{"id":5920,"date":"2025-03-28T14:50:07","date_gmt":"2025-03-28T14:50:07","guid":{"rendered":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5920"},"modified":"2025-04-24T14:36:41","modified_gmt":"2025-04-24T14:36:41","slug":"ulysses-lestrardagbok-1-hluti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5920","title":{"rendered":"Ulysses: Lestrardagb\u00f3k, 1. hluti"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00c9g byrja\u00f0i aftur \u00e1 Ulysses \u00ed vikunni. \u00cd \u00feri\u00f0ja sinn. Og \u00feri\u00f0ju \u00fatg\u00e1fu. Fyrst \u2013 fyrir r\u00famu \u00e1ri\u00a0\u2013 las \u00e9g Cambridge Centenary \u00fatg\u00e1funa me\u00f0 l\u00f6ngum ritger\u00f0um um hvern kafla og alls konar gl\u00f3sum. \u00dea\u00f0 er st\u00e6rsta b\u00f3k sem \u00e9g \u00e1. H\u00fan er h\u00e1lfgert h\u00fasgagn. Svo las \u00e9g \u00fe\u00fd\u00f0ingu SAM \u2013\u00a0e\u00f0a eiginlega samt\u00edmis, me\u00f0fram. N\u00fa er \u00e9g a\u00f0 lesa Wordsworth Classics \u00fatg\u00e1funa sem er \u00edvi\u00f0 \u00fe\u00e6gilegri fer\u00f0af\u00e9lagi en Cambridge-mublan og sem \u00e9g keypti \u00ed svona setti \u2013\u00a0af \u00fev\u00ed mig vanta\u00f0i Finnegans Wake og Dubliners og \u00fea\u00f0 var \u00f3d\u00fdrara a\u00f0 kaupa setti\u00f0 me\u00f0 Ulysses og Portrait en \u00feessar tv\u00e6r stakar. \u00c9g er b\u00fainn me\u00f0 form\u00e1lann eftir Cedric Watts \u2013\u00a0sem var \u00e1g\u00e6tis upprifjun en kannski engin upplj\u00f3mun \u2013\u00a0og fyrstu \u00ferj\u00e1 \u00fe\u00e6ttina, Telemakkus, Nestor og Proteus. Sirka 50 s\u00ed\u00f0ur \u2013\u00a0tveir fyrstu \u00fe\u00e6ttirnir eru til \u00feess a\u00f0 gera venjulegur texti en s\u00e1 \u00feri\u00f0ji er fyrsta vitundarfl\u00e6\u00f0i b\u00f3karinnar. <\/p>\n\n\n\n<p>Hva\u00f0 gerist \u00ed \u00feessum \u00fe\u00e1ttum? Eiginlega eru fr\u00e6 a\u00f0 \u00f6llum helstu \u00feemum og t\u00e6pt \u00e1 \u00fev\u00ed sem skiptir Stephen Dedalus mestu m\u00e1li. M\u00f3\u00f0ir hans er d\u00e1inn og \u00fea\u00f0 kemur fram a\u00f0 hann neita\u00f0i a\u00f0 bi\u00f0ja me\u00f0 henni \u00e1 d\u00e1narbe\u00f0inu \u2013\u00a0af \u00fev\u00ed hann hefur l\u00e1ti\u00f0 af tr\u00fanni. \u00deeir samb\u00fdlingarnir Buck Mulligan r\u00e6\u00f0a \u00feetta \u00ed Martello-turni og Buck \u00e1lasar Stephen fyrir. Stephen vir\u00f0ist l\u00edka me\u00f0 samviskubit og \u00ed \u00f6llu falli neitar hann a\u00f0 kl\u00e6\u00f0ast \u00f6\u00f0ru en sv\u00f6rtu \u2013\u00a0sem Buck finnst fyndi\u00f0 \u00ed lj\u00f3si hins. <\/p>\n\n\n\n<p>Hj\u00e1 Buck og Stephen gistir englendingurinn Haines. S\u00e1 er \u00ed Dyflinni til a\u00f0 nema gel\u00edsk m\u00e1l og menningu og Buck og Stephen (e\u00f0a kannski bara Buck?) siga honum \u00e1 mj\u00f3lkup\u00f3stinn, fullor\u00f0na konu, af \u00fev\u00ed h\u00fan s\u00e9 s\u00e9rdeilis gott eintak af \u00fevottekta \u00cdra. H\u00fan reynist au\u00f0vita\u00f0 ekkert vita og ekki heldur kunna neina \u00edrsku. \u00cd \u00feessu kristallast eitthva\u00f0 um samband hins imper\u00edal\u00edska vi\u00f0 n\u00fdlenduna \u2013\u00a0heimsveldi\u00f0 hefur \u00feurrka\u00f0 \u00fat tungu heimamanna og svo sn\u00fai\u00f0 aftur til \u00feess a\u00f0 hafa \u00e1 henni l\u00e6r\u00f0an \u00e1huga, jafnvel \u00e1kve\u00f0i\u00f0 bl\u00e6ti, en \u00fe\u00e1 er svo komi\u00f0 a\u00f0 heimama\u00f0urinn er or\u00f0inn eitthva\u00f0 anna\u00f0, eitthva\u00f0 sem vekur ekki sama \u00e1huga lengur. Um \u00feessa k\u00fagun hefur Haines l\u00edka hin fleygu or\u00f0: \u201eIt seems history is to blame\u201c (sem r\u00edma vi\u00f0 or\u00f0 Stephens s\u00ed\u00f0ar \u00ed kaflanum, \u00feegar hann segir vi\u00f0 hr. Deasy, yfirmann sinn \u00ed barnask\u00f3lanum: \u201eHistory is a nightmare from which I&#8217;m trying to awake\u201c). Sk\u00f6mmu \u00e1\u00f0ur hefur Stephen l\u00edka sagt vi\u00f0 Buck a\u00f0 \u00edrsk list s\u00e9 einsog brotinn spegill \u2013 \u201ethe cracked lookingglass of a servant\u201c. Og \u00fea\u00f0 er \u00ed \u00feann spegil kannski sem Haines horfir. <\/p>\n\n\n\n<p>Anna\u00f0 vi\u00f0 Haines er a\u00f0 hann \u00feolir ekki gy\u00f0inga \u2013\u00a0\u00feetta stef kemur aftur og aftur upp \u00ed b\u00f3kinni. Allt versta f\u00f3lki\u00f0 \u00ed henni reynist vera gy\u00f0ingahatarar. Og Leopold Bloom \u2013\u00a0sem er a\u00f0alhetjan \u00ed flestum k\u00f6flunum \u2013\u00a0er au\u00f0vita\u00f0 af gy\u00f0inga\u00e6ttum \u00fe\u00f3tt hann prakt\u00edseri ekki. <\/p>\n\n\n\n<p>Annar \u00fe\u00e1tturinn gerist \u00ed sk\u00f3lanum \u00fear sem Stephen kennir. Hann l\u00e6tur sk\u00f3ladrengina fara me\u00f0 lj\u00f3\u00f0 og leggur s\u00ed\u00f0an fyrir \u00fe\u00e1 g\u00e1tu: <\/p>\n\n\n\n<p>The cock crew<br>The sky was blue:<br>The bells in heaven<br>Were striking eleven.<br>Tis time for this poor soulto go to heaven.<\/p>\n\n\n\n<p>Svari\u00f0, einsog \u00fei\u00f0 hafi\u00f0 sj\u00e1lfsagt geti\u00f0 ykkur til, er \u201ethe fox burying his grandmother under a holly bush\u201c. Dj\u00f3k. \u00deetta er \u00f3leysanlegt rugl \u2013\u00a0og kannski fyrsta \u00f3leysanlega rugli\u00f0 \u00ed b\u00f3kinni (\u00fea\u00f0 ver\u00f0ur n\u00f3g af \u00fev\u00ed seinna). Fyrsta hreina lj\u00f3\u00f0r\u00e6na upplausnin, skulum vi\u00f0 segja, \u00fea\u00f0 er kurteislegra en \u201erugl\u201c. <\/p>\n\n\n\n<p>Svo fer hann a\u00f0 hitta sk\u00f3lastj\u00f3rann til a\u00f0 f\u00e1 laun og l\u00e1ta messa yfir s\u00e9r um sparna\u00f0. Hr. Deasy er l\u00edka gy\u00f0ingahatari sem endar s\u00edna innkomu \u00ed b\u00f3kina \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 spyrja Stephen hvers vegna \u00cdrar hafi aldrei ofs\u00f3tt gy\u00f0inga, og svarar g\u00e1tunni sj\u00e1lfur: Af \u00fev\u00ed \u00feeir hleyptu \u00feeim aldrei inn til a\u00f0 byrja me\u00f0. \u00cd \u00d3dysseifsskemanu er hr. Deasy Nestor \u2013\u00a0vitringurinn sem sonur \u00d3dysseifs heims\u00e6kir og vonast til a\u00f0 geti sagt s\u00e9r hvar fa\u00f0ir hans s\u00e9 staddur. Hr. Deasy er sk\u00f3lastj\u00f3ri \u00ed sk\u00f3lanum \u00fear sem Stephen kennir og \u00e6tti a\u00f0 geta veri\u00f0 hinum unga Dedalusi einhvers konar mentor \u2013\u00a0en l\u00edkt og Nestor stendur hann \u00e1 gati, veitir engin sv\u00f6r, bara meira t\u00f3m. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00deri\u00f0ji \u00fe\u00e1ttur fyrsta kafla segir fr\u00e1 g\u00f6ngufer\u00f0 Stephens um Sandymount strand. H\u00e9r blandast saman \u00fea\u00f0 sem hann s\u00e9r, \u00fea\u00f0 sem hann upplifir, \u00fea\u00f0 sem hann heyrir og svo framvegis. Hugsanir hans birtast manni einsog hugsanir gera \u2013\u00a0samhengislaust, va\u00f0a \u00far einu \u00ed anna\u00f0, hugsa um fort\u00ed\u00f0ina og sk\u00f6mmina og framt\u00ed\u00f0ina og v\u00e6ntingarnar og allt sem fyrir augu ber jafn \u00f3\u00f0um og \u00ed einni bendu. Me\u00f0al annars hugsar Stephen um sk\u00e1lds\u00f6gur sem hann langar a\u00f0 skrifa og eiga allar a\u00f0 heita eftir b\u00f3kst\u00f6fum \u2013\u00a0X og Q og svo framvegis \u2013 en Stephen er au\u00f0vita\u00f0 sta\u00f0gengill h\u00f6fundar (og sta\u00f0gengill Hamlets og Jes\u00fa Krists og fleiri). Hann s\u00e9r dau\u00f0an hund, f\u00f3lk sem er a\u00f0 t\u00edna skelfisk, konu sem hefur fest upp um sig pilsi\u00f0 og vir\u00f0ist vekja me\u00f0 honum einhverjar tilfinningar (\u00feetta r\u00edmar vi\u00f0 upplj\u00f3munina sem Stephen ver\u00f0ur fyrir \u00feegar hann s\u00e9r konu vi\u00f0 svipa\u00f0ar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed lokin \u00e1 A Portrait of the Artist as a Young Man og l\u00edka vi\u00f0 gl\u00e1pi\u00f0 \u00ed Leopold Bloom s\u00ed\u00f0ar \u00ed Nausicaa kaflanum \u2013 og allt gerist \u00e1 \u00feessari s\u00f6mu Sandymount Strand). Hann hugsar talsvert um drukknun og e\u00f0li drukknunar \u2013\u00a0hva\u00f0 h\u00fan geri vi\u00f0 l\u00edkama og s\u00e1l \u2013\u00a0og a\u00f0 lokum borar hann \u00ed nefi\u00f0 og kl\u00ednir horinu \u00e1 stein. Og einhvern t\u00edma um svipa\u00f0 leyti tekur hann \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um a\u00f0 sn\u00faa ekki aftur \u00ed Martello-turn um kv\u00f6ldi\u00f0 \u2013\u00a0hann \u00feolir hvorki Buck n\u00e9 Haines. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u00e9r finnst einsog \u00feessi lestur hafi veri\u00f0 meiri gl\u00edma \u00ed fyrra. M\u00e9r var hins vegar talsver\u00f0 nautn a\u00f0 st\u00edga aftur inn \u00ed \u00feennan heim og \u00feetta rann allt mj\u00f6g vel \u2013\u00a0meira a\u00f0 segja Proteus. Og \u00e9g hlakka miki\u00f0 til a\u00f0 byrja \u00e1 n\u00e6sta kafla, Calypso, sem var minn eftirl\u00e6tis \u00ed fyrra \u2013\u00a0s\u00e9rstaklega upphafi\u00f0. \u00de\u00e1 birtist l\u00edka Leopold Bloom og me\u00f0 honum n\u00fd og \u00e6sileg \u00feemu \u2013\u00a0sk\u00f6mm og h\u00f6mluleysi. Bloom er heldur ekki jafn mikill intellekt\u00faal og hinn ungi Dedalus \u2013 hann er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r alveg jafn fastur \u00ed hausnum \u00e1 s\u00e9r, fastur \u00ed hugsunum s\u00ednum, en hann er ekki stanslaust a\u00f0 reyna a\u00f0 skilja \u00fe\u00e6r e\u00f0a setja \u00fe\u00e6r \u00ed samhengi vi\u00f0 heimsb\u00f3kmenntirnar. \u00c6tli ma\u00f0ur a\u00f0 skilja innri m\u00f3n\u00f3l\u00f3g Dedalusar a\u00f0 einhverju marki \u00fearf ma\u00f0ur helst a\u00f0 vera me\u00f0 fimm doktorspr\u00f3f \u00ed klass\u00edskum b\u00f3kmenntum og tungum\u00e1lum. Ekki \u00fear fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 er \u00fdmislegt \u00f3skiljanlegt sem gerist \u00ed kollinum \u00e1 Bloom l\u00edka \u2013\u00a0\u00fea\u00f0 er bara annars e\u00f0lis. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g byrja\u00f0i aftur \u00e1 Ulysses \u00ed vikunni. \u00cd \u00feri\u00f0ja sinn. Og \u00feri\u00f0ju \u00fatg\u00e1fu. Fyrst \u2013 fyrir r\u00famu \u00e1ri\u00a0\u2013 las \u00e9g Cambridge Centenary \u00fatg\u00e1funa me\u00f0 l\u00f6ngum ritger\u00f0um um hvern kafla og alls konar gl\u00f3sum. \u00dea\u00f0 er st\u00e6rsta b\u00f3k sem \u00e9g \u00e1. H\u00fan er h\u00e1lfgert h\u00fasgagn. Svo las \u00e9g \u00fe\u00fd\u00f0ingu SAM \u2013\u00a0e\u00f0a eiginlega samt\u00edmis, me\u00f0fram. N\u00fa er &hellip; <a href=\"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/?p=5920\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Ulysses: Lestrardagb\u00f3k, 1. hluti<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-5920","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ulysses"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5920"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5921,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5920\/revisions\/5921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/norddahl.org\/fjallabaksleidin\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}