{"id":5860,"date":"2025-02-18T15:58:10","date_gmt":"2025-02-18T15:58:10","guid":{"rendered":"http:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5860"},"modified":"2025-02-18T15:58:10","modified_gmt":"2025-02-18T15:58:10","slug":"afstaediskenningar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5860","title":{"rendered":"Afst\u00e6\u00f0iskenningar"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g var a\u00f0 enda vi\u00f0 a\u00f0 senda fr\u00e1 m\u00e9r fyrstu sm\u00e1s\u00f6guna sem \u00e9g skrifa \u00ed n\u00e6rri \u00fev\u00ed aldarfj\u00f3r\u00f0ung. \u00c1ri\u00f0 2001 var \u00e9g \u00ed ritlistar\u00e1fanga \u00ed H\u00cd \u2013\u00a0sem var reyndar \u00ed svok\u00f6llu\u00f0u \u201ecreative non-fiction\u201c, kennarinn, Nj\u00f6r\u00f0ur P. Njar\u00f0v\u00edk, \u00e1tti \u00edslenskt nafn fyrir \u00fea\u00f0 en \u00fev\u00ed hefur veri\u00f0 stoli\u00f0 \u00far m\u00e9r \u2013 og \u00fe\u00e1 skrifa\u00f0i \u00e9g nokkrar s\u00f6gur sem voru me\u00f0 einhvern snert af raunveruleika \u00ed s\u00e9r en st\u00edmdu \u00ed burtu, \u00fat \u00ed sk\u00e1ldskapinn. \u00de\u00e6r voru \u00e1g\u00e6tar en miklu meira \u00ed \u00e6tt vi\u00f0 \u00fereifingar, \u00e6fingar, en fullbur\u00f0a s\u00f6gur. Og j\u00fa raunar skrifa\u00f0i \u00e9g eina h\u00e1lfmisheppna\u00f0a s\u00f6gu fyrir b\u00f6rn\/unglinga einhvern t\u00edma flj\u00f3tlega eftir hrun en \u00e9g tel hana ekki einu sinni me\u00f0. \u00c9g var eiginlega b\u00fainn a\u00f0 s\u00e6tta mig vi\u00f0 a\u00f0 \u00e9g kynni \u00feetta ekki, \u00e6tti ekki t\u00f3lin, og \u00feegar \u00e9g var n\u00fa be\u00f0inn um a\u00f0 skrifa sm\u00e1s\u00f6gu (af manneskju sem virtist vita a\u00f0 \u00e9g geri \u00fea\u00f0 eiginlega ekki) \u00fe\u00e1 \u00e6tla\u00f0i \u00e9g a\u00f0 svara nei. En svo dr\u00f3 \u00e9g \u00fea\u00f0 og allt \u00ed einu blasti h\u00fan vi\u00f0, hugmynd sem \u00e1tti a\u00f0 ver\u00f0a allt anna\u00f0 og allt \u00f6\u00f0ruv\u00edsi og hefur legi\u00f0 \u00e1 skrifbor\u00f0inu m\u00ednu \u00ed a\u00f0 ver\u00f0a \u00e1r, \u00e1n \u00feess a\u00f0 ver\u00f0a eitt e\u00f0a neitt. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">***<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g leit inn \u00e1 Facebook til \u00feess a\u00f0 vara f\u00f3lk vi\u00f0 a\u00f0 fara ekki inn \u00e1 Starafuglsvefinn \u2013\u00a0\u00e1 honum er n\u00fa bara kl\u00e1m \u2013\u00a0en starafuglsefni\u00f0 er allt komi\u00f0 \u00e1 starafugl.norddahl.org. Og s\u00e1 \u00fe\u00e1 a\u00f0 kunningi minn, lj\u00f3\u00f0sk\u00e1ldi\u00f0 G\u00edsli \u00de\u00f3r \u00d3lafsson, l\u00e9st \u00far krabbameini fyrir viku s\u00ed\u00f0an. \u00c9g hitti G\u00edsla s\u00ed\u00f0ast fyrir r\u00famu \u00e1ri \u00feegar \u00e9g f\u00f3r \u00ed t\u00farinn g\u00f3\u00f0a \u2013\u00a0hann kom \u00e1 upplesturinn \u00e1 Sau\u00f0\u00e1rkr\u00f3ki. Og \u00fea\u00f0 var raunar l\u00edka \u00fear sem \u00e9g hitti hann fyrst, \u00feegar hann var einn tveggja gesta \u00ed lj\u00f3\u00f0apart\u00edi N\u00fdhils \u2013\u00a0hinn var Geirlaugur Magn\u00fasson. G\u00edsli var s\u00e9rstakt lj\u00f3\u00f0sk\u00e1ld, engum l\u00edkur nema sj\u00e1lfum s\u00e9r, og \u00e9g \u00feurfti a\u00f0 venjast honum \u00e1\u00f0ur en \u00e9g \u00e1tta\u00f0i mig \u00e1 gildi \u00feess sem hann skrifa\u00f0i \u2013\u00a0\u00fea\u00f0 er einfeldningslegur t\u00f3nn \u00ed b\u00f3kum hans, naiv\u00edskur, sem \u00e9g rugla\u00f0i lengi saman vi\u00f0 einfeldni. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g samhryggist \u00e1stvinum G\u00edsla og sendi \u00feeim m\u00ednar sam\u00fa\u00f0arkve\u00f0jur. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">***<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd fyrrakv\u00f6ld horf\u00f0i \u00e9g \u00e1 M\u00f6ltuf\u00e1lkann en \u00ed g\u00e6r \u00e1 Svefninn langa. \u00cd \u00feeirri fyrri leikur Humphrey Bogart Sam Spade en \u00ed \u00feeirri seinni leikur Humphrey Bogart Philip Marlowe. Sam Spade er a\u00f0alsp\u00e6jari Dashiell Hammetts \u00e1 me\u00f0an Marlowe tilheyrir Raymond Chandler. B\u00e6kurnar eru \u00f3l\u00edkari en myndirnar en \u00ed b\u00b4a\u00f0um tilvikum eru myndirnar \u00fe\u00f3 milda\u00f0ar \u00fatg\u00e1fur af b\u00f3kunum \u2013\u00a0\u00fe\u00e6r eru f\u00f3rnarl\u00f6mb hins svokalla\u00f0a Hays-k\u00f3\u00f0a sem banna\u00f0i alla m\u00f6gulega si\u00f0spillingu \u00ed b\u00ed\u00f3myndum, sem var s\u00e9rlega d\u00fdrkeypt fyrir har\u00f0so\u00f0nu reyfarana. Kannski er \u00e9g bara ekki n\u00f3gu l\u00e6s \u00e1 st\u00edl kvikmynda en m\u00e9r fannst n\u00e1nast einsog \u00fe\u00e6r g\u00e6tu hafa veri\u00f0 verk sama mannsins \u00e1 me\u00f0an texti Hammetts og Chandlers er mj\u00f6g \u00f3l\u00edkur. Kannski er \u00fea\u00f0 bara vegna \u00feess a\u00f0 Bogart er alltaf Bogart \u2013\u00a0fr\u00e1b\u00e6r leikari en fyrirfer\u00f0armikil pers\u00f3na sj\u00e1lfur frekar en ma\u00f0ur me\u00f0 margar \u00f3l\u00edkar stillingar. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dea\u00f0 sl\u00e6r mann \u00fe\u00f3 \u00ed b\u00e1\u00f0um \u2013\u00a0e\u00f0a  \u00f6llum fj\u00f3rum \u2013 verkum a\u00f0 \u00feetta eru s\u00f6gur um stemningu miklu frekar en vel plotta\u00f0ir krimmar. \u00dea\u00f0 eru hreinlega alltof m\u00f6rg l\u00f6g, alltof margar pers\u00f3nur og of margir \u00f3pr\u00fattnir viljar a\u00f0 takast \u00e1 til \u00feess a\u00f0 ma\u00f0ur hafi nokkurn t\u00edma g\u00f3\u00f0a yfirs\u00fdn yfir alla \u00fer\u00e6\u00f0i. Mest ver\u00f0ur ma\u00f0ur bara l\u00fainn af a\u00f0 fylgja plottinu. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 sk\u00f6mminni sk\u00e1rra \u00ed M\u00f6ltuf\u00e1lkanum \u00fear sem eltingaleikurinn vi\u00f0 f\u00e1lkastyttuna sj\u00e1lfa bindur allt hitt saman. En stemningin \u00ed Svefninum langa er l\u00edka svakalegri. \u00dea\u00f0 skemmir b\u00ed\u00f3myndina svol\u00edti\u00f0 a\u00f0 framlei\u00f0endum fannst greinilega ekki anna\u00f0 h\u00e6gt en a\u00f0 l\u00e1ta Bogart og Bacall ver\u00f0a \u00e1stfangin \u2013 sem \u00feau voru \u00ed raunveruleikanum \u00e1\u00f0ur en t\u00f6kur h\u00f3fust, Bogart var \u00ed skilna\u00f0arferli \u2013\u00a0og \u00fear me\u00f0 er heilindum Marlowes kasta\u00f0 \u00e1 gl\u00e6 og hann (\u00ed samstarfi vi\u00f0 handritsh\u00f6funda sem draga mj\u00f6g \u00far grimmd hennar) l\u00e1tinn varpa hl\u00edfiskildi yfir Vivian Sternwood \u00e1star \u00feeirra vegna, frekar en vegna \u00feess a\u00f0 hann lendir \u00ed m\u00f3r\u00f6lsku \u00f6ngstr\u00e6ti einsog raunin er \u00ed b\u00f3kinni (og varpar engum hl\u00b4\u00edfiskildi, hann bara fer). Heilindi hins galla\u00f0a sp\u00e6jara Chandler \u2013 sem \u00e1 auglj\u00f3slega a\u00f0 vera riddaral\u00edking \u2013\u00a0eru akkeri\u00f0 \u00ed s\u00f6gunum. Marlowe er \u2013\u00a0einsog Chandler or\u00f0a\u00f0i \u00fea\u00f0 \u2013 ma\u00f0ur sem reynir a\u00f0 s\u00fdna heilindi \u00ed heimi \u00fear sem \u00fea\u00f0 er \u00f3\u00f0um a\u00f0 detta \u00far t\u00edsku. \u00c1n \u00feessara heilinda er ekkert eftir nema grautur. Og kemistr\u00edan milli Bacall og Bogarts, sem er au\u00f0vita\u00f0 heilmikil.  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c9g endurlas l\u00edka \u00fe\u00fd\u00f0ingu Gu\u00f0bergs \u00e1 Svefninum langa. \u00c9g skrifa\u00f0i um hana einhvern t\u00edma og mundi hana sem mj\u00f6g s\u00e9rvitra \u2013\u00a0mj\u00f6g grindv\u00edska \u00ed or\u00f0avali \u2013\u00a0en var b\u00fainn a\u00f0 gleyma hva\u00f0 h\u00fan er einfaldlega l\u00e9leg. Og hva\u00f0 \u00fatg\u00e1fan er miki\u00f0 drasl. S\u00ed\u00f0u eftir s\u00ed\u00f0u vantar nokkrar l\u00ednur ne\u00f0st \u00e1 bla\u00f0s\u00ed\u00f0u og stundum birtust s\u00f6mu setningarnar ne\u00f0st \u00e1 einni s\u00ed\u00f0u og aftur efst \u00e1 n\u00e6stu s\u00ed\u00f0u og \u00fear fram eftir g\u00f6tunum. \u00c9g man varla til a\u00f0 hafa lesi\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ingu \u00fear sem allir a\u00f0ilar hafa kasta\u00f0 jafn miki\u00f0 til h\u00f6ndum. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e6kurnar og myndirnar eru l\u00edka galla\u00f0ar en \u00fe\u00e6r eru kannski einmitt \u00e1g\u00e6tis d\u00e6mi um verk sem g\u00e6tu engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur ekki veri\u00f0 \u00f6\u00f0ruv\u00edsi \u2013 \u00fear sem gallarnir eru (flestir) \u00f3a\u00f0skiljanlegir fr\u00e1 kostunum. \u00deannig hef\u00f0i stemningin \u00ed Svefninum langa t.d. alls ekki veri\u00f0 jafn svakaleg ef \u00fea\u00f0 hef\u00f0u ekki veri\u00f0 svona m\u00f6rg l\u00f6g af plotti. \u00dea\u00f0 er engum treystandi, ekki einu sinni p\u00ednul\u00edti\u00f0, nema Marlowe og meira a\u00f0 segja honum tekst aldrei a\u00f0 vera fullkominn. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var a\u00f0 enda vi\u00f0 a\u00f0 senda fr\u00e1 m\u00e9r fyrstu sm\u00e1s\u00f6guna sem \u00e9g skrifa \u00ed n\u00e6rri \u00fev\u00ed aldarfj\u00f3r\u00f0ung. \u00c1ri\u00f0 2001 var \u00e9g \u00ed ritlistar\u00e1fanga \u00ed H\u00cd \u2013\u00a0sem var reyndar \u00ed svok\u00f6llu\u00f0u \u201ecreative non-fiction\u201c, kennarinn, Nj\u00f6r\u00f0ur P. Njar\u00f0v\u00edk, \u00e1tti \u00edslenskt nafn fyrir \u00fea\u00f0 en \u00fev\u00ed hefur veri\u00f0 stoli\u00f0 \u00far m\u00e9r \u2013 og \u00fe\u00e1 skrifa\u00f0i \u00e9g nokkrar &hellip; <a href=\"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5860\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Afst\u00e6\u00f0iskenningar<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5860","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5860"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5861,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5860\/revisions\/5861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}