{"id":5497,"date":"2015-07-06T11:59:00","date_gmt":"2015-07-06T11:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5497"},"modified":"2015-07-06T11:59:00","modified_gmt":"2015-07-06T11:59:00","slug":"menning-og-retttrunadur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5497","title":{"rendered":"Menning og r\u00e9tttr\u00fana\u00f0ur"},"content":{"rendered":"<p>H\u00e1sk\u00f3lapr\u00f3fessor missir vinnuna fyrir a\u00f0 bl\u00f3ta \u00ed t\u00edmum , \u00f3\u00fe\u00e6gilegar senur \u00ed \u00f3perum eru laga\u00f0ar a\u00f0 f\u00ednlegum taugum \u00e1horfenda , ungt framfarasinna\u00f0 f\u00f3lk krefst \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i sj\u00e1lft vara\u00f0 vi\u00f0 \u00f3\u00fe\u00e6gilegu innihaldi  b\u00f3ka og a\u00f0 f\u00f3lki sem hefur sannanlega seti\u00f0 af s\u00e9r gl\u00e6pi s\u00edna ver\u00f0i meinu\u00f0 innganga \u00ed landi\u00f0  hreina og fagra (og til vara banna\u00f0 a\u00f0 flytja verk s\u00edn), rith\u00f6fundar ver\u00f0a \u00fatlagar vegna lj\u00f3\u00f0a  sinna \u2013 h\u00e1t\u00ed\u00f0um afl\u00fdst \u00feeirra vegna og \u00feeir reknir \u00far st\u00f6\u00f0um s\u00ednum \u2013 jafnvel eftir a\u00f0 \u00feeir hafa afneita\u00f0 verkum s\u00ednum , listamenn missa styrki og eru reknir \u00far fagf\u00e9l\u00f6gum , ritsko\u00f0un klass\u00edskra b\u00f3kmenntaverka (fyrir fullor\u00f0na) n\u00e6r abs\u00fard\u00edskum h\u00e6\u00f0um , st\u00f3r h\u00f3pur \u00feenkjandi rith\u00f6funda m\u00f3tm\u00e6lir  \u00fev\u00ed a\u00f0 t\u00edmarit \u2013 hvers starfsf\u00f3lk var salla\u00f0 ni\u00f0ur af extremistum fyrir skopteikningar \u2013 f\u00e1i tj\u00e1ningarfrelsisver\u00f0laun fyrir a\u00f0 halda \u00e1fram \u00fatg\u00e1fu \u00fer\u00e1tt fyrir \u00f3gnina, listaverk eru fjarl\u00e6g\u00f0 af al\u00fej\u00f3\u00f0legum listamessum vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau \u00f3gna taugum s\u00edfellt \u00fattauga\u00f0ri almennings  og\/e\u00f0a yfirvalda, skandala\u00feorsti fj\u00f6lmi\u00f0la og\/e\u00f0a almennings er sl\u00edkur a\u00f0 margir hafa einfaldlega gefist upp  \u00e1 a\u00f0 tala vi\u00f0 pressuna, teiknarar  og lj\u00f3\u00f0sk\u00e1ld  fara ekki um nema \u00ed l\u00f6greglufylgd, listamenn eru d\u00e6mdir til fangelsisvistar  fyrir verk s\u00edn, myndlistars\u00fdningum  er loka\u00f0 og svo framvegis og svo framvegis og svo framvegis og svo framvegis. Afsaki\u00f0, n\u00fa kemur fyrsta m\u00f3ts\u00f6gnin. \u00deessi veruleiki p\u00f3lit\u00edsks r\u00e9tttr\u00fana\u00f0ar \u2013 sem \u00e9g tr\u00fai \u00fev\u00ed varla a\u00f0 nokkrum finnist ekki k\u00fagandi ef hann gefur sig a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hugsa um \u00fea\u00f0 \u2013 gefur ekki einhl\u00edta mynd af heiminum. \u00dea\u00f0 eru alls kyns g\u00f3\u00f0ar \u00e1st\u00e6\u00f0ur fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk er vi\u00f0kv\u00e6mt fyrir (\u00f6llum m\u00f6gulegum) rasisma og (allri hugsanlegri) kvenfyrirlitningu \u2013 svo tv\u00f6 algeng m\u00f3t\u00edf hneykslunarsamf\u00e9lagsins s\u00e9u tekin sem d\u00e6mi. \u00deeir sem standa \u00ed \u00feeirri bar\u00e1ttu eru lang\u00fereyttir, vonlitlir og sl\u00e6ptir me\u00f0 r\u00e9ttu \u2013 f\u00f3lk deyr, \u00fea\u00f0 er ofs\u00f3tt og k\u00faga\u00f0 \u2013 og \u00feeim er vorkunn a\u00f0 gr\u00edpa \u00ed \u00f6ll h\u00e1lmstr\u00e1, reyna a\u00f0 vinna \u00e1 \u00feeim v\u00edgst\u00f6\u00f0vum \u00fear sem sigur getur unnist \u00feegar hann vinnst ekki \u00fear sem \u00fea\u00f0 skiptir m\u00e1li (les: ef \u00fe\u00fa getur ekki komi\u00f0 \u00ed veg fyrir a\u00f0 l\u00f6ggan drepi svart f\u00f3lk getur\u00f0u komi\u00f0 \u00ed veg fyrir a\u00f0 hv\u00edtt f\u00f3lk skrifi lj\u00f3\u00f0 um \u00fea\u00f0 ). Sem \u00fe\u00fd\u00f0ir svo aftur ekki a\u00f0 alla m\u00f3\u00f0urs\u00fdki megi r\u00e9ttl\u00e6ta me\u00f0 \u00feeim r\u00f6kum a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 eitthva\u00f0 a\u00f0 \u2013 \u00fe\u00fa veist, ef ma\u00f0ur lemur einhvern fyrir a\u00f0 vera f\u00e1viti \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 hvorki a\u00f0 hann s\u00e9 ekki f\u00e1viti n\u00e9 a\u00f0 ma\u00f0ur hafi m\u00e1tt lemja hann. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir stundum bara a\u00f0 ma\u00f0ur hafi gefi\u00f0 sig heimskunni \u00e1 vald og allir s\u00e9u \u00ed m\u00ednus. * * * Eitt af mikilv\u00e6gustu hlutverkum listamanna er a\u00f0 standa \u00e1 m\u00f6rkum hins s\u00e6milega \u2013 e\u00f0a a\u00f0 fara langt yfir m\u00f6rkin  \u2013 og hugsa af einhvers konar e\u00f0lishv\u00f6t frekar en beinl\u00ednis vitr\u00e6nt; listamenn eru ekki v\u00edsindamenn, ekki einu sinni f\u00e9lagsv\u00edsindamenn, stefna ekki a\u00f0 tilteknum ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um heldur pota \u00ed hluti og sj\u00e1 hvort \u00feeir hreyfist, \u00ed besta falli klikka\u00f0ir v\u00edsindamenn , leika s\u00e9r me\u00f0 eld og allt sem er eldfimt, allt sem skapar spennu. \u00deetta er ekki h\u00e6ttulaus sta\u00f0ur og \u00fea\u00f0 eiginlega segir sig sj\u00e1lft a\u00f0 hver s\u00e1 listama\u00f0ur sem leyfir s\u00e9r a\u00f0 taka minnstu \u00e1h\u00e6ttu \u2013 e\u00f0a fjalla um p\u00f3lit\u00edk af \u00fev\u00ed \u00e1byrg\u00f0ar- og tillitsleysi sem listinni er n\u00e1tt\u00farulegt \u2013 er l\u00edklegur til a\u00f0 koma s\u00e9r reglulega \u00ed vandr\u00e6\u00f0i. A\u00f0 \u00fev\u00ed s\u00f6g\u00f0u eru au\u00f0vita\u00f0 fj\u00f6lmargir listamenn mj\u00f6g g\u00f3\u00f0ir \u00ed eins konar s\u00fdndar\u00e1h\u00e6ttu \u2013 a\u00f0 l\u00e1ta l\u00edta svo \u00fat sem \u00feeir s\u00e9u mj\u00f6g h\u00e6ttulegir \u00e1 me\u00f0an \u00feeir synda me\u00f0 straumnum h\u00e6-f\u00e6vandi (e\u00f0a \u00f6llu heldur <3-andi) kr\u00e1di\u00f0 sitt. S\u00e1 listama\u00f0ur sem ekki tekur \u00e1h\u00e6ttu afrekar s\u00ed\u00f0an aldrei neitt. \u00dea\u00f0 eru bara prestar sem \u00f6gra aldrei k\u00f3rnum. Listamenn safna saman heiminum, safna hugsunum, reynslum, m\u00f6guleikum og ra\u00f0a \u00feeim s\u00ed\u00f0an saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 vita alltaf (e\u00f0a nokkurn t\u00edma?) hverjar aflei\u00f0ingarnar ver\u00f0a. Stundum er afur\u00f0in einfaldlega ras\u00edsk, stundum full af kvenfyrirlitningu \u2013 en miklu oftar orka verk sem fjalla um rasisma e\u00f0a kvenfyrirlitningu tv\u00edm\u00e6lis einmitt vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau standa \u00e1 l\u00ednunni, \u00fear sem sprengikrafturinn er mestur. Verk sem fjallar um rasisma e\u00f0a kvenfyrirlitningu getur ekki veri\u00f0 \u00f3snert af rasisma e\u00f0a kvenfyrirlitningu. * * * \u00c1 t\u00edmum byltingarnau\u00f0synjar \u2013 \u00feegar svart f\u00f3lk er skoti\u00f0 \u00e1 g\u00f6tu aflei\u00f0ingal\u00edti\u00f0, \u00feegar f\u00e1t\u00e6klingar drukkna \u00ed mi\u00f0jar\u00f0arhafinu, \u00feegar konum er nau\u00f0ga\u00f0, \u00feegar kap\u00edtali\u00f0 bry\u00f0ur sm\u00e6lingja undir t\u00f6nn \u2013 myndast flj\u00f3tlega krafa um sk\u00fdra, einar\u00f0a og miskunnarlausa stefnu, krafa um s\u00f3s\u00edal-real\u00edska list e\u00f0a samb\u00e6rilega; list sem getur stappa\u00f0 st\u00e1linu \u00ed f\u00f3lki\u00f0 og varpa\u00f0 lj\u00f3ma \u00e1 byltinguna svo h\u00fan ver\u00f0i ekki bara nau\u00f0synleg heldur l\u00edka f\u00fdsileg. \u00c1 me\u00f0an upplausnin \u00fej\u00f3nar enn einhverjum tilgangi \u2013 e\u00f0a \u00ed \u00feeim kre\u00f0sum \u00fear sem h\u00fan gerir \u00fea\u00f0 \u2013 getur list takmarka\u00f0s tv\u00edm\u00e6lis (betur \u00feekkt sem einf\u00f6ld kaldh\u00e6\u00f0ni) \u00fej\u00f3na\u00f0 sem skemmtiatri\u00f0i en \u00fe\u00f3 einv\u00f6r\u00f0ungu \u00e1 me\u00f0an h\u00fan einskor\u00f0ar sig vi\u00f0 a\u00f0 beinast a\u00f0 valdinu sem \u00e1 a\u00f0 leysa upp \u2013 sem er gott og blessa\u00f0, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 takmarkandi. Listama\u00f0urinn ver\u00f0ur tr\u00fa\u00f0ur sem framkallar l\u00f3fask\u00f6ll . D\u00e6mi: \u00feegar John Oliver \u00fath\u00fa\u00f0ar hv\u00edtu hyski fyrir a\u00f0 vera heimskt og lj\u00f3tt. \u00dea\u00f0 er oftast ekkert s\u00e9rlega fyndi\u00f0 \u2013 en flest s\u00e6milega vel meinandi f\u00f3lk (les: vi\u00f0 sem erum ekki hv\u00edtt hyski heldur me\u00f0vitu\u00f0) er samm\u00e1la honum um heimskuna (og kannski lj\u00f3tuna l\u00edka). Og hl\u00e6r og klappar, retweetar og l\u00e6kar. \u00dev\u00ed brag\u00f0arefirnir \u00feurfa l\u00edka vi\u00f0urkenningu, \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 klappa r\u00f3tt\u00e6ku listam\u00f6nnunum \u00e1 baki\u00f0 svo \u00feeir sigli byltingunni \u00ed r\u00e9tta \u00e1tt. \u00deeir st\u00fdra s\u00e9r ekki sj\u00e1lfir \u00fe\u00f3tt \u00feeir st\u00fdri \u00f6\u00f0rum. En hefur list raunverulegra tv\u00edm\u00e6lis eitthvert gildi \u00ed sj\u00e1lfri s\u00e9r? Er einhver s\u00e9rst\u00f6k r\u00e9ttl\u00e6ting fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 standa \u00e1 m\u00f6rkum hins segjanlega og reyna a\u00f0 tala \u00e1n sj\u00e1lfsme\u00f0vitundar? \u00c9g er hreinlega ekki viss \u2013 ekki \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00e9g geti or\u00f0a\u00f0 \u00fea\u00f0 kognit\u00edft hvers vegna m\u00e9r finnst \u00feessi sta\u00f0ur mikilv\u00e6gur (jafnvel \u201esamf\u00e9lagslega mikilv\u00e6gur\u201c). \u00c9g g\u00e6ti tali\u00f0 upp d\u00e6mi um listaverk sem hef\u00f0u \u00feani\u00f0 \u00fat r\u00fdmi hins m\u00f6gulega svo l\u00edfi\u00f0 var\u00f0 betra \u00e1 eftir \u2013 n\u00e6r \u00f6ll bar\u00e1tta minnihlutah\u00f3pa er \u00f3hugsandi \u00e1n \u00feeirra, \u00ed baks\u00fdnisspeglinum \u2013 \u00e9g g\u00e6ti skrifa\u00f0 eitthva\u00f0 um mikilv\u00e6gi listaverka sem h\u00f3pnarrat\u00edfu og mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 s\u00fa narrat\u00edfa s\u00e9 brei\u00f0 og gefi r\u00e9tta (\u00f3\u00fe\u00e6gilega) mynd af samf\u00e9laginu, frekar en r\u00e9ttl\u00e1ta (\u00fe\u00e6gilega) mynd af samf\u00e9laginu. En \u00e9g er ekki alveg viss um a\u00f0 \u00fea\u00f0 liggi yfir h\u00f6fu\u00f0 \u00e1 kognit\u00edfa svi\u00f0inu. M\u00e9r bara finnst \u00fea\u00f0 \u2013 einsog drottinn leit heiminn og l\u00fdsti hann harla g\u00f3\u00f0an af s\u00fdndinni einni. \u00c9g get alveg leita\u00f0 a\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6tingum fyrir afst\u00f6\u00f0u minni og sumar \u00feeirra eru \u00e1rei\u00f0anlega \u00e1g\u00e6tar en enginn \u00feeirra trompar \u201ef\u00f3lk er drepi\u00f0 og \u00fev\u00ed nau\u00f0ga\u00f0, h\u00e6ttu a\u00f0 vernda rasista og ofbeldismenn, n\u00fa er komi\u00f0 n\u00f3g\u201c \u2013 enginn \u00feeirra talar einu sinni vi\u00f0 sl\u00edkar yr\u00f0ingar \u00fev\u00ed tungum\u00e1l listarinnar er anna\u00f0 en \u00feetta. \u00c9g er ekki viss um a\u00f0 h\u00fan geti r\u00e9ttl\u00e6tt sig. Og oft grunar mig a\u00f0 allar tilraunir til \u00feess a\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6ta hana hlj\u00f3ti a\u00f0 vera ska\u00f0legar.  * * * Samf\u00e9lagsleg menningargagnr\u00fdni er auglj\u00f3slega annars konar afl me\u00f0 tilkomu internetsins. \u00deegar Bret Easton Ellis r\u00e6ddi vi\u00f0 Ezra Koenig  \u00far Vampire Weekend um aumingjakynsl\u00f3\u00f0ina (unga f\u00f3lki\u00f0) og vi\u00f0kv\u00e6mni fyrir gagnr\u00fdni \u2013 eftir a\u00f0 BuzzFeed \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 birta neikv\u00e6\u00f0a gagnr\u00fdni \u2013 benti Koenig einfaldlega \u00e1 a\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0ur listamanna til a\u00f0 fylgjast me\u00f0 og breg\u00f0ast vi\u00f0 gagnr\u00fdni \u00e1 verk s\u00edn v\u00e6ri allt \u00f6nnur \u00ed dag en fyrir 30 \u00e1rum. N\u00fa v\u00e6ri ma\u00f0ur tagga\u00f0ur \u00e1 Twitter strax og gagnr\u00fdnin birtist og yr\u00f0i vi\u00f0st\u00f6\u00f0ulaust og \u00f3umfl\u00fdjanlega hluti af umr\u00e6\u00f0unni um hana. Fyrir 30 \u00e1rum hef\u00f0i ma\u00f0ur (sem fr\u00e6gur t\u00f3nlistarma\u00f0ur) bara fengi\u00f0 bunka af greinum fr\u00e1 umbo\u00f0smanninum s\u00ednum \u00e1 nokkurra vikna e\u00f0a m\u00e1na\u00f0a fresti, og sl\u00edkan bunka v\u00e6ri einfaldara a\u00f0 hunsa. Ma\u00f0ur var ekki bombardera\u00f0ur me\u00f0 vi\u00f0brag\u00f0i heimsins vi\u00f0 \u00fev\u00ed sem ma\u00f0ur ger\u00f0i \u2013 gat ekki \u00e1tt von \u00e1 p\u00edpandi tilkynningu vi\u00f0 allar hugsanlegar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u2013 ma\u00f0ur t\u00f3kst \u00e1 vi\u00f0 hana \u00ed \u00e1kve\u00f0nu r\u00fdmi en f\u00f3r svo \u00fat \u00far \u00fev\u00ed r\u00fdmi og \u00fear \u00e1tti ma\u00f0ur fri\u00f0 og r\u00f3. Ef vi\u00f0 f\u00e6rum \u00feetta yfir \u00e1 p\u00f3lit\u00edskari menningargagnr\u00fdni (frekar en bara g\u00e6\u00f0ar\u00fdni) \u00fe\u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00f3pur f\u00f3lks getur b\u00fai\u00f0 til talsvert \u00f3ve\u00f0ur \u00ed kringum tiltekinn listamann \u2013 e\u00f0a \u00fe\u00e6r stofnanir sem hann starfar \u00ed skj\u00f3li af, listas\u00f6fn, forl\u00f6g o.s.frv. \u2013 og \u00e1 endanum fer \u00feetta a\u00f0 ver\u00f0a spurning hversu mikils vesens \u00feetta s\u00e9 vir\u00f0i, hven\u00e6r listama\u00f0urinn fari a\u00f0 ritsko\u00f0a sj\u00e1lfan sig, \u00f3\u00fe\u00e6gilegu agn\u00faana, mi\u00f0la m\u00e1lum, og \u201e\u00e6i \u00feetta skiptir kannski engu m\u00e1li\u201c ver\u00f0ur a\u00f0 vi\u00f0st\u00f6\u00f0ulausu mali sem svo blandast s\u00edfellt h\u00e1v\u00e6rari kr\u00f6fu um af\u00fereyingargildi verka og \u00far ver\u00f0ur \u2026 ekkert. Svona einsog bandar\u00edska sk\u00e1ldsagan \u00feessa dagana \u2013 gr\u00edpandi, vel skrifu\u00f0, skemmtileg, sorgleg en einhvern veginn bara t\u00f3m og \u00e1takalaus. * * *  \u00c9g held a\u00f0 flestir sem hafi nokkurn t\u00edma haft sko\u00f0un \u00e1 skj\u00f6n vi\u00f0 kunningja s\u00edna \u2013 e\u00f0a bara langa\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 eitthva\u00f0 v\u00e6ri drasl, taka dj\u00fapt \u00ed \u00e1rinni \u2013 kannist vi\u00f0 a\u00f0 \u00feurrka \u00fat statusinn \u00e1\u00f0ur en ma\u00f0ur birtir e\u00f0a hreinlega ey\u00f0a honum r\u00e9tt \u00ed t\u00e6ka t\u00ed\u00f0 \u00e1\u00f0ur en sk\u00edtstormurinn hefst. E\u00f0a a\u00f0 hafa haldi\u00f0 honum inni og s\u00ed\u00f0an eytt tveimur d\u00f6gum \u00ed a\u00f0 verja hann \u2013 og hugsa\u00f0: af hverju \u00ed andskotanum h\u00e9lt \u00e9g ekki bara kjafti? \u00c9g er ekki endilega a\u00f0 tala um eitthva\u00f0 sem skiptir neinu \u00e6gilegu m\u00e1li \u2013 bara svona l\u00e1gmarks andst\u00f6\u00f0u \u00fat af tilfallandi tittlingask\u00edt. A\u00f0 manni finnist ma\u00f0ur geta sagt a\u00f0 karlmenn fari almennt illa \u00fat \u00far forr\u00e6\u00f0ism\u00e1lum e\u00f0a ver\u00f0i l\u00edka fyrir talsver\u00f0u ofbeldi um \u00e6vina \u2013 e\u00f0a bi\u00f0ja f\u00f3lk a\u00f0 slaka einfaldlega a\u00f0eins \u00e1, eitthva\u00f0 sem kom illa \u00fat hafi veri\u00f0 vel meint og \u00fea\u00f0 s\u00e9 jafnvel \u00ed lagi a\u00f0 taka meiningu f\u00f3lks alvarlega, a\u00f0 stundum segist f\u00f3lk ekki vera rasistar (en) vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 einfaldlega ekki rasistar. Ver\u00f0i konu \u00e1 a\u00f0 vera \u00f3samm\u00e1la karlmanni og leyfi hann s\u00e9r a\u00f0 svara konu fullum h\u00e1lsi er ekki \u00fear me\u00f0 sagt a\u00f0 hann s\u00e9 hr\u00fatsk\u00fdrandi pungur; ekki frekar en h\u00fan er \u00fear me\u00f0 t\u00e6fa me\u00f0 kjaft (\u00fe\u00f3tt au\u00f0vita\u00f0 komi hvorutveggja til greina, heimurinn er fullur af hrokafullum f\u00edflum \u2013 m\u00f6rg \u00feeirra gera meira a\u00f0 segja gagn, eru l\u00edfr\u00edki andans nau\u00f0synleg, einsog b\u00fdflugur og rottur). Eitt helsta einkenni internetsins er hversu hratt \u00fea\u00f0 getur brug\u00f0ist vi\u00f0 \u00e1reiti \u2013 stundum n\u00e1nast einsog \u00fea\u00f0 v\u00e6ri sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 l\u00edfvera. Slagsm\u00e1lin um lei\u00f0arstef samr\u00e6\u00f0unnar, \u00fe.e.a.s. hva\u00f0 \u201eokkur\u201c, sem oft \u00e1 t\u00ed\u00f0um merkilega samr\u00e6mdri netveru, finnst um tilteki\u00f0 m\u00e1lefni ver\u00f0a \u00feess vegna oft mj\u00f6g sn\u00f6rp. Oft sn\u00fdst \u00feetta um a\u00f0 ver\u00f0a fyrstur til a\u00f0 n\u00e1 skri\u00f0\u00feunga, fyrstur til a\u00f0 vera me\u00f0 vi\u00f0brag\u00f0 sem vekur athygli \u2013 og l\u00fdtur \u00fe\u00e1 ekki \u00f3svipu\u00f0um l\u00f6gm\u00e1lum og smellud\u00f3lgafr\u00e9ttir vefmi\u00f0lana. Eftir \u00fev\u00ed sem tiltekin sko\u00f0un hefur fengi\u00f0 fleiri retweet e\u00f0a l\u00e6k er l\u00edklegra a\u00f0 \u00feeir sem eru \u00e1 \u00f6ndver\u00f0ri sko\u00f0un einfaldlega \u00feegi \u2013 \u00fev\u00ed rifrildi\u00f0 er sjaldnast \u00feess vir\u00f0i, yfirleitt alltaf of frekt \u00e1 t\u00edma og andlega orku. Vi\u00f0 k\u00f6nnumst \u00e1rei\u00f0anlega flest vi\u00f0 a\u00f0 fylgjast me\u00f0 narrat\u00edfum f\u00e6\u00f0ast og sl\u00fa\u00f0rinu brei\u00f0a \u00far s\u00e9r \u00e1 f\u00e9lagsmi\u00f0lum og \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum og allir berjast vi\u00f0 a\u00f0 b\u00faa til tr\u00faver\u00f0ugustu s\u00f6guna. Eitt d\u00e6mi er \u00feegar hasst\u00f6ggum \u00e1 Twitter er \u201er\u00e6nt\u201c \u00ed nafni einhvers m\u00e1lsta\u00f0ar e\u00f0a sko\u00f0unar. \u00c1 d\u00f6gunum var t.d. teki\u00f0 vi\u00f0tal vi\u00f0 EL James \u2013 h\u00f6fund 50 Shades of Grey \u2013 \u00e1 Twitter. En vi\u00f0tali\u00f0 var varla hafi\u00f0 \u00feegar \u00fea\u00f0 f\u00f3r af sporinu og f\u00f3lk um allan heim kepptist vi\u00f0 a\u00f0 vera sni\u00f0ugt og kvikindislegt \u00e1 hennar kostna\u00f0 \u2013 \u00fdmist me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 gera \u00fev\u00ed sk\u00f3na a\u00f0 sad\u00f3mas\u00f3kisminn \u00ed b\u00f3kum hennar v\u00e6ri ekki n\u00f3gu saklaus (ekki samkv\u00e6mt helstu lei\u00f0arv\u00edsum) e\u00f0a a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri einhvers konar f\u00e1bj\u00e1ni. N\u00fa \u00e6tti \u00e9g kannski a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00feessi h\u00e1lfa fyrsta Greyb\u00f3k sem \u00e9g las var ekki g\u00f3\u00f0 \u2013 eiginlega alveg vandr\u00e6\u00f0alega vond \u2013 en m\u00e9r \u00feykir l\u00edka s&#038;m kr\u00edt\u00edkin svol\u00edti\u00f0 grunn og einfeldningsleg (h\u00fan felur me\u00f0al annars \u00ed s\u00e9r a\u00f0 s&#038;m s\u00e9 eitthva\u00f0 eitt og \u00f6ll s&#038;m samb\u00f6nd l\u00edti eins \u00fat; sem og a\u00f0 narrat\u00edfa um eitthva\u00f0 s\u00e9 upphafning \u00e1 \u00fev\u00ed sama; a\u00f0 b\u00e6kur fjalli alltaf um \u00fea\u00f0 sem er \u00e1 yfirbor\u00f0inu o.s.frv. \u2013 \u00feetta er bara heimskulegur b\u00f3kstafstr\u00faarlestur m\u00fags). Og \u00e9g held a\u00f0 um sl\u00edkt ver\u00f0i b\u00f3kmenntagagnr\u00fdni a\u00f0 fjalla \u2013 \u00fear er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 draga \u00far h\u00f6ggunum, enda fengist vi\u00f0 verki\u00f0, ma\u00f0ur \u00e1 mann. Hins vegar held \u00e9g a\u00f0 tignun illa skrifa\u00f0ra b\u00f3ka og mets\u00f6lubransinn me\u00f0 s\u00ednu ritstj\u00f3rnarleysi s\u00e9 ekki \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 EL James nema a\u00f0 mj\u00f6g litlu leyti og \u00e9g s\u00e9 eiginlega ekkert sni\u00f0ugt e\u00f0a fyndi\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 20 \u00fe\u00fasund manna h\u00f3pefli hj\u00f3li \u00ed hana me\u00f0 h\u00f3tfyndni og \u00fat\u00farsn\u00faninga a\u00f0 vopni; \u00fea\u00f0 er eiginlega skilgreiningin einelti (enda innbyggt \u00ed ferli\u00f0 a\u00f0 h\u00fan g\u00e6ti aldrei svara\u00f0 fyrir sig). * * * S\u00ed\u00f0an er \u00fea\u00f0 \u00feetta me\u00f0 a\u00f0 geyma tv\u00e6r (e\u00f0a fleiri) hugsanir \u00ed h\u00f6f\u00f0i s\u00e9r, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r stangist a\u00f0 einhverju leyti \u00e1. M\u00e9r er nefnilega l\u00edka spurn hvort marga listamenn og rith\u00f6funda \u2013 einsog stj\u00f3rnir b\u00f3kmenntah\u00e1t\u00ed\u00f0a sem afbj\u00f3\u00f0a h\u00f6fundum og listasafna sem loka s\u00fdningum eftir undirskriftalista og \u00f3pera sem snyrta til verkin til a\u00f0 fri\u00f0a m\u00faginn \u2013 skorti ekki einfaldlega \u00feann kjark sem til \u00fearf til \u00feess a\u00f0 gera verk sem nokkru skipta? \u00dev\u00ed \u00fe\u00f3tt m\u00e9r finnist allir \u00feessir undirskriftalistar \u00f3\u00feolandi og \u00e9g geri m\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 sj\u00e1lfsritsko\u00f0un s\u00e9 h\u00e6ttuleg \u00fe\u00e1 er l\u00edka h\u00e6ttulegt a\u00f0 vi\u00f0 l\u00e1tum einsog h\u00fan s\u00e9 e\u00f0lileg e\u00f0a \u00e1s\u00e6ttanleg. Kannski \u00fearf meiri kjark n\u00fa en fyrir \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1rum. \u00dea\u00f0 \u00fearf \u00e1rei\u00f0anlega meira \u00feol, ef ma\u00f0ur \u00e6tlar a\u00f0 nenna a\u00f0 standa \u00ed stappi vi\u00f0 alla sem eru \u00f3s\u00e1ttir vi\u00f0 mann, e\u00f0a nenna a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e1 fara \u00ed taugarnar \u00e1 s\u00e9r \u00fe\u00f3tt ma\u00f0ur svari engu, e\u00f0a einfaldlega nenna innri m\u00f3n\u00f3l\u00f3gnum \u00ed hvert sinn: er \u00fea\u00f0 \u00e1skrift a\u00f0 48 t\u00edma pirringskasti a\u00f0 p\u00f3sta \u00feessu? Og b\u00ed\u00f0a svo milli vonar og paranoju eftir vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um. \u00dea\u00f0 er \u00e1tak \u00fe\u00f3tt ekkert gerist. \u00c9g \u00e1 ekki vi\u00f0 a\u00f0 listin eigi \u00f6ll e\u00f0a \u00feurfi a\u00f0 vera transgress\u00edf \u2013 \u00e9g er hvorki a\u00f0 kalla \u00e1 k\u00fak n\u00e9 piss \u2013 \u00e9g \u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 listin hlj\u00f3ti a\u00f0 ver\u00f0a standa v\u00f6r\u00f0 um tv\u00edm\u00e6li\u00f0, um hi\u00f0 ambivalenta, a\u00f0 listinni beri skylda til a\u00f0 vera vi\u00f0st\u00f6\u00f0ulaust fl\u00e6kjandi og \u00f6grandi. Og listama\u00f0ur sem getur ekki sta\u00f0i\u00f0 uppi \u00ed h\u00e1rinu \u00e1 hinum m\u00f3ralska meirihluta \u2013 e\u00f0a listama\u00f0ur sem er h\u00e1\u00f0ur kre\u00f0sunni sem fagnar honum \u2013 \u00e6tti l\u00edklega a\u00f0 finna s\u00e9r a\u00f0ra vinnu.\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e1sk\u00f3lapr\u00f3fessor missir vinnuna fyrir a\u00f0 bl\u00f3ta \u00ed t\u00edmum , \u00f3\u00fe\u00e6gilegar senur \u00ed \u00f3perum eru laga\u00f0ar a\u00f0 f\u00ednlegum taugum \u00e1horfenda , ungt framfarasinna\u00f0 f\u00f3lk krefst \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i sj\u00e1lft vara\u00f0 vi\u00f0 \u00f3\u00fe\u00e6gilegu innihaldi b\u00f3ka og a\u00f0 f\u00f3lki sem hefur sannanlega seti\u00f0 af s\u00e9r gl\u00e6pi s\u00edna ver\u00f0i meinu\u00f0 innganga \u00ed landi\u00f0 hreina og fagra (og til &hellip; <a href=\"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5497\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Menning og r\u00e9tttr\u00fana\u00f0ur<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5497","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5497"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5497\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}