar bókmenntir og norræn ljóðlist – því þeirri spurningu þarf ég að svara á sviði á laugardag og hugsanlega mun ég svo endursvara henni í Klassekampen á næstunni.

Svo var vinnudagurinn bara búinn. Illska er svona viku sein á ferðinni – verður ekki á mánaðamótum heldur kannski nær 5.-7. okt. Sem er alltílagi.

Við fórum öll saman, fjölskyldan, í Bónus. Keyptum í matinn. Nadja vildi spínatgnocchi en það þarf að gera ricotta í það og það var ekki tími í dag – í dag var blómkálssúpa og túnfisksalat en eftir matinn gerði ég ricotta sem hangir nú og þornar. Nadja lagði Aram aftur svo ég hefði tíma til að ganga frá og gera ostinn. Svo fór ég í sturtu og nú er tími til að horfa á eitthvað.

24. september

September 24, 2012 in blogg

Aram vaknaði. Svo vaknaði Nadja. Svo vaknaði ég. Það fyrsta sem ég spurði var: Hvernig líður þér, ástin mín? Henni leið mikið betur. Náði í hitamælinn. 37,1. Ég mældi mig líka og hef gert síðan við keyptum þennan feikilega fína eyrnamæli fyrir um viku síðan. Ég er alltaf 36,3. Sem þýðir að ég sé kaldur. Með kalt blóð, kalt hjarta. Og voru víst ekki tíðindi fyrir neinn nema sjálfan mig.

Við Aram fórum á leikskólann og skiluðum grænni peysu sem hafði óvart komið með honum heim – hann á alveg eins nema bara einu númeri stærri. Svo gekk ég heim.

Bróðurpartur morgunsins fór í hugarvíl. Mér var fyrst beint á að á Facebook væri ég talinn með í upptalningu yfir (ímyndaða) andfemínista. Og svo þvældist ég með í nokkrar setningar frá þessum lýð sem hefur svo gaman af að æpa hvert á annað, hlusta ekki á neitt, loka eyrunum blablaandi, á meðan þau ímynda sér að þeir sem eru þeim ósammála séu öfgafólk og þeir sem séu þeim mikið ósammála séu geðsjúkt öfgafólk sem þyrfti helst að læsa inni. Og engum virðist detta í hug að eigin fullkomlega einarða og ósanngjarna afstaða geti virst öfgar fyrir neinum öðrum. Og það kostar hugarvíl að þvælast inn í svona samræðu og maður ætti að vita betur og bara leyfa fólki að gelta hvert á annað í friði.

Upp úr hádegi fór ég samt að skipuleggja ljóðakvöld í Vatnasafninu þann 13. október. Gutl, heitir það, og við Angela Rawlings ætlum að standa fyrir því. Og gekk. Það er að miklu leyti frágengið. Nú þarf ég bara að skrifa nýtt ljóð af tilefninu, setja upp Facebook síðuna og senda tilkynningu á Stykkishólmspóstinn.

Í dag var líka í fréttum að það stæði til að fara að gefa út rafbækur fyrir Kindle á svokölluðu streymi. Það verður þá lesið í vafranum sem er á Kindlinum (sem er nota bene vægast sagt lélegur – en þeir fullyrða að þetta gangi). Það verður áhugavert að fylgjast með verðlagningu á þessari þjónustu, því hún er eiginlega vægast sagt annars flokks. Í fyrsta lagi verður ekki hægt að lesa bækurnar „sínar“ nema maður sé tengdur netinu. Fyrir wi-fi kindla þýðir það að maður getur ekki lesið í strætó eða í sumarbústaðnum (og það þýðir ekkert að fá sér pung fyrir Kindle, það er ekkert USB tengi á honum). Það sama gildir víða fyrir 3G kindla erlendis, þar sem ekki er boðið upp á að maður noti netið nema til að kaupa bækur frá Amazon. Þá á maður ekki bækurnar sínar í strætó eða í Finnlandi. Fyrir Kindle 2, sem er bara með 3G og engu wi-fi, þýðir það að maður getur ekki lesið í útlöndum, punktur. Í öðru lagi er lítil sem engin trygging fyrir því að vefurinn hillan.is (sem hýsir bækurnar „manns“) verði til staðar eftir ár, tvö ár, fimm ár og hvað þá tíu.

Í dag er viðvörun á öllum rafbókaauglýsingum Forlagsins: Þessar bækur er ekki hægt að lesa í Kindle. Kannski verður næsta viðvörun: Þessar bækur er ekki hægt að lesa nema í þriðja hverju landi og hvorki á biðstofum lækna né í flugvélum, rútum, fólksflutningabifreiðum eða …

Hingað til hafa rafbækur yfirleitt verið seldar á hærra verði en pappírskiljur, sem gefur til kynna að útgefendur vilji byrja hátt og hugsanlega vinna sig niður ef þeir neyðast (og varla verður hægt að viðhalda rafbókaverðinu mikið lengur miðað við augljósa óánægju viðskiptavina) og líklega má reikna með því að óreyndu að þessar rafbækur verði seldar á svipuðu verði eða í kringum þrjú til fjögur þúsund kallinn.

En allavegana. Það verður í sjálfu sér spennandi að sjá hvað þetta þýðir í raun og veru. Ég held samt að fleiri kindle notendur muni krakka epubba en kaupa sér áskrift að streymi – það er bæði þægilegra og að líkindum tæknilega einfaldara.

Ég vann til fimm. Tók Aram með mér í Bónus og eldaði platkjúklingakássu eftir nefinu – með gulrótum og grænum baunum, hvítlauk, lauk og engifer, kókosmjólk, smá hrísgrjónavínsediki, smá sojasósu, grænmetissoði, spínati. Og svo slatta af platkjúklingi. Einsog ég sagði er Nadja til þess að gera hress svo hún lagði Aram en ég opnaði bjór (Snorra) og bloggaði smá.

Já, svo er ég líklega búinn að bóka fyrsta upplesturinn úr Illsku (fyrir utan útgáfuhófið í Vatnasafninu 20. október). Fjáröflunarkvöldverður Samtaka hernaðarandstæðinga 26. október. Það er auðvitað frítt (enda fjáröflun gegn stríði) en ég hugsa að ég reyni að nýta ferðina til Reykjavíkur til góðs – ef einhver vill mig 26. október eða 25. október (helst ekki 27. þótt það komi hugsanlega til greina) þá er netfangið mitt eon@norddahl.org. Og síminn 845 2685.

23. september

September 23, 2012 in blogg

Það er helfararminningardagur í Litháen í dag. Reyndar er það að mestu minnimáttar mál þar í landi. Sem er mjög skrítið. Þeir kalla ekki helförina þjóðarmorð í Litháen – sá titill er frátekinn fyrir þá sem létu lífið í skæruliðastríði við Sovétríkin. Sem eru miklu færri. Og sem prósenta af „þjóð“ auðvitað út í hött – Gyðingar voru svo gott sem þurrkaðir út í Litháen. Fyrir stríð var Vilnius kölluð Jerúsalem norðursins – í dag eru sýnagógurnar og stytturnar og það allt saman til marks um eitthvað annað, einhvern annan veruleika. Einsog leifar eftir túrista sem fóru. Mér skilst að vitund venjulegra Litháa um atburðina sé frekar lítil – það sem kennt er í skólum eitthvað skakkt. Ég fór á helfararsafnið í Vilnius í fyrra, það er í litlu húsi og rekið af gyðingum – varla nema helmingur af því svæði sem var lagt undir sýningu um körfuboltamenninguna í sovéska fangelsinu í borginni. Það safn heitir Þjóðarmorðssafnið.

Í dag á tengdamamma mín líka afmæli. Einhverjum finnst það sjálfsagt viðeigandi. Og þennan dag átti Aram að fæðast – hann fæddist þremur vikum fyrir tímann.

Ég vaknaði. Fór á fætur með Aram. Gaf honum morgunmat. Við hvísluðum og lékum okkur í 1-2 tíma áður en sjúklingurinn fór á fætur. Hún át og við lékum okkur. Svo fórum við út að leika okkur – á alvöru leikvöll. Þá í Bónus og heim, hituðum pastaleifar í hádegismat. Gengum frá og svo las ég fyrir hann og hann ætlaði að fara að sofa og ég ætlaði að fara að sofa en þegar til kastanna kom svaf hvorugur okkar neitt en lágum í um klukkutíma og byltum okkur, hver í sinni sæng, á meðan Nadja notaði friðinn til að vinna.

Við fórum á fætur. Nadja bakaði pönnukökur af útrýmandi elju sem rak hana beint aftur í rúmið. Við átum pönnukökur og fórum svo inn í herbergi að lesa og lásum ábyggilega í einn og hálfan tíma, hverja bókina á fætur annarri. Svo fórum við fram og Aram fékk að horfa á einn þátt af Tímon og Púmba á meðan ég tók til í eldhúsinu og byrjaði að elda (tómatsúpu og hvítlauksbrauð með havarti-osti grillað á pönnu). Þegar þátturinn var búinn lék hann aðeins við Nödju. Svo leyfði ég súpunni að kokkast svolítið, Nadja lagðist í rúmið og við lékum okkur (mikið rosalega hefur drengurinn leikið sér í dag).

Aram fékk líka frostpinna eftir hádegismatinn. Hann er jafn hrifinn af frostpinnunum sjálfum og hugmyndinni um frostpinna (en sama gildir ekki um rjómaís, einsog kom fram hér í gær).

Það sem ég gleymdi að nefna í gær. Á einhverjum tímapunkti kom Aram hlaupandi inn í eldhús, móður og másandi, og Nadja spurði hvers vegna hann væri svona andstuttur (eða altso, „andfådd“). Hann spurði hvað það væri að vera andstuttur. Ljóðið hér að neðan, úr Heimsendapestum, er lýsing á samskiptum mínum við móður mína þegar ég var álíka gamall og Aram og er ein af mínum allra fyrstu minningum:

Andstuttur
 
Ég var þriggja ára
og sat í tröppunum
yfir eldavélinni.
 
Mamma hrærði
í pottunum,
þá var hún enn
hávaxnari en ég
og hún var með
sítt brúnt krullað hár.
 
„Hvers vegna ertu svona
andstuttur, drengur?
Varstu að hlaupa
uppi á lofti?”
 
„Hvað er andstuttur?” spurði ég.
 
„Það er þegar maður
andar of hratt, vinur.”
 
„Hvað er anda?” spurði ég.
 
„Það er svona:” hún dró
djúpt að sér andann.
 
Ég hermdi. Hvumsa.
 
„Það anda allir,” sagði hún.
„Ef maður hættir að anda
deyr maður.”
 

Í tuttugu ár
hef ég haldið því
fyrir sjálfan mig
að ég dró ekki
andann fyrr en
þriggja ára.

22. september

September 22, 2012 in blogg

Ég svaf auðvitað einsog ég sef og vaknaði allur óhvíldur og í hönk. Fyrst klukkan sjö. En dröslaðist ekki fram úr fyrr en korter í átta. Nödju leið betur en tók svo eftir hvítum hnoðrum í hálsinum sem eiga að gefa til kynna streptókokka. Við hringdum í spítalann, hjá systrunum, og þar var okkur tjáð að það væri enginn læknir við fyrren á mánudag. En við gætum hringt í 112 og beðið um lækni á Stykkishólm. Okkur fannst það svolítið yfirdrifið að fara að hringja í neyðarlínuna. Sérstaklega vegna þess að við erum enn einhvers staðar á milli sjúkratrygginga (líklega myndum við ekki þurfa að greiða neitt en það gæti kostað mikið rifrildi um hver ætti að standa straum af okkur).

Svo við fórum bara að spila spil. Svo lékum við okkur. Ég setti í vél. Við Aram röltum í bæinn skömmu fyrir hádegi, keyptum ís í Bónus og pizzu á Hansen, tókum með okkur heim og átum saman. Aram fékk pinnaís en hann bráðnaði svo mikið á leiðinni að hann var eiginlega fljótandi – það var talsvert tráma svo Aram fékk annan ís í skál. Sem hann borðaði reyndar ekki af nema nokkra bita. Aram er mjög hrifinn af hugmyndinni um ís en ekkert sérlega hrifinn af ísnum sjálfum. Sama gildir um flest sætindi.

Við lásum bók og sváfum. Ég steinsofnaði svoleiðis að ef Aram og Nadja hefðu ekki byrjað að rífast um millimálið þegar hann var vaknaður hefði ég ábyggilega sofið fram á mánudag. En þess í stað vaknaði ég. Þegar ég hafði rankað við mér almennilega hurfu þau mæðginin út – enda þóttist Nadja alveg hress. Þau fóru niður í bæ og ætluðu eitthvað að hnýsast hjá Ben Stiller en var vísað í burtu af afar dónalegum starfsmanni. Ég var heima og skæpaði við mömmu um fyrirhugaða eldavélarfjárfestingu. Líklega verður þessi fyrir valinu.

Svo hengdi ég upp þvottinn og vaskaði upp. Aram og Nadja komu heim. Nadja var slappari en áður og sá eftir því að hafa farið nokkuð. Hún lagðist í rúmið og við Aram lékum okkur (ég lá í sófanum og þóttist vera grafa og bíll til skiptis en hann sat á mér og hossaði sér – í klukkutíma, nú er ég með meltingartruflanir). Svo hitaði ég pasta afganga frá því í gær og við átum kvöldmat. Ég gekk frá, Aram lék sér og Nadja hvíldi sig. Svo hékk ég smá í iPadinum. Reifst við Aram, sættist við Aram, burstaði tennurnar í honum og las fyrir hann og söng.

Mér finnst einsog ég sé að gleyma einhverju.

Ekki þið gleyma að læka Illsku. Þið munið sjá mikið eftir því ef þið lækið ekki Illsku. 

21. september

September 21, 2012 in blogg

Það berast hryllilega mikil læti héðan af efri hæðinni. Af sjálfu Vatnasafninu. Börn í stólaleik, kannski – þótt mig gruni að þetta hljóti að hafa eitthvað með Ben Stiller að gera. Einsog allt annað þessa dagana. Það er svolítil stríðsstemning í bænum. Þyrlan alltaf að hringsóla yfir safninu. Ég er með móðu í höfðinu. Þreyttur og ég er með dúndrandi höfuðverk. Ég sef illa. Og þrái þögn og einveru.

Kannski gleymist það bara að við búum hérna. Kannski man það enginn. Hljóðin sem berast hingað niður eru líka rosaleg – þetta hús er ekki bara hljóðbært það beinlínis syngur í því (stundum syngur reyndar óperusöngkona hérna uppi – hún æfir sig þarna – og þá er gaman og fallegt að vera til).

Ég þurfti að byrja á því í morgun að hlaupa í gegnum storminn niður á elliheimili að ná í bílinn. Sem ég skildi eftir vegna þess að ég mátti ekki keyra niður götuna mína svo ég myndi ekki eyðileggja eitthvað þyrluskot fyrir Ben Stiller. Bæði var veðrið of leiðinlegt til að ganga á leikskólann, þegar annað var í boði, og svo var Nadja ennþá veik sem þýddi að ég þurfti að fara með Aram og sækja – á bíl næði ég þá rétt tæplega fjögurra tíma vinnudegi en gangandi hefði hann ekki orðið nema tæplega þrír og hálfur. Í dag var vesensdagur. Það eru alltof margir vesensdagar. Alltof margir dagar sem fara í pappírsvinnukjaftæði. Skriffinnskan fyrir fólk sem flytur mikið, er sjálfstætt starfandi og á barn á leikskólaaldri er næg til að drepa fíl. Og ég er ekkert mjög góður í reikningi. Allavega. Við reyndum að fá svarað nokkrum spurningum varðandi barnabætur (sem við höfum ekki fengið frá því í maí og fáum líklega ekki fyrren í janúar). Ég reyndi að setja upp excel-skjal þar sem ég gæti einfaldlega fært inn í kostnað og tekjur til að fá útreikning á skattgreiðslum, tryggingagjaldi og lífeyrissjóði. Ég held að það hafi tekist.

Ég sótti Aram. Við fórum í búðina. Komum heim. Hvísluðum því Nadja svaf – átum brauð, lásum bók og fengum okkur lúr. Eða hann svaf mest. Ég reyndi aftur að hvíla mig aðeins og tókst sjónarmun betur en í gær. Ég lá bara og hugsaði hvernig ég gæti látið Excel skilja að það tæki við ný skattprósenta eftir að tekjur færu yfir 230 þúsund. Það hafðist. Vona ég. Svo vaknaði Aram. Ég byrjaði að laga matinn en hann fékk að horfa á Tímon og Púmba. Svo fór hann að leika sér og ég kláraði að laga matinn. Það var spagettí bolognese. Nadja var alveg lystarlaus og þótt Aram borðaði ágætlega var fáránlega mikill afgangur. Ég gerði líka of mikinn mat. Ég geri alltaf of mikinn mat. En er reyndar duglegur við að halda utan um afganga – það er bara svo lítið frystihólf hérna að það hefur ekki gengið jafn vel og það ætti að gera.

Eftir matinn léku Aram og Nadja Angry Birds og fleira á meðan ég vaskaði upp og tók til. Svo lék ég aðeins við Aram í bílaleik áður en við burstuðum tennurnar og þvoðum hendurnar og fórum í bleyju og náttföt. Nadja las fyrir hann uppi í okkar rúmi og svo fór ég með hann inn í herbergi og söng fyrir hann. Ég veit ekki hvort hann sofnar. Ben Stiller er með svo mikil helvítis læti á efri hæðinni. Nema þetta sé ekki Ben Stiller heldur bara eitthvað barnaafmæli. Eða eitthvað. Ég er ógeðslega þreyttur, bugaður og pirraður. Það gengur vonandi yfir.

20. september

September 20, 2012 in blogg

Ég hrökk fyrst upp klukkan hálffjögur. Lá vakandi til klukkan að verða sex. Taldi mínútur og hafði áhyggjur af veseni. Frekar en peningum. Mig vantar ekki peninga en ég nenni ekki að standa í öllu þessu pappírskjaftæði – altso til að greiða lífeyrissjóð, tryggingagjald og tekjuskatt. Það klagar ekkert upp á mig að borga þetta. En vesenið í kringum það, útreikningarnir og undirskriftirnar og það allt saman – ég fæ magasár af svoleiðis.

Rétt fyrir sex sofnaði ég og vaknaði aftur hálfsjö. Sofnaði og vaknaði sjö þegar Aram skreið upp í. Sofnaði og vaknaði korter í átta. Aram og Nadja fóru á fætur og ég skreiddist á eftir þeim tíu mínútum síðar (og þær tíu mínútur notaði Aram allar í hávært ósætti við móður sína). Nadja fór að vinna og við Aram fórum að leika okkur. Svo fórum við á leikskólann. Strax og við komum út sá ég að það hafði verið mikill misskilningur að þessum upptökum hérna væri lokið – það var aftur allt komið á fullt. Við sáum einhverja maura þvælast um og það var verið að blasta Space Oddity með Bowie – sem verður þá væntanlega í sándtrakkinu.

Ég keypti mér pylsu á bensínstöðinni á leiðinni heim. Þegar ég kom heim tilkynnti Nadja mér að nú væri hún loksins orðin veik. Mældist fyrst með 37,5 og síðar 38,5. Hún reyndi eitthvað að vinna fram að hádegi en lagðist svo bara í rúmið. Ég sótti því Aram og við fórum í Bónus. Ég hafði ætlað að gera bolognese í kvöldmat en Aram hafði fengið pasta á leikskólanum svo ég slaufaði því og keypti inn í couscous salat (þetta er ekki alltaf sama salatið sem ég er að gera). Þegar við komum heim gengum við um hvíslandi og Aram lagði sig. Ég var orðinn rangeygur af þreytu og lagðist því hjá Nödju í rúmið. Sofnaði í tíu mínútur og vaknaði þá við einhver óp frá Aram – sem sofnaði strax aftur á meðan ég lá andvaka. Þegar hann vaknaði fékk hann jógúrt og lék sér síðan svolítið einn, horfði svo á Tímon og Púmba, og hjálpaði mér loks að gera matinn (fékk meira að segja að kveikja á gaseldavélinni og skera læmið í tvennt – með hjálp auðvitað).

12090022

Þetta er tekið út á tröppum Vatnasafnsins í morgun.

Í miðri eldamennskunni heyrði ég að þyrlurnar voru aftur komnar í gang hjá honum Ben Stiller svo við stukkum út – því Aram missti af þeim í gær eða fyrradag eða hvenær það var – en þá mætti okkur unglingur með talstöð sem sagði að þetta væri „allt lokað“. Sem er þá altso úthliðin á Vatnasafninu. Eftir matinn langaði Nödju síðan í malt svo ég keyrði niður á bensínstöð og keypti malt en fékk ekki að koma aftur inn á Bókhlöðustíginn út af tökunum og þurfti að skilja bílinn eftir við elliheimilið á Skólastíg – en mér skilst að við þá götu búi Stiller sjálfur – og ganga heim. Þá var víst tökuvélin úti í vita að taka hér yfir bæinn.

Mér líður svolítið einsog Halldóri Laxness hlýtur að hafa liðið þegar hann var viðstaddur moskvuréttarhöldin.

Einu sinni ruglaði ég alltaf saman smásögunum The Secret life of Walter Mitty og The Short Happy Life of Frances Macomber. Sú síðarnefnda þykir mér reyndar talsvert merkilegri saga – eitthvað það besta sem Hemingway skrifaði um ævina. En svo get ég ekki ímyndað mér reyndar að þessi mynd muni hafa mikið með söguna að gera – ef maður kvikmyndaði hana væri myndin ekki nema svona tíu mínútur.

Við Aram spiluðum svo Angry Birds í iPadinum, burstuðum tennurnar og lásum Ungfrú Ráðríka og Herra Skell. Aram liggur og sefur en Nadja liggur og les síðustu blaðsíðurnar í Illsku á kindlinum sínum.

18. og 19. september

September 19, 2012 in blogg

Aram var hitalaus þegar hann vaknaði í gær. Og hafði verið hitalaus allan seinnipartinn. Svo við drifum okkur bara á leikskólann fljótlega eftir að við vöknuðum (hann mætir tíu og er sóttur tvö). Það var mikið um að vera hjá Ben Stiller hér í gærdag og stanslaus flaumur af fólki upp á hæðinni hérna til að sjá hvað væri á seyði. Á tímabili var eiginlega miklu forvitnilegra að fylgjast með forvitni annarra en því sem var í gangi niður í bæ. Þar var bara fullt af trukkum og fólki sem stóð og góndi út í loftið, enda skilst mér að kvikmyndagerð snúist fyrst og fremst um að vera góður í að slóra og taka til hendinni með látum annað veifið. Að minnsta kosti fyrir almenna starfsmanninn. Ekki það ég viti neitt um það. En það virtist mikið dólað þarna niðri við höfnina. Vatnasafnið stendur á útsýnishæð og líklega var enginn betri staður til að sjá ekkert gerast en hér. Nadja sagðist hafa séð Ben Stiller bregða fyrir en ég sá ekkert nema bransafólk í lopapeysum með talstöðvar í rassvasanum.

Ég vann í ritlaunaumsókninni minni. Gerði ég eitthvað fleira? Vesenaðist eitthvað, einsog venjulega. Rétt fyrir sex fórum við saman niður í bæ í Bónus. Ég pönnusteikti lax og hafði með því kínóasalat með haug af alls kyns grænmeti. Eftir kvöldmat lékum við Aram okkur meðan Nadja gekk frá og svo lagði ég Aram. Við lásum Pésa rófulausa.

Í dag vaknaði ég alltof seint. Eða. Fyrst vaknaði ég of snemma, upp úr 7, þegar Aram skreið uppí til okkar. Nadja hafði verið hálfslöpp og bjóst við að vakna veik svo ég ætlaði að rífa mig á fætur og ná honum af henni svo hún gæti sofið – en þá vildi hann bara sofa líka svo við sofnuðum öll aftur. Næst ranka ég við mér klukkan hálftíu. Þá er Aram inni á baðherbergi og kallar „snoooor“ af öllum kröftum – en snor er sænska og þýðir hor. Hann vildi láta snýta sér.  Og hafði líklega verið einn að leika sér í nokkurn tíma. Mamma hans var enn steinsofandi en stökk á fætur og við skelltum í okkur morgunmat og keyrðum á leikskólann til að ná í tæka tíð. Nadja var vel að merkja alls ekki lasin og leið miklu betur en hún hafði átt von á.

Það var búið að taka til í bænum – tökum líklega að mestu lokið. Flest fólkið farið og líka flestir bílarnir. En það voru tvær þyrlur, ein gömul og önnur nýrri með stórri myndavélakúlu framan á. Þær hringsóluðu hérna yfir safninu í smástund. Leiðinlegt eiginlega að Aram skyldi hafa misst af því.

Ég kláraði ritlaunaumsóknina mína og las í gegnum synopsis sem ég skrifaði fyrir Illsku og sendi á Forlagið. Og vesenaðist. Fyrir einhverjum dögum var mér boðið að koma til Akureyrar til að lesa í Hofi, sem er menningarhús bæjarbúa. Þar á víst að vera bókmenntadagskrá í vetur og er höfundum boðið að koma og lesa upp í hádeginu og spjalla um bækur sínar á veitingastað hússins. Forlagið ætlaði að standa fyrir ferðakostnaði og ég reiknaði með að það þýddi að staðarhaldarar myndu sjá um rest – uppihald og greiðslu. Ég átti svo sem ekki von á því að fá lágmarkstaxta – sem væri 20.000 fyrir upplestur kynningu plús 50% álag fyrir að gista yfir nótt fjarri heimili. Eða altso þrjátíu þúsund krónur. Það greiðir enginn þennan taxta á Íslandi þótt það sé alls ekkert óeðlilegt að maður fái svipað erlendis (í Þýskalandi er yfirleitt 150 evrur eða yfir, í Noregi 2500 norskar, í Svíþjóð aðeins lægra og um 200 evrur fyrir klukkutíma lestur og kynningu í Finnlandi). Og þá ber að geta þess að það eru yfirleitt engar stórar stofnanir sem standa fyrir upplestrunum heldur oft lítil sjálfstætt starfandi félög (sem oft njóta einhvers konar ríkisstyrkja, annað hvort í tiltekin verkefni eða eru á einhvers konar fjárlögum – en ekki alltaf, bókmenntahúsið í Kaupmannahöfn, sem greiðir afar myndarlega, er ekki á neinum styrkjum að heita megi, skilst mér). Það kemur auðvitað fyrir að maður fái ekki greitt en þá kemur yfirleitt eitthvað annað á móti – svo sem veisluhöld og gaman og félagsskapur og framandi lönd og kynnisferðir og þar fram eftir götunum. En það var ekki nein gisting í boði á menningarhúsinu Hofi og ekki nein greiðsla heldur. Forlagið stóð fyrir ferðakostnaði og Hof bauð ókeypis hádegismat á móti. Það var þeirra framlag. Ég átti vel að merkja að vera eini höfundurinn í þessu hádegi, eina skemmtiatriðið – og ég reikna með því að ég hafi átt að vera eini starfsmaðurinn í húsinu sem vann launalaust.

Ég hefði þurft að keyra til Akureyrar frá Stykkishólmi og vera mættur ekki síðar en hálftólf (fyrir dagskrá sem byrjar 12.15). Það eru held ég tæplega 400 kílómetrar. Svo ég hefði þurft að leggja af stað ekki síðar en 7 um morguninn. Og brenna aftur heim til að ná í kvöldmat.

Mér finnst einhvern veginn alveg galið að bjóða svona. Að Hofi standa 34 einstaklingar og fyrirtæki, meðal annars Intrum, Höldur, Flugfélag Íslands, Íslandsbanki, KEA, Landsbankinn, Ístak, VÍS og Akureyrarbær.

Og það stendur til að halda uppi bókmenntadagskrá í vetur á þessum forsendum.

Ég skil þetta bara ekki.

Þegar ég var að vinna fyrir nemendafélag menntaskólans á Ísafirði borguðum við flugfar fyrir höfunda, sáum um gistingu, fæði og greiddum eitthvað lágmark (sem var 15 þúsund, að mig minnir, árin 1995-1998). Við vorum nemendafélag. Menntskælinga.

Það eru alveg til aðstæður þar sem manni finnst engin ástæða til að rukka. Og aðstæður þar sem manni þætti freistandi að fara … ef það væri fullt af fólki að fara og útlit fyrir hressilega kvöldstund með kunningjum og kollegum. Og það væri a.m.k. gisting í boði. Þá jájá. Ef þetta væru lítil félagasamtök – til dæmis hugsjónafólks sem maður væri sammála. Ef ég væri að lesa upp á tónleikum hjá vinum mínum í Reykjavík! einsog ég hef gert oft. Eða bara að það mætti ætla að það væri hálffatlað budget – einsog á ljóðahátíð. Eða það væri verulega mikil kynning í því fólgin – þessu væri sjónvarpað á landsvísu. Eða eitthvað. Það eru alls konar ástæður til að lesa upp ókeypis. En upplestur og kynning á veitingastað í menningarhúsi 400 kílómetra að heiman fellur bara ekki þar undir.

Það er samt ekki einsog þetta komi mér mikið á óvart. Ég veit alveg af þessu. Maður fær hvergi greitt á upplestrum í Reykjavík. Nema á Bókmenntahátíð eða hjá fyrirtækjum. Og stundum er það hluti af stemningunni. Að vera með. En það er líka vandamálið – ef maður segir nei þá eru bara tíu aðrir rithöfundar tilbúnir til að fylla í skarðið á nóinu. Margir stærstu höfunda Íslands láta bjóða sér þetta með þökkum. Og þá þýðir lítið fyrir minni höfunda að æmta. Ef það ætti að breyta þessu þyrfti einhvers konar samstöðu – einhvers konar sameiginlega ákvörðun. Það þyrftu allir að taka undir. Og fara í furðulegasta verkfall allra tíma – þar sem ekki er krafist launabóta heldur bara einhverra launa. Að það sé ekki gengið að því sem vísu að maður undirleggi heilu dagana í að skemmta ókeypis á þeirri forsendu að það sé svo góð kynning (en það biður enginn kokkinn að elda ókeypis á þeirri forsendu að maturinn sé svo góð kynning fyrir veitingastaðinn). Ef hér væri slík hefð einsog í Þýskalandi að búast mætti við að stór hluti gesta keypti bókina og fengi hana áritaða þá væri kannski eitthvert vit í þessu. En það er það ekki (enda bókaverð sirka tvöfalt hærra). Og það er fáránlegt að láta bjóða sér þetta kjaftæði.

Ég þekki frægan og vinsælan og dáðan höfund sem neitaði í fyrra að lesa upp nema hann fengi greitt. Hann las upp einu sinni alla jólabókavertíðina. Gott ef það var ekki eitthvað fyrirtæki á Selfossi sem borgaði undir hann.

En já. Þetta var væll dagsins. Kannski les ég bara ekkert upp fyrir jólin. Ég held að ef ég eigi að stunda kynningarstarf sé tíma mínum jafnvel talsvert betur varið á internetinu en í 10 tíma bíltúrum til Akureyrar upp á súpu og brauð.

Ég fór í búðina og keypti í matinn. Eldaði plokkfisk sem við átum. Nadja lagði Aram. Nú förum við ábyggilega að horfa á eitthvað.

17. september

September 17, 2012 in blogg

Það er eitthvað miserfitt þetta líf. Ég er búinn að vera með móðu í höfðinu í allan dag. Kannski er ég bara lasinn. Aram er lasinn. Eða. Þeim fannst það á leikskólanum. Þar mældist hann með hita en hér heima mældist hann hitalaus. Og einhvern veginn. Hann var búinn að vera inni frá því á fimmtudag. Mér fannst það duga. En kannski verður hann bara heima á morgun líka.

Kemur í ljós.

Við vöknuðum upp úr átta. Seríos og ristabrauð í morgunmat. Kannski gleymdi ég að taka lýsið mitt. Ég held samt ekki.

Hvernig byrjaði þetta svo? Ég keyrði Aram á leikskólann. Af því að vagninn hans var þar og vegna þess að bíllinn var svo skítugur. Ég þreif hann á leiðinni heim.

Ég skrifaði pistil fyrir tímarit Félags vestfirskra listamanna. Það var dálítil móða í honum en ég held að hún hafi verið rétt passlega rómantísk. En þetta er línudans – ég veit ekki hvort ég vil heldur vera Ólafur Stefánsson eða Paolo Coelho. Eða jú víst, ég vil miklu heldur vera Ólafur Stefánsson – en helst ganga fyrir minni eigin þvælu.

Ég hlustaði á hálfa fyrri plötuna með Moses Hightower áður en ég fattaði að hún var á silent. Hún var ágæt á silent, ég segi það ekki, en betri á góðu blasti.

Ég húkti of mikið á internetinu í dag og kom of litlu í verk.

Ég sinnti bankaverkefnum. Skrifaði marga tölvupósta (voðalegt sem þetta starf felur í sér af tölvupóstskrifum). Aðallega út af bókamessunni í Gautaborg en líka út af útgáfuhófinu mínu hérna 20. október.

Svo fór ég í bæinn. Nadja sótti Aram og við hittumst á leiðinni heim. Ég keypti hitamæli, lítinn eldhúshníf og hnífablokk. Tók meira að segja með mér heinijárnið til að sjá hvort það passaði ekki í hnífablokkina. Sem það gerði (þegar heim var komið kom hins vegar í ljós að eldhúshnífurinn minn passar ekki – en sjálfsagt má redda því). Keypti mat í Bónus og ætlaði að kaupa ódýran síma fyrir Nödju svo það yrði hægt að hafa samband meðan ég væri í Gautaborg (símaleysið gekk ekki mjög vel þegar ég var í Berlín). En ódýrasti síminn í búðinni (sem er verið að breyta í grænlenska fiskverslun fyrir Ben Stiller) kostaði 18 þúsund – og Nadja notar ekki símann til annars en að hringja (og er mótfallinn allri þessari neyslu almennt). Svo ég keypti ekkert.

Kom heim. Bjó til Facebooksíðu fyrir Illsku og bauð öllum vinum mínum að læka hana. 28 hafa þegið boðið þegar þetta er ritað. We’re going viral, það er alveg ljóst.

Kláraði pistilinn og sendi hann. Svaraði fleiri tölvupóstum. Fiktaði aðeins í heimasíðunni.

Gerði svo kvöldmat. Það var linsubaunakássa með hnúðkáli. Hún var fín.

Eftir matinn lagðist ég svo í sófann og las greinar á iPadinum – Guardian viðtöl við Salman Rushdie (gott) og Bernhard Schlink (ekki gott). Margt af því sem Rushdie sagði er reyndar bara uppsláttarþvæla. Einsog að hann hefði ekki fengið Söngva Satans útgefna í dag. Staðan er kannski pólaríseraðri nú en þá – og áreiðanlega til útgefendur sem myndu hafna honum af prinsippástæðum, en það eru líka til útgefendur sem myndu stökkva á tækifærið af öðrum prinsippástæðum. Þá er ágætt að hafa í huga að þrátt fyrir óhæfuverk síðustu daga er ansi langt frá því að múslimaheimurinn logi af hatri – einsog venjulega er veröldin flóknari en svo. Það er ekki alltaf allt alveg satt sem sagt er um heiminn – sérstaklega ekki úr mikilli fjarlægð.

En viðtalið er samt gott. Megnið af því sem hann segir er mikilvægt og stór hluti þess sem er það ekki er fróðlegt. Hann hefur staðið á mjög óvenjulegum stað í veröldinni og hefur eftir því óvenjulegri sýn að miðla.

Ég lék mér smá við Aram og Nödju. Síðan náði ég mér í heddfóna og bjór. Settist niður og skrifaði dagbók.

Illska fór annars í prentun í dag. Þetta tekur svona tvær vikur, sirka.