{"id":4848,"date":"2016-01-15T11:33:00","date_gmt":"2016-01-15T11:33:00","guid":{"rendered":"http:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=4848"},"modified":"2016-01-15T11:33:00","modified_gmt":"2016-01-15T11:33:00","slug":"liknarmord-og-listamannalaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=4848","title":{"rendered":"L\u00edknarmor\u00f0 og listamannalaun"},"content":{"rendered":"<p>Klukkan er korter yfir t\u00edu a\u00f0 morgni og a\u00f0alfr\u00e9ttir dagsins eru tv\u00e6r. Fj\u00f3rir af helstu rith\u00f6fundum \u00fej\u00f3\u00f0arinnar hafa veri\u00f0 samfellt \u00e1 l\u00e1gmarkslaunum fr\u00e1 r\u00edkinu \u00ed t\u00edu \u00e1r; og \u00fe\u00f6rf er \u00e1 d\u00fdpri umr\u00e6\u00f0u um l\u00edknardr\u00e1p h\u00e9r \u00e1 landi. \u00dea\u00f0 er eitthva\u00f0 lj\u00f3\u00f0r\u00e6nt vi\u00f0 \u00feetta. \u201eSjaldg\u00e6fara en f\u00f3lk heldur a\u00f0 sj\u00faklingar vilji binda enda \u00e1 l\u00edf sitt\u201c. Virkir \u00ed athugasemdum dunda \u00f3s\u00e1ttir vi\u00f0 sitt, a\u00f0 venju, en m\u00e9r finnst einsog fj\u00f6lmi\u00f0lar gangi \u00f3venju hart fram \u00ed \u00e1r vi\u00f0 a\u00f0 kynda b\u00e1li\u00f0. Og \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r margt sem m\u00e6tti athuga og hefur veri\u00f0 lengi \u2013 umr\u00e6\u00f0an kannski vi\u00f0kv\u00e6m \u00ed sj\u00e1lfri s\u00e9r, eftir a.m.k. \u00e1ratug af eins konar \u201egrunsemdarv\u00e6\u00f0ingu\u201c. Fj\u00f6lmi\u00f0lar sl\u00e1 \u00ed bj\u00f6lluna, virkir fara \u00fat \u00ed eitt horni\u00f0 og treflar \u00ed hitt, og svo er slegist. \u2014 Hva\u00f0 var\u00f0ar \u00fe\u00f6rfina \u00e1 laununum sem sl\u00edkum \u00fe\u00e1 er t\u00f3mt m\u00e1l a\u00f0 tala um b\u00f3kmenntal\u00edf \u00e1 litlu landi \u00e1n \u00feessa \u2013 meira a\u00f0 segja \u00ed st\u00e6rri l\u00f6ndum v\u00e6ri \u00fea\u00f0 meira en l\u00edti\u00f0 pr\u00f3blemat\u00edskt. \u00dea\u00f0 rekur sig ekkert nema barnalegur meginstraumurinn, l\u00e6gsti samnefnari. \u00deetta \u00fearf ekkert a\u00f0 disk\u00fatera lengur. Au\u00f0vita\u00f0 myndu alltaf einhverjir sinna b\u00f3kaskrifum \u2013 og ger\u00f0u \u00fea\u00f0 \u00e1\u00f0ur fyrr \u2013 en \u00fea\u00f0 yr\u00f0i \u00fe\u00e1 \u00fdmist mj\u00f6g hungra\u00f0 f\u00f3lk e\u00f0a mj\u00f6g r\u00edkt f\u00f3lk. Fyrst og fremst yr\u00f0i \u00feetta miklu f\u00e6rra f\u00f3lk sem myndi afkasta miklu minna, k\u00e6mu kannski \u00fat \u00ferj\u00e1r-fj\u00f3rar sk\u00e1lds\u00f6gur \u00e1 \u00e1ri, \u00fear af 90% krimmar \u2013 og \u00fe\u00e1 v\u00e6rum vi\u00f0 varla \u00fej\u00f3\u00f0, nema upp \u00e1 punti\u00f0 lengur. Kannski f\u00e6ri \u00fea\u00f0 einsog \u00e1 sam\u00edska m\u00e1lsv\u00e6\u00f0inu \u00fear sem \u00e1 g\u00f3\u00f0u \u00e1ri kemur ein \u2013 og svo kannski nokkrar lj\u00f3\u00f0ab\u00e6kur. \u00dea\u00f0 \u00e1 bara ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 segja \u00feetta \u00e1r eftir \u00e1r. \u00deetta vitum vi\u00f0 einfaldlega (einsog vi\u00f0 vitum a\u00f0 peningarnir skila s\u00e9r margfalt til baka \u2013 bara vir\u00f0isaukinn af b\u00f3kmenntunum koverar hverja einustu kr\u00f3nu \u00far sj\u00f3\u00f0num). \u2014 Hva\u00f0 var\u00f0ar kr\u00edt\u00edkina \u00fe\u00e1 held \u00e9g \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00f3vitlaust a\u00f0 tekjutengja launin, me\u00f0 einhverjum takm\u00f6rkunum \u00fe\u00f3. Listamannalaun eru alveg \u00e1rei\u00f0anlega ekki hugsu\u00f0 sem heildarlaun eins e\u00f0a neins, enda l\u00fasarlaun \u2013 350 \u00fe\u00fasund fyrir skatt og gj\u00f6ld og kostna\u00f0 er varla nokkurn t\u00edma nema 200-250 \u00fe\u00fasund \u00fat, r\u00e9tt svo h\u00e1lf laun \u2013 og str\u00f6ng tekjutenging myndi festa alla rith\u00f6fundast\u00e9ttina \u00ed f\u00e1t\u00e6ktargildru. Rith\u00f6fundar vita samt illa tekjur s\u00ednar fyrirfram og erfitt a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 afsala s\u00e9r tekju\u00f6rygginu upp \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 detti eitthva\u00f0 \u00f3v\u00e6nt inn \u2013 hreinlegast v\u00e6ri fyrir \u00fe\u00e1 sem komast \u00ed uppgrip upp \u00e1 fleiri hundru\u00f0 \u00fe\u00fasund a\u00f0 launin skertust sj\u00e1lfkrafa. \u00c9g hef veri\u00f0 \u00e1 fullum ritlaunum \u00ed \u00ferj\u00fa \u00e1r, ef m\u00e9r skj\u00e1tlast ekki, og \u00e1 \u00feeim t\u00edma hefur m\u00e9r gengi\u00f0 b\u00e6rilega \u2013 selt r\u00e9tt \u00ed leikh\u00fas og til \u00f3tal landa, gefi\u00f0 \u00fat nokkrar b\u00e6kur og meira a\u00f0 segja eina sem seldist \u00e1g\u00e6tlega, fer\u00f0ast og lesi\u00f0 upp, skrifa\u00f0 pistla og ritger\u00f0ir og meira a\u00f0 segja \u00fe\u00fdtt nokkur verk. En l\u00edf mitt er b\u00f6lva\u00f0 hark engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur og \u00e9g er skuldugur upp fyrir haus, \u00e1 stundum ekki fyrir reikningunum \u2013 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 gerist blessunarlega ekki of oft. \u00c9g var l\u00edka meira og minna \u00ed fullu starfi vi\u00f0 a\u00f0 skrifa svo til launalaust \u00ed svona 6-7 \u00e1r \u2013 me\u00f0 annarri vinnu, n\u00e6turv\u00f6rslu, bla\u00f0amennsku, sk\u00faringum, elliheimilum, samb\u00fdlum, skipam\u00e1lningu, b\u00f3kmennta\u00fe\u00fd\u00f0ingum og r\u00e6kju\u00fe\u00ed\u00f0ingum \u2013 \u00e1\u00f0ur en \u00e9g f\u00e9kk kr\u00f3nu \u00far \u00feessum blessa\u00f0a launasj\u00f3\u00f0i. Og f\u00e9kk stopult \u00ed 4-5 \u00e1r \u00ed vi\u00f0b\u00f3t. \u00deetta \u00e1 vi\u00f0 um marga a\u00f0ra \u00e1 \u00feessum lista. \u2014 \u00dea\u00f0 er ekki n\u00e6g \u201earmslengd\u201c ef f\u00f3lk er \u00ed \u00feeim sporum a\u00f0 velja nefndina sem svo tekur afst\u00f6\u00f0u til ums\u00f3kna \u00feeirra. Vel m\u00e1 vera a\u00f0 vali\u00f0 \u00e1 nefndinni sn\u00faist fyrst og fremst um a\u00f0 rella \u00ed f\u00f3lki \u2013 hverjum sem er \u2013 a\u00f0 taka \u00feetta n\u00fa \u00ed gu\u00f0anna b\u00e6num a\u00f0 s\u00e9r, frekar en a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 eftirs\u00f3ttur bitlingur, en \u00fea\u00f0 bara breytir engu. \u00deetta er ekki armslengd \u2013 \u00ed mesta lagi framhandleggs. \u2014 Rith\u00f6fundar mega ekki vera \u00ed meira en \u00feri\u00f0jungsstarfi annars sta\u00f0ar, en au\u00f0vita\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 bara a\u00f0 \u00feeir mega ekki vera \u00e1 yfir 33% f\u00f6stum launum \u2013 \u00fea\u00f0 er ekkert sem segir a\u00f0 \u00feeir geti ekki bara veri\u00f0 \u00e1 sk\u00ed\u00f0um 50%, \u00e1 s\u00f3larstr\u00f6ndum 25%, \u00e1 kaffih\u00fasum 15% og svo skrifa\u00f0 bara 10%. \u00deeir geta veri\u00f0 \u00ed launalausri vinnu vi\u00f0 allan fj\u00e1rann \u2013 svo fremi sem \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki \u00e1 papp\u00edrunum \u2013 og \u00feeir geta unni\u00f0 alls kyns verktakavinnu sem tengist fagi \u00feeirra. En \u00feeir ver\u00f0a vel a\u00f0 merkja a\u00f0 skila sk\u00fdrslu um hverju \u00feeir hafi komi\u00f0 \u00ed verk \u00e1 launat\u00edmabilinu. \u2014 Ums\u00f3knirnar eru margs konar. Einu sinni heyr\u00f0i \u00e9g af ums\u00f3kn sem var bara: \u201eSkrifa b\u00f3k ef \u00e9g nenni.\u201c M\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 fyndi\u00f0 en nefndinni er kannski vorkunn a\u00f0 hafa ekki h\u00famor fyrir \u00fev\u00ed. \u00cd raun stendur \u00ed \u00f6llum m\u00ednum ums\u00f3knum: \u201eSkrifa b\u00f3k ef \u00e9g r\u00e6\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0.\u201c  En \u00e9g hef um \u00fea\u00f0 fleiri or\u00f0, sem hafa takmarka\u00f0a merkingu, til a\u00f0 hl\u00fd\u00f0a forminu. Sannleikurinn er oft einfaldur. \u2014 Og au\u00f0vita\u00f0 orka \u00fathlutanir tv\u00edm\u00e6lis \u2013 \u00fe\u00e6r eru hugl\u00e6gt mat nefndarinnar, byggt \u00e1 g\u00f6gnum sem enginn s\u00e9r nema h\u00fan. Sumir f\u00e1 fyrir \u00fea\u00f0 sem manni vir\u00f0ist vera l\u00edti\u00f0 \u00e1 me\u00f0an a\u00f0rir f\u00e1 ekki fyrir \u00fea\u00f0 sem vir\u00f0ist vera ansi miki\u00f0. Sumir vir\u00f0ast vera \u201einnundir\u201c og a\u00f0rir \u00fati \u00ed kuldanum. \u00dea\u00f0 hallar \u00e1 unga h\u00f6funda \u2013 m\u00e9r finnst sennilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 halli \u00e1 konur, \u00fe\u00f3tt \u00e9g hafi ekki kanna\u00f0 \u00fea\u00f0, \u00e1 \u00fe\u00e6r hallar v\u00ed\u00f0a, \u00fea\u00f0 er \u00feekktur tendens, og l\u00edklega hallar s\u00e9rstaklega \u00e1 eldri konur. En nefndin \u00e1 a\u00f0 taka tillit til \u00feess. \u00dea\u00f0 hallar meira \u00e1 mann eftir \u00fev\u00ed sem ma\u00f0ur fjarl\u00e6gist h\u00f6fu\u00f0borgina \u2013 \u00feeir h\u00f6fundar sem ekki b\u00faa \u00fear eru me\u00f0 annan f\u00f3tinn \u00fear (\u00e9g f\u00e6 reglulega fyrirspurnir um a\u00f0 gera eitt og anna\u00f0 \u00ed borginni og f\u00f3lk ver\u00f0ur beinl\u00ednis steinhlessa \u00feegar \u00e9g segist b\u00faa annars sta\u00f0ar). M\u00e9r finnst sennilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9u fleiri h\u00f6fundar b\u00fasettir \u00ed \u00fatl\u00f6ndum en \u00e1 \u00cdslandi utan vi\u00f0 su\u00f0vesturhorni\u00f0. Oft f\u00e6r ma\u00f0ur \u00e1 tilfinninguna a\u00f0 \u00feeir sem eru me\u00f0 \u201evesen\u201c f\u00e1i a\u00f0 gjalda \u00feess. \u00cd fyrra var Hermann Stef\u00e1nsson \u00fati \u2013 hann \u00feykir duglegur vi\u00f0 a\u00f0 kr\u00edt\u00edsera, var meira a\u00f0 segja kr\u00edt\u00edsera\u00f0ur fyrir a\u00f0 kr\u00edt\u00edsera of miki\u00f0 \u00ed fyrra, kalla\u00f0ur \u201ev\u00edgreifastur or\u00f0h\u00e1ka\u201c (og hefur sj\u00e1lfur skrifa\u00f0 grein um a\u00f0 \u00e9g \u00e6tti a\u00f0 r\u00edfast minna, \u00ed lesb\u00f3kina fyrir l\u00f6ngu). \u00cd \u00e1r er Mikael Torfason \u00fati \u2013 hann hefur alltaf veri\u00f0 hornreka \u00ed b\u00f3kmenntaheiminum, held \u00e9g reyndar me\u00f0 vilja. Bjarni Bernhar\u00f0ur er alltaf \u00fati og oft me\u00f0 vesen. Og svona m\u00e6tti lengi telja. \u00dea\u00f0 margborgar sig einfaldlega a\u00f0 vera stilltur, \u00ed \u00feessum bransa einsog \u00f6\u00f0rum \u2013 \u00feeir sem gera f\u00f3lki gramt \u00ed skapi borga pirringinn fullu ver\u00f0i \u00e1 endanum. Um \u00fea\u00f0 \u00fearf ekki heldur a\u00f0 r\u00edfast. \u2014 Best v\u00e6ri n\u00e1tt\u00farulega ef h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00feetta \u00e1n sturla\u00f0a kaffistofuspekingsins \u00ed kommentakerfunum. Og \u00e1n \u00feess a\u00f0 rith\u00f6fundum og listam\u00f6nnum v\u00e6ri stillt upp \u00ed v\u00f6rn svo drita m\u00e6tti yfir l\u00fd\u00f0inn, \u00fear til meira a\u00f0 segja vi\u00f0 sem erum tilb\u00fain til a\u00f0 vera me\u00f0 vesen erum farin a\u00f0 vitna \u00ed hagsk\u00fdrslur og krefjast \u00feess a\u00f0 umr\u00e6\u00f0an \u2013 sem ver\u00f0ur f\u00e1r\u00e1nleg \u00e1 f\u00e1einum m\u00edn\u00fatum \u2013 ver\u00f0i tekin af dagskr\u00e1 \u00e1\u00f0ur en vi\u00f0 lendum \u00ed svelg einhverra flj\u00f3tr\u00e6\u00f0is\u00e1kvar\u00f0ana og \u00f6llum skipa\u00f0 a\u00f0 l\u00edknardrepa sig fyrir sj\u00fakrah\u00fas, \u00f6ryrkja og umfer\u00f0armannvirki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Klukkan er korter yfir t\u00edu a\u00f0 morgni og a\u00f0alfr\u00e9ttir dagsins eru tv\u00e6r. Fj\u00f3rir af helstu rith\u00f6fundum \u00fej\u00f3\u00f0arinnar hafa veri\u00f0 samfellt \u00e1 l\u00e1gmarkslaunum fr\u00e1 r\u00edkinu \u00ed t\u00edu \u00e1r; og \u00fe\u00f6rf er \u00e1 d\u00fdpri umr\u00e6\u00f0u um l\u00edknardr\u00e1p h\u00e9r \u00e1 landi. \u00dea\u00f0 er eitthva\u00f0 lj\u00f3\u00f0r\u00e6nt vi\u00f0 \u00feetta. \u201eSjaldg\u00e6fara en f\u00f3lk heldur a\u00f0 sj\u00faklingar vilji binda enda \u00e1 l\u00edf &hellip; <a href=\"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=4848\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">L\u00edknarmor\u00f0 og listamannalaun<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4848","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4848","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4848"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4848\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}