Ég hef ekki þýtt mörg heil ljóðasöfn um ævina. Árið 2000 byrjaði ég að þýða valin ljóð eftir Allen Ginsberg – og gekk svo með hana frá Heródusi til Pílatusar í sjö ár. Það endaði þannig að við Ginsberg fórum saman inn á M´ál og menningu undir verndarvæng Silju Aðalsteinsdóttur, sem gaf út Maíkonunginn. Launin mín voru svo sem ekki beysin, einhver pínulítil þýðingarstyrkur sem fékkst – ég giska á 100 þúsund kall (í 2007 krónum) – allavega í engu samræmi við verkið. Sem er regla en ekki undantekning þegar ljóð eru annars vegar. Svo fyrir um áratug þýddi ég tvær bækur í beit, annars vegar Erfðaskrá vélstúlkunnar eftir Idu Linde og svo Hvítsvítu eftir Athenu Farrokhzad. Erfðaskráin kom út hjá Meðgönguljóðum og ég man hreinlega ekki hvort ég fékk nokkuð fyrir það – kannski var það einhver 25 þúsund króna styrkur eða álíka. Og einhver eintök fékk ég. Hvítsvíta fékkst útgefin með fifferíi – við sömdum um prósentur sem við Athena skiptum með okkur. Ég held ég hafi endað með 32 þúsund krónur í vasanum fyrir það verk.
Um langt skeið var ég með tvær ljóðabókarþýðingar á dagskránni – taldi þær gjarnan með þegar ég var að sækja um listamannalaun til dæmis. Annars vegar valin ljóð eftir Gertrude Stein og hins vegar Alfabet eftir Inger Christensen – sem er eitt höfuðverka evrópskrar ljóðlistar á 20. öld (svona bók sem er til í nokkrum þýðingum á öllum helstu málum). Af og til hef ég ætlað að þýða líka Jack Spicer og svo á ég þvílíkt fjall af þýðingum sem hafa annað hvort ekki birst eða birst í tíma- og vefritum eða birst í ljóðaþýðingasafninu 131.839 slög með bilum – að taldi yfir þúsund síður þegar ég skoðaði það síðast. En að vísu var ég einhvern tíma búinn að skera það niður í svona 200 síðna best-of, þegar ég hugðist koma því út – en það strandaði bara á áhugaleysi allra um þetta og kannski orkuleysi mínu líka.
131.839 slög með bilum er bók sem kom út 2007, eða um það leyti, og innihélt fjöldann allan af þýðingum á framúrstefnuljóðum (aðallega) – hún var gefin út af Ntamo í Finnlandi, sem er print-on-demand forlag, og það er ekki einu sinni til eintak af henni á Landsbókasafninu. Kostnaðurinn við að koma henni í sölu á Íslandi reyndist mér ofviða. En einhverjir hafa sjálfsagt pantað sér hana frá Finnlandi (þar sem hún er enn til). Ég held ég eigi eitt eintak sjálfur – einhver keypti ég og gaf og ég kom alveg garanterað út í stórum mínus frá þeirri útgáfu (sérstaklega ef litið er til þess að á þessum tíma lifði ég mestmegnis á loftinu).
Á síðasta ári ákvað ég svo að hætta þessu slugsi með Inger – sem ég byrjaði að þýða 2009, fyrstu erindin birtust í Af steypu, nokkur í viðbót á Starafugli einhvern tíma – fyrst 2018 og svo 2019 – sennilega eitthvað á Tíu þúsund tregawöttum þar áður. Þetta var ekki áhlaupaverk – byrjunin er frekar beisikk en þegar maður er kominn yfir fyrsta þriðjung verður róðurinn sífellt þyngri. En þetta er líka rosaleg bók. Texti sem vellur og sýður og dansar og svífur og kannski umfram allt annað grær. Alfabet er bók um stríð og náttúru og þá viðstöðulausu ógn sem okkur stafar af sjálfum okkur – en líka bók um allt sem er til, allt sem blómstrar, allt sem við getum fundið lyktina af og snert. Bók sem talar við heim sem stendur alltaf bæði á öndinni og á barmi sjálfseyðileggingar. Og þetta „kerfisljóð“ einsog það er kallað – ljóð af tagi sem er íslenskri ljóðlist framandi, ný jurt – framúrstefna ort inn í mynstur bæði stafrófsins og fibonacci-rununar. Alfabet er meistaraverk Inger – sem er mesta ljóðskáld sem norðurlöndin hafa átt, að ekki nokkrum frátöldum – þótt manni sé alveg óhætt að halda líka upp á Det og Sommerfugledalen.
Ég komst á enda í febrúar og sendi fyrst fyrirspurn á forlagið til þess að spyrjast fyrir um áhuga og var beðinn um handrit, sem ég sendi, og svo beið ég í tvo mánuði. Niðurstaðan kom fyrir helgi. Þetta borgar sig ekki. Sem er auðvitað sorglegt en líka niðurstaða sem ég hefði getað nefnt áður en nokkrir útreikningar áttu sér stað – ljóðlist borgar sig ekki. Það er ekki þess vegna sem nokkur stundar hana – maður hvorki skrifar hana, gefur út, né les vegna þess að það borgi sig. Ekki í cold hard cash. Ljóðlist er ábatasamur hallarekstur í sama skilningi og raftækjaframleiðsla er gróðabransi sem skilur eftir sig sviðna jörð.
En hvað um það. Ég þarf að taka einhver önnur skref til þess að gefa þetta út. Skrifa fleiri útgefendum – sem ég hef ekki gert í nærri 20 ár – og leita hófanna. Einhver stakk upp á því að ég myndi safna áskrifendum til þess að gera verkefnið meira aðlaðandi fyrir hvern þann sem tekur að sér að gefa bókina út. Það er óvitlaust (og raunar margir þegar lýst sig viljuga til þess að kaupa bókina útkomna). Það er hægt að fá styrki fyrir þýðendalaununum. Það er kannski hægt að „sóa“ því fé í prentkostnað – það er hægt falast eftir ókeypis ritstjórn. Og svo framvegis. Sennilega þýðir það allt saman samt að ég verði að fresta skáldsögunni minni um ár meðan ég vinn í þessu – en hún má áreiðanlega við því, það er ekki heimsendir. Ekki einsog ég sé kominn með vilyrði eða samning eða nokkurn skapaðan hlut heldur. Varla að ég sé kominn með punkt.
En þetta er samt allt eitthvað sorglegt líka og inn á mill þess sem mig langar að stökkva á fætur til þess að berjast fyrir bókinni með kjafti og klóm langar mig líka bara til að kasta árum fyrir borð – muldrandi við sjálfan mig, í beiskju ef ekki heift, að það sé ekkert að verða eftir af „bókmenntum“ í þessu bókalífi, sem snúist bara um að prenta merkingarlausa stafi í samkeppni við merkingarleysu alnetsins í von um að einhver lesi þá – af því það sé betra að lesa eitthvað en ekkert.
Sjálfs mín vegna langar mig nú meira að falla baráttumegin fram úr rúminu á morgnana – það er ívið gleðilegra, svona fyrir sálina, en helvítis uppgjöfin. Og fyrst ég gat gengið með Ginsberg milli forlaga í 7 ár get ég kannski gengið í einhver ár með Inger líka. En ég hef líka lengi verið þeirrar trúar að viðri maður ekki fýluna í sér sé líklegt að hún grafi um sig og ýldi í manni holdið.
ps. Einsog sést á titlinum ætlaði ég bara að skrifa nokkur orð um Inger Christensen. En þau urðu ekki mörg. Ætli ég spari þau ekki fyrir formálann meðan ég er að ráða ráðum mínum um framtíðina.
má gjarnan hnippa í mig