Fjallabaksleiðin

Nætur í Malmö. Hvað voru þær margar? Ég á erfiðara með að binda hugsanir mínar í orð, finnst mér, eftir því sem ég verð eldri, en ætli þær hafi ekki verið fimm. Nú er ég í Stokkhólmi fram á annað kvöld. Ætla að hitta þýðandann minn, sem er að ganga frá Heimsku, kaupa tösku undir gítarinn minn (Epiphone SG Pro), skokka og borða eitthvað gott í kvöldmat. Á morgun koma Nadja, Aram, Aino og líklega Liam frændi líka – við ætlum á Vasasafnið og svo til Västerås. Það versta við að ferðast með næturlestinni er hvað ég sef lítið. Það var geðbilaður hiti í lestinni í nótt. Alveg gersamlega sturlaður. Og svo er lestin einfaldlega ekki nógu lengi á leiðinni; kemur á áfangastað 06.15. Ég á bókað herbergi á hóteli en get líklega ekki tékkað mig inn fyrren á hádegi. Í Malmö hitti ég ósköp af fólki og átti góðar stundir – meðal annars Mats Kolmisoppi (sem biður að heilsa Auði Jóns og Sigurbjörgu Þrastar, ef þær sjá þetta), át hádegisverð með Athenu Farrokhzad, lenti á sörpræs fylleríi með Alex og Gustaf hjá Vertigo forlaginu, í dýflissunni undir forlagskontórnum, fékk að hanga með Idu Börjel og Jenny Tunedal, baða mig á Kallbadsstranden (sem er einhver mesti lúxus sem ég hef upplifað lengi), fara á opnun á nýjum latínóbar, og svo voru það Rakel og Karin og Benjamin og allir hinir. Mest hékk ég með Per, vini mínum og útgefanda, og bauð honum og Thomasi – sem á hinn helminginn í Rámus – í plokkfiskveislu. Og ég keypti sem sagt gítarinn líka, sem nú vantar bara góða tösku. Athena spurði mig í hádegisverðinum hvort mér væri það metnaðarmál að skrifa bækur sem væru innbyrðis ólíkar og ég svaraði því til að já, það væri það, en mér væri að lærast líka að allar þessar bækur – frá Blandarabröndurum til Illsku til Ást er þjófnaður til Hugsjónadruslunnar til Fönixins til Heimsku og Hnefa og Plokkfiskbókarinnar – ættu miklu meira skylt en ég hefði gert mér grein fyrir í upphafi. Að ég væri kannski alltaf að hnita í kringum sömu hlutina; hringsóla innan sama hugarheimsins og kannski bara að merkja einhverjar leiðir inn á korti, svona einsog maður ráfar um stórborg og áttar sig smám saman á því að hin ólíku hverfi, hin ólíku hús, tilheyra öll sömu heildinni og eiga einhverja innbyrðis lógík, eitthvað samhengi, án þess að maður geti endilega bent á nákvæmlega hvað það er (annað en að hýsa fólkið og starfsemi fólksins). Ég orðaði þetta nú eitthvað óljósar samt við Athenu og hún spurði hvað það væri sem ég teldi að bækurnar ættu sameiginlegt. Og þá varð mér eitthvað færra um svör – líklega muldraði ég eitthvað um ídentítet, um það hvernig við mótuðumst af því að horfa á aðra og vera séð og horfa á aðra horfa á okkur. Eftirlit í Heimsku er sú hugmynd á anabólískum sterum; lífið í störunni. Það er auðvelt að sjá þetta líka í Illsku, Gæsku og Hugsjónadruslunni – eitthvað minna í Eitrinu (sem fjallar um fólk sem sést lítið og sér illa og er dálítið rænulaust um augnaráð annarra). Mér finnst þetta augljóst í Plokkfiskbókinni, eitthvað síður í Ást er þjófnaður, þótt það sé þarna samt – ekki síst að því marki sem hún er autofiktíf. Í ljóðunum er kannski einsog þetta augnaráð – þetta hringsól – þá færist yfir á tungumálið sjálft. Hvernig við sjáum tungumálið og hvernig tungumálið sér okkur; hvort hægt sé að skapa „nýja“ sýn á tungumálið (auðvitað er hún oft marginalt ný – stundum snýst það um kunnuglegar aðferðir í nýjum aðstæðum) og láta tungumálið sjá hlutina á nýjan hátt. Nú er ég ekki endilega að gera tilkall til byltingarkennds frumleika – ég hef takmarkaða trú á slíkum fimleikum – ég á við „nýtt“ í hversdagslegri skilningi, eða a.m.k. þannig að það er eitthvað sem allir hafa aðgang að og þarf ekki séní til (ég hef takmarkaða trú á séníum líka). Annars veit ég aldrei hvort hugsanir mínar eru að verða flóknari eða óskýrari eða bæði. Og tilgerðarlegri, auðvitað, en það er óhjákvæmilegur fylgifiskur þess að taka sig alvarlega. Og auðvitað þarf maður að taka sig alvarlega, þótt það sé líka mikilvægt að koma upp og anda reglulega – að hafa húmor fyrir því að maður sé doldið sjálfhverft fífl – þessu bloggi er hvort eð er ætlað að vera meira í ætt við gamaldags dagbók en kjallarapistla. Verkfæri til þess að hugsa frekar en frágengin hugsun. Sem er kannski líka ágætis lýsing á bókunum mínum og þeim bókmenntum sem ég kann vel við – þetta er a.m.k. sæmileg útskýring á því hvað ég meina þegar ég segi að ég sé „tilraunaskáld“ – og skýrir líka hvað ég get verið kontrarian og þrætugjarn; hvað ég á bágt með t.d. þá einstefnuhugsun sem viðgengst í allri pólitík, frá grasrót og uppúr. Ég skil að hennar geti verið þörf – efi fer illa með pólitíska baráttu, í pólitík verða allir alltaf að hafa 100% rétt fyrir sér eða tapa. Mér er meinilla við að draga ályktanir sem ég get ekki tekið til baka eða mælt í mót sjálfur.

Ljóð um hryðjuverkaógnina Allt um ódæðið í Nice og eitthvað um Norður Írland. Allt um sprengingarnar á Atatürk-flugvelli og eitthvað um Baskaland. Allt um árásirnar við Bataclan og eitthvað um Rauðu herdeildirnar á Ítalíu. Allt um aftökurnar á skrifstofum Charlie Hebdo og eitthvað um Korsíku. Allt um sprengingarnar í Brussel og eitthvað um Baader Meinhof hreyfinguna. Allt um sjálfsmorðsárásina við Bláu moskuna í Istanbul og eitthvað um Primea Linea. Allt um voðaverkin í Ankara og eitthvað um English Defence League. Allt um Anders Behring Breivik, Osló og Utöya og eitthvað um ISIS. Allt um trukkinn sem sprakk í Karrada í Bagdad strax í kjölfar Ramadan og eitthvað um viðskiptabannið á Írak. Allt um árásirnar í Madrid og London og eitthvað um PEGIDA. Allt um sjálfsmorðsárásina við mosku spámannsins í Medína og eitthvað um Hermenn Óðins. Allt um ellefta september og eitthvað um Michael Brown. Allt um Oklahomabygginguna og eitthvað um Boko Haram. Allt um skólaárásina í Jokela og eitthvað um kynferðisofbeldið í Köln. Allt um aftökur á lögregluþjónum og eitthvað um Combat 18. Og svo framvegis og svo framvegis. Og svo framvegis og svo framvegis. Samúðarkveðjur. Innilegar samúðarkveðjur. Innilegar samúðarkveðjur frá innstu hjartarótum. Endurtakist eftir þörfum. Þétt og innilega. Hátt og skýrt. Á meðan enn er líf á jörðu. Á meðan enn er friður í næstu götum. Á meðan kaffihúsin eru opin. Þar til skemmtistaðirnir loka, Chartreusið klárast og allir eru hættir að geta sníkt sígarettur. Víða lýkur deginum á því að menn í grænum göllum spúla öllu burt. Það er til fyrirmyndar, annað er líklega misráðið. Knús og kossar. Ást, knús og kossar. Ást, knús, kossar og hjörtu. Ást, knús, kossar, gif og hjörtu. Ást, knús, emojis, kossar, gif og hjörtu. Hugur okkar er hjá ykkur. Hugur okkar. Einsog síðast og þar síðast. Og þar þar síðast. Og þar þar þar síðast. Og þar þar þar þar síðast. Og þar þar þar þar þar síðast. Og þar þar þar þar þar þar síðast. Og þar þar þar þar þar þar þar síðast. Og þar þar þar þar þar þar þar þar síðast. Og þar þar þar þar þar þar þar þar þar síðast. Á þessari stundu hjá þeim sem eiga um sárt að binda. Innilegar samúðarkveðjur. Ítarleg umfjöllun. Nærmyndir af vettvangi. Viðtöl við Íslending sem var á staðnum. Þjóðhöfðingjar sem fordæma voðaverkin. Óritskoðuð myndbönd á félagsmiðlum. Allur rasisminn. Allur andrasisminn. Dauðinn hefur sífellt fyrirsjáanlegri afleiðingar. Fyrir mannfallið og hið táknræna. Fyrir hina látnu og aðstandendur. Fyrir uppnámið og afleiðingarnar. Fyrir baráttuna og óréttlætið. Fyrir sársaukann. Fyrir hvínandi sársaukann sem þurrkar út allt annað; fyrir doðann, fyrir störuna og höfuðverkinn. GET EKKI GETUM EKKI GET EKKI GETUR EKKI GET EKKI GET EKKI GETIÐ EKKI GET EKKI GETUM EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GETUM EKKI GET EKKI GETIÐ EKKI GET EKKI GETUR EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GETIÐ EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GET EKKI GETUM EKKI GET EKKI GETUR EKKI. Ekki meir. Og má ekki minna vera. Það þarf einhver að ýta á pásu á meðan við enn náum andanum. Það þarf einhver að spóla yfir erfiðu kaflana og taka internetið úr sambandi. Það þarf einhver að fella útvarpsmöstrin og færa alþýðunni hljóðeyðandi heyrnartól. All we are saying er gefið okkur gott hljóð. Andrúm. Vegna fólksins sem er víst ennþá fólk handan hafsins, handan ljósleiðarans, handan tungumálsins. Vegna fólksins sem bergmálar ekki lengur, speglar ekki lengur. Vegna samanburðarins. Vegna óþolandi samanburðarins. Vegna þess að eitt er aldrei einsog neitt annað. Vegna þess að allt er sambærilegt. Eins manns dauði er annars tveir, þrír, fjórir. Eins manns dauði er annars fjöldagröf. Allt um allt og eitthvað um ekki neitt. Allt um málstaðinn og eitthvað um skaðann. Allt um fórnarlömbin og eitthvað um hefndina. Allt um orsakirnar og eitthvað um afleiðingarnar. Allt um nauðsynina og eitthvað um tilgangsleysið. Allt um ógnina og eitthvað um óttaleysið. Allt um viðbrögðin og eitthvað um réttarríkið. Allt um sakleysið og eitthvað um sektina. Allt um samúðina og eitthvað um raunsæið. Allt um barsmíðarnar og eitthvað um djöfulskapinn. Allt um hið óstýriláta og eitthvað um agann. Allt um herlögin og eitthvað um slæðurnar. Við erum hjá ykkur á vefmiðlunum, við erum hjá ykkur á Skype og á Google Maps, við erum hjá ykkur á Twitter, við erum hjá ykkur í anda. Þið eruð í bænum okkar þótt við séum ekki í bænum ykkar, þótt við séum óralangt í burtu þá erum við hjá ykkur á Facetime, á spjallinu og ef þið viljið hringja þá finnið þið okkur í símaskránni undir öllum bókstöfum stafrófsins, við heitum öllum nöfnunum. Og svo framvegis og svo framvegis.

Suma daga er auðveldara að stara út í loftið en að hugsa. Mér líður einsog ég sé með harðsperrur í heilanum – eða marbletti. En jæja. Ég er kominn til Svíþjóðar frá Tyrklandi og Grikklandi – helmingi feitari en áður og helmingi maríneraðri. Rosalegir staðir, Grikkland og Tyrkland, eða a.m.k. það sem ég hef séð af þeim. Ég hef eitthvað verið að væflast með hugsanir um félagslegan tilbúning og afstöðu fólks til hans. Sem sagt, til dæmis þessa með þjóðernið – þjóðerni er augljóslega sköpunarverk frekar en náttúruleg eining og til þessa er oft vísað þegar fólk vill ómerkja tilvist þess. „Þjóðerni er lygi“ er til dæmis svona setning. Aðrar álíka væru „kyn er lygi“ eða „kyngervi er lygi“ og þar fram eftir götunum. Það sem truflar mig í þessum dæmum er vanvirðingin við skáldskapinn sem er fólgin í allri okkar tilvist. Sjálfsmynd okkar er tilbúin – hún er skáldskapur. En það er ekki þar með sagt, sumsé, að hún sé lygi eða ómerk eða röng. Auðvitað getur hún verið allt í senn – en hún þarf ekki að vera það. Það hvort við séum gagnkynhneigð eða samkynhneigð eða höfum áhuga á fótbolta (sem sumum finnst fáránleg tímasóun) eða ljóðlist (sem sumum finnst fáránleg tímasóun) er allt einhvers konar skáldskapur. Ekkert okkar er fullkominn meistari sinnar tilvistar í þeim skilningi að við getum bara ákveðið sjálfsmynd okkar ein og óstudd – ég get t.d. ekki bara ákveðið einn, tveir og bingó að ég sé Tyrki. Sem þýðir ekki að ég geti ekki orðið Tyrki en til þess þarf þá ákveðinn feril. Ég þarf að sannfæra þá sem tilheyra hópnum – sem og þá sem standa utan hans – um að ég sé Tyrki. Ég veit ekki hvort að sjálfsákvörðunarréttur manns um eigin sjálfsmynd eigi að vera nokkur mannréttindi. Mér finnst það eiginlega hálf kjánalegt, í aðra röndina, og í hina finnst mér í því fólgin óþægilega mikil einstaklingshyggja. Við erum samfélag, við erum upp á hvert annað komið – við þurfum að þola fordóma hvers annars og díla við þá á einhvern máta sem fleytir okkur áfram. Og við þurfum að bera virðingu fyrir vilja hvers annars – við þurfum að hlusta. Með þessu er ég ekki að gera lítið úr þeim sem kjósa að sækjast eftir annarri sjálfsmynd en sem þeim hefur verið úthlutað – það er jafn sjálfsagður réttur manns að skipta um kyn*, kynhneigð** eða þjóðerni og að skipta um nafn, fatastíl eða fótboltafélag. En sjálfsmynd er flókið samspil alls kyns merkjasendinga, túlkana og kredda – og að baki hverrar sjálfsmyndar er ekki neitt nema vilji og skáldskapur. Það gerir hana ekki ómerkilegri – eiginlega þvert á móti. Sjálfsmyndin er einmitt heilög vegna þess að hún heyrir ekki undir hinn grjótfasta statíska veruleika, hún er fljótandi og dýnamísk og fögur. Það er síðan ekki ómerkilegra að sverja sig í einhvern hóp – og þótt mér finnist sjálfum ósmekkleg hugmyndin um hvert og eitt okkar sem aðskilið einstakt snjókorn, þá er það alltílagi líka, fyrir þá sem fíla svoleiðis. En kannski er það einmitt sú sjálfsmynd sem er næst því að vera lygi – aðskilnaðarsjálfsmyndin, einstaklingshyggjan, séníblómið sem afneitar tengslum sínum við plebbíska alþýðu manna. — * Eða leiðrétta kyn sitt eða laga eða árétta eða hvernig sem maður vill skilgreina þá breytingu sem maður undirgengst – ég gef mér að sá ferill sé jafn persónulegur og lendingin.
* * Raunar er merkilegt hversu sjaldgæft það er að nokkur skipti um kynhneigð.

Fótbolti snýst ótrúlega mikið um göfgi. Ég er ekki viss um að ég hafi áttað mig á þessu fyrren nú. Maður á að sýna af sér íþróttamannslega hegðun og skemmta sér og andstæðingum sínum. Þess vegna heldur enginn á Íslandi með Portúgölum (nema þeir sem eru Portúgalir – og meira að segja það er próblematískt) eftir fýlujafnteflið þegar Ronaldo kallaði okkur smámenni, en margir halda með Frakklandi, sem gersamlega rústaði okkur. Af því að þeir þökkuðu okkur fyrir leikinn og litu ekki á sigur sem sjálfsagt mál – ekki neitt sem þeir ættu einfaldlega skilið. Og eru þeir þó miklu betra fótboltalið en Portúgal. Þess vegna er Steven Lennon líka í svona vondum málum. Ummæli hans um að nú loks væru menn að græða á því að spila góðan fótbolta voru afskaplega ógöfug – eiginlega ruddaleg, í ljósi aðstæðna. Hann gaf þar með í skyn að sigur íslendinga áður – líklega gegn Englandi – hefði verið óverðskuldaður. Réttu viðbrögðin – samkvæmt etíkettunni – og þau sem mátti sjá úti um allt meðal stuðningsmanna annarra þjóða voru: Þið eruð frábær, takk fyrir góða keppni. — Íslenskir stuðningsmenn eru góðir í þessari göfgi – líka þegar þeir eru að vísa til sín sem víkinga sem ætli að fara um lendur Evrópumanna með stríðsöxina á lofti. Það er einfaldlega gálaus húmor sem menn geta leyft sér vegna þess að þeir eru lítilmagninn í keppninni – þetta er einsog þegar litlir kettir urra á stóra hunda. Það væri flóknara mál ef Þjóðverjar ætluðu að koma með einhverjar blitzkrieg-líkingar eða Frakkar færu að vísa til nýlendustefnunar sem stórsigurs (og þó á ávöxtur hennar óbeint stóran hlut í liði Frakka). Það vill líka til að mjög langt er liðið frá víkingaöldinni – hún er ekki beinlínis körrent (sem seinni heimsstyrjöldin og nýlendustefnan eru). Mestu skiptir síðan að þessu stærilæti fylgir afskaplega herramannsleg framkoma – af hálfu leikmanna, þjálfara og stuðningsmanna. Öðru máli gegndi líka ef víkingalíkingunum fylgdu barsmíðar á andstæðingum. Eitthvað var líka um að fólk væri að halda því fram að Íslendingar hefðu aldrei verið víkingar. Ég veit svo sem ekki hvernig maður skilgreinir það – en fólkið sem nam hér land voru a.m.k. þrælahaldarar upp til hópa, hvað sem svo leið næstu kynslóðum þar á eftir. Víkingar voru líka margt fleira en ofbeldismenn – þeir áttu sér heilan menningarheim, sem var einmitt í forgrunni á stóru víkingasýningunni á The British Museum fyrir nokkrum árum, þar sem var lögð sérstök áhersla á að arfleið þeirra væri stærri og merkilegri en ofbeldið – merkilegt handverk, tæknikunnátta, siglingakunnátta og auðvitað sögur og ljóð. En líkingamál er fyrst og fremst líkingamál – það hljómar kannski undarlega en maður á alls ekki að taka tungumálinu „bókstaflega“ heldur verður maður að túlka það. Tungumálið gerist ekki hjá þeim sem talar eða hinum sem heyrir – það gerist þarna á milli og er samkomulagsatriði. En til þess að samkomulagi megi ná um merkingu verður maður að taka tillit til þess sem er meint og leggja ekki lykkju á leið sína til að mistúlka orð annarra. Maður bráðnar ekki í sólinni þótt maður sé „alveg að bráðna“ og maður drepst aldrei alveg í hnénu alveg sama hversu lengi maður er „alveg að drepast í hnénu“ og maður rústar ekki þeim sem maður segist ætla að „rústa“. Maður bara svona rétt mer þá í einhverjum sakleysislegum leik. Og þótt maður segist ætla að gera strandhögg í Evrópu fylgir því hvorki beinn né óbeinn stuðningur við nauðganir og gripdeildir á tíundu öldinni, nema í hugum hinna ofurviðkvæmu, sem koma óorði á heiðvirða PC-ara. Tungumálið úir og grúir af hernaðarlíkingum – kannski vill maður uppræta þær allar, en maður á þá ærinn starfa fyrir höndum. Og þá er líka mér að mæta, því mér finnst þær skemmtilegar.

http://kolbrunarskald.tumblr.com/post/146802413469/birthday-spoils-bowler-20 Þetta er nýi hatturinn, same as the old hatturinn í einhverjum skilningi, en í öðrum skilningi svo nýr. Það er ekki brún á barði þessa, til dæmis, og kúlan er öðruvísi í laginu – ekki jafn kúlulaga. Ef þið viljið velta muninum eitthvað nánar fyrir ykkur getið þið farið inn á hattabloggið mitt. Gamli var orðinn mjög lúinn eftir daglega notkun í um þrjú og hálft ár – bæði stormavetur á Vestfjörðum og sólina í Hoi An. Í Hoi An bráðnaði meira að segja límið sem hélt fóðrinu í kúpunni svo það leit næstum út einsog sjálft fóðrið væri byrjað að mygla. Við gengum um í dag feðgarnir hvor með sinn kúluhattinn í sólinni í Helsinki. Ásamt hattlausum mæðgum. Hittum fyrst gamlan ítalskan vin á leikvelli ásamt fjölskyldu hans og svo Kára Tulinius, Vilju-Tuuliu og þeirra Kasper í almenningsgarði í Käpylä. Í þessum garði var meðal annars Tuk Tuk matar„trukkur“ þar sem við fengum tælenskan hádegisverð á um þúsundkall fyrir skammtinn; í eftirrétt var ís úr gamaldags Lippakioski sem kostaði staka evru. Í garðinum var líka skransali sem seldi okkur spidermankall fyrir valfrjálsa upphæð og gamlir vinir mínir, Anu og Sulevi, sem eitt sinn voru atvinnudansarar en tjáðu mér að þau hefðu gefist upp á danslífinu – hún er komin í verkfræðinám og hann er að læra forritun. Huotarinen/Tulinius fjölskyldan bauð síðan upp á kaffi og kanelsnúða heima hjá sér. Ég var harðákveðinn í að komast út að hlaupa hafandi eitt gærdeginum í Tívolí étandi kandífloss, djúpsteiktar rækjupylsur og ís – og ekki hreyft mig nema sem nemur örvuðum hjartslætti í rússíbönum (mér tókst að draga Aram með mér í alla sem hann mátti fara í). Ég er að verða spikfeitur. Þau hin – N&A&A – ætluðu á Gay Pride en afréðu á endanum að sleppa því, enda klukkan orðin margt, og komu þess í stað heim til að spila spil. Við átum afganga í kvöldmat. Það var gott. http://kolbrunarskald.tumblr.com/post/146811733229/old-man-with-new-hat-vs-young-man-with-old-hat

Ef maður á ekki afmæli á Facebook þá á maður eiginlega ekki afmæli. Maður getur látist eiga afmæli og það er gott og blessað, en það er samt ekki það sama. Ég var vakinn með afmælissöng, kaffi, pönnukökum og nýjum kúluhatti. Stetson. Ég er enn að máta mig við hann. Það er yfirleitt dálítið aðlögunarferli. Þetta er þriðji kúluhatturinn í lífi mínu. Þann fyrsta eignaðist ég líklega átján eða nítján ára – fékk hann í jólagjöf frá þáverandi kærustu minni. Og hafði beðið um hann. Þann næsta keypti ég daginn sem ég fékk afhent íslensku bókmenntaverðlaunin, í janúar 2013, og hef gengið með hann daglega síðan. Hann var orðinn vel þreyttur. Þess utan hef ég átt líklega fjóra hatta sem ég hef gengið með að staðaldri og sex-sjö aðra – ýmist meira spari eða bara svona að gamni. Hvað er að frétta? Ég fór í viðtal við Liberation um fótbolta – og var presenteraður, alveg óvart, sem hálfgerð fótboltabulla. Staðreyndin er hins vegar sú að ég, einsog svo margir aðrir, fylgist aðallega með stórmótunum. Það þýðir ekkert að spyrja mig út í Manchester United, það er varla að ég viti að þeir séu til. En þetta viðtal fór víðar en ég er vanur að orð mín rati – endaði á forsíðu og var tíst skrilljón sinnum. Ég hef oft verið í viðtölum í stórum blöðum og fengið dóma þar en það er dálítið annað að tala um bókmenntir en íþróttir, svona upp á athyglina. Helförin er kannski vinsæl en hún er ekki nærri því jafn vinsæl og fótbolti (note to self: skrifa stóru íslensku fótboltaskáldsöguna). Ég horfði á leikinn gegn Englendingum í ferjunni frá Stokkhólms til Finnlands. Fyrsta hálftímann á pöbbnum var leikurinn hljóðlaus og karókí í gangi. Gamlir, fullir finnar sungu tangóslagara. Það var mjög spes og mætti eiginlega taka upp víðar. Svo fórum við niður á kaffiteríuna og horfðum í tíu mínútur í viðbót og þá datt útsendingin út – við úti á reginhafi. Ég var að tryllast í svona 20 mínútur, sturtaði í mig bjór, og svo datt útsendingin aftur inn á 70. mínútu. Það var mikið fagnað í bátnum þegar leikurinn vannst. Í dag er það svo tívolí og nepalskur matur. Leikurinn á sunnudag verður líklega tekinn á bar með Íslendingum í Helsinki.

I read the second half of Lerner’s book not just as a manifesto against political poetry, but as something stranger and more ideological. In his attacks on the avant-garde, Lerner paraphrases Peter Bürger’s Theory of the Avant-Garde. Bürger’s theory—which is mind-blowing if you’ve ever thought that avant-garde artists aspire to be as pretentious as possible—is that these experimental artists simply wanted to bring art closer to life. This means telling your readers to get drunk (as Baudelaire did), quoting ragtime and commercial jingles (T.S. Eliot), installing a urinal in an art show (Duchamp), or admitting the burbling noises of the street into the concert hall (John Cage). These may be assaults against art, but they’re also embraces of life. But if you believe in poetry as a pure sanctuary beyond us mere mortals, what could be more repellant than iconoclasm, chance, and mass culture? Modernism sought to debunk metaphysical foundations for the truth, which so many philosophers cast as a pernicious illusion and distraction from human life. The charge Lerner levels against both futurist and cultural critics is the opposite: their seemingly improper desire to “enter history.” This is a strange criticism that grows more legible if you remember that Lerner thinks the point of poetry is to offer refuge from “the finite and the historical—the human world of violence and difference.” This passage gave me pause, as I am a poet who rents a too-expensive one-bedroom apartment located within the human world. While avant-garde poetry is usually framed as a nihilist assault against lyric poetry, we can now see that the opposite is true: What is most offensive about avant-gardism is its attempts to bring human messiness and excess into a medium that is against humans, lyric poetry. Read this way, The Hatred of Poetry is a betrayed valentine to poetry, one that doesn’t so much dismantle its divinity as expresses annoyance over the pesky humans that get in its way. Fáránlega áhugaverð grein eftir Ken Chen í New Republic um nýjustu bók Bens Lerner. What’s The Matter With Poetry? | New Republic

Ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar að maður eigi ekki að láta sér standa á sama um hlutina – ekki bara mikilvægu hlutina, flóttamannavandann, stéttskiptinguna, ástvini sína og það allt saman – heldur líka hitt. Til dæmis fótbolta. Einhvern veginn held ég að það fari líka saman. Að temji maður sér óhóflega stillingu í einu máli þá sé hætt við að sú stilling elti mann á röndum hvert sem maður fer. Ég er vel að merkja ekki heimsins mesti fótboltaaðdáandi. Ég er ekki einn af þeim sem mun bera kennsl á alla leikmenn enska liðsins. En ég reyni að láta mér ekki standa á sama um hann þegar ég horfi á hann. Ég hef horft á leikina einn – fyrst í tölvunni uppi í herbergi heima hjá mágkonu minni og svo hérna í Västerås (fjölskyldan er enn hjá mágkonunni). Það getur verið pínu erfitt að komast í stemningu einn, sérstaklega ef maður er bara að hlusta á sænsku kynnana – sem sýndu mestan lit þegar þeir fóru að tala um hversu æstur íslenski kynnirinn á næsta bás væri – en maður reynir að hossa sér svolítið á rúminu og steyta hnefann að guðunum. Það er meira gaman að hlusta á Gumma Ben en ef ég geri það þá er hann alltaf aðeins á eftir – hann tryllist ekki fyrren svona 5-6 sekúndum eftir að það er skorað. Þá er ég með skrúfað niður í hljóðinu á SVT og Rás 2 í streymi. Því það er auðvitað ekki í boði að horfa á leikinn á RÚV nema maður sé á Íslandi. Það er líka eitthvað bogið við alla þessa fagmennsku í fótboltaskýringum – þessa yfirveguðu og útreiknuðu sýn á boltann, þar sem tæknin er skoðuð í grunninn. Einsog þeir stunda Svíarnir á meðan Gummi er að æpa. Fótbolti er fyrst og fremst leikur. Hann er skemmtiefni. Og auðvitað er alls konar taktík í leiknum, ýmisleg hugsun og margt að greina . Mannskepnan er nú einu sinni gerð til að greina – það er greiningin sem skilur okkur frá dýrunum. Þeir sem spila hann þurfa líka að taka hann dálítið alvarlegum tökum – þó ekki of alvarlegum. En hérna. Sem sagt. Ég er dálítið skeptískur. Mannskepnan er nefnilega líka gerð til að blekkja sjálfa sig. Ég hef stundum sagt frá því þegar ég var í foreldrahópi á spítala hér í Västerås áður en Aram fæddist – hjúkrunarkonan tuggði það svo rækilega ofan í okkur feðurna að „við skiptum líka máli“ að á endanum held ég að það hafi ekki verið kjaftur eftir sem trúði því í raun og veru. Því það er enginn ástæða til að segja eitthvað svona oft nema til þess að sannfæra sjálfan sig – það sem er satt er augljóslega satt og það segir maður bara einu sinni, nema manni sé mótmælt. Hún braut okkur alveg niður, þessi kona, og við þurftum að byggja okkur upp aftur sjálfir. Ég hef svipaða tilfinningu fyrir allri alvöru í kringum fótboltann. Að greiningin og tæknimódelin og sérfræðingarnir í jakkafötunum séu þarna til þess að hjálpa okkur að gleyma að þetta sé leikur. Að við – fullorðna fólkið – séum að horfa á annað fullorðið fólk leika sér. Við sem erum ekki lengur börn. Af því að ef þetta er ekki alvara þá ættum við að vera að slá grasið eða elda matinn eða bara í vinnunni. Það er kannski ekki síst þetta sem er svo hughreystandi og fallegt við Gumma Ben. Barnslega hamingjan. Það er engin sjálfsblekking þarna (það gæti heldur enginn þóst vera svona hress – það er óhugsandi að feika þetta). Næsta leik mun ég sjá í Finnlandsbátnum og get líklega ekki valið mér skýranda – líklega verður leikurinn bara á finnsku. Ég vona bara að skýrendurnir verði hressir.

Verðið þið aldrei neitt efins þegar í ljós kemur að allir sem deila „markhópi“ með ykkur – þeir sem eru líka listhneigðir, milli þrítugs og fertugs, af sama kyni, kynhneigð og kynþætti, með sömu áhugamál á Facebook – hafa sömu skoðanir og þið á einhverju? Ég ímynda mér t.d. að það sé mjög ólífvænleg skoðun í vissum kreðsum í Reykjavík að flugvöllurinn eigi að fá að vera þar sem hann er; rétt einsog það er ólífvænleg skoðun að hann skuli „bara fara“ á Ísafirði. Og er hún þá bara ólífvænleg vegna þess að það er uppgjör við lífheim manns allan að setja sig upp á móti henni – maður myndi bara leysast upp í eitt allsherjar þras ef maður temdi sér aðra skoðun? Ég velti þessu líka fyrir mér þegar ég sé skoðanakannanir sundurliðaðar – þar er oft áberandi kynjamunur og ef maður er karl, langar mann þá að kjósa einsog allir hinir karlarnir? Ef maður er kelling, langar mann þá að kjósa einsog kellingarnar? Hugsar maður bara að sitt eigið kyn hafi nú greinilega alltaf rétt fyrir sér? Eða veltir maður því fyrir sér hvort maður sé kannski bara einsog fiskur í vatni – fatti ekki samfélagsforritið sem maður gengur um með í hausnum? Ég þekki mjög fátt fólk sem ætlar að kjósa Davíð eða Guðna og er það þó vel rúmur helmingur þjóðfélagsins. Margir myndu skammast sín fyrir að viðurkenna að þeir ætluðu að kjósa Davíð en ég get ekki ímyndað mér að neinn beinlínis skammist sín fyrir að ætla að kjósa Guðna – það er þá helst að það sé frekar ófrumlegt og lítil afstaða í því fólgin önnur en að maður kjósi einhvers konar rólegheit. Annars tek ég bara mest undir með vinstri hippsterþenkjandi millistéttar menntafólki. Þó ég sé reyndar alinn upp í (rísandi) verkalýðsstétt og hafi enga menntun, sé með ofnæmi fyrir 101 og vinstrinu. Mér finnst t.d. þetta „kjóstu“ myndband, sem á að fá ungt fólk til að kjósa, mjög hallærislegt. Ég er að verða 38 ára (1. júlí, ég er ekki á Facebook svo þið verðið bara að senda mér póst) og það er of gamalt fyrir mig. Og ef maður kýs ekki Elísabetu eða Andra þá er maður bara úti á þekju, það er ekkert flóknara, nema maður ætli að skeina sér á kjörseðlinum – ég kaupi það líka sem legit viðbrögð. — Mér finnst mjög erfitt að vera þeirrar skoðunar, sem ég er, að landsbyggðin eigi að vera eitthvað annað og meira en sumarbústaðarland fyrir velmegandi Reykvíkinga. Vegna þess að þótt sú skoðun sé ekki vinsæl fyrir vestan er hún í meginatriðum gegnumgangandi í kreðsunni minni einsog hún lítur út á landsvísu (en á sér lögfesti í 101). Þannig öskraði ég oft upphátt á tölvuna mína þegar ég sá fólk nýlega deila grein um flugvöllinn – „frábær grein“, „skyldulesning“ og var þó augljóslega hvorugt, þótt hún væri lipurlega skrifuð – þar sem því var haldið fram að Ísland væri „borgríki öðru fremur“. Þótt það hljómaði „harkalega“ og „hrokafullt“, sem sagt. O jæja. If it quacks like a duck þá er kannski ástæða til að velta því fyrir sér hvort það sé kannski önd. Maður virðist þá í það minnsta hafa forsendur til þess að taka distans á skoðanir sínar, þótt maður neiti sér jafn harðan um hann. Sú kenning að Ísland sé borgríki er jafn mikið búllsjitt og að Ísland sé sambærilegt við Leicester – hún er afleiðing af excelískum hugsunarhætti sem heldur að mannlíf verði talið og vigtað (en fyrst og fremst bara þegar það hentar ákveðnum hagsmunum). Ísland er miklu dínamískara heldur en nokkurt borgríki einmitt vegna þess að þar eru þrátt fyrir allt enn nokkrir pólar – og lítið land einsog Ísland má einfaldlega ekki við því að verða hómógenískur mónókúltúr, má ekki við því að allir spekingarnir stundi sömu kaffihúsin og vakni við sama veðrið dag eftir dag. Menning stærri landa – og að litlu leyti Íslands – byggir ekki síst á togstreitu milli stóru pólanna. Að það skuli vera önnur kreðsa í Malmö en í Stokkhólmi, önnur kreðsa í Los Angeles en New York og svo framvegis. Nú eigum við auðvitað ekki aðra stórborg – þótt Akureyri standi sig oft ágætlega – en smábæirnir okkar eru jafnvel enn fjær því að vera sambærilegir við jafn stóra bæi á Englandi en landið allt er við Leicester. Einsog Andri Snær orðaði það, þá er Detroit krummaskuð en Seyðisfjörður heimsborg – það er nefnilega ekki bara spurning um mannfjölda heldur hlutverk innan samfélags. Sjálfsmynd staðar. Ísland sem borgríki er Ísland sem einleikur með einu hlutverki – og auðvitað finnst stjörnunni á leiksviðinu alltaf eðlilegt að leikverkið byggi fyrst og fremst á sinni tilvist. En það gerir það ekki. Það byggir ekki heldur á minni hlutverkunum eða statistunum eða sviðsmyndinni – heldur einmitt dínamískum samleik. Í grunninn er þessi hugmynd um Reykjavík sem borgríki líka bullandi nýfrjálshyggja – sá sterkari á alltaf að fá sínu framgengt, í því er öll framþróun samfélagsins fólgin, og hann á ekki að þurfa að taka tillit til þarfa annarra en sjálfs sín nema að mjög takmörkuðu leyti. Hann getur hjálpað svo fremi það kosti hann ekki neitt og hann hefur engum skyldum að gegna við neitt nema hamslausa framfaratrúna. — En sem sagt. Kenning. Ef maður trúir einhverju staðfastlega sem kemur jafn augljóslega niður á jafn mörgu fólki – og maður tilheyrir ekki þeim hópi sjálfur – þá eru allar líkur á að maður hafi ekki hugsað hugsunina til enda, maður hafi ekki hugsað hana út frá neinum öðrum en sjálfum sér, maður sjái ekki að ein helsta ástæðan fyrir því að maður getur talað sig inn á kenninguna og réttlætt hana fyrir öðrum er sú að hún hentar þröngri framtíðarsýn manns og hún truflar ekkert í manns eigin lífi. Þú veist, svona einsog annars vel meinandi karlar töluðu sig inn á að samfélagið myndi leysast upp án þræla eða ef millistéttarkonur færu út á vinnumarkaðinn – og þeim finnst þetta hvort eð er gaman, það er ekki í eðli þeirra að skilja pólitík, lesa bækur eða keyra bíla, þeim finnst gaman að vera úti í sólinni og hekla. Og nú er ég ekki að segja að flugvöllurinn eigi að fara eða vera. Heldur að það sé lýsandi fyrir blinduna í (vissum/mínum kreðsum í) Reykjavík að fólk þar sjái sér ástæðu til að klappa upp þá skoðun að landsbyggðinni sé fórnandi fyrir „meiri hagsmuni“. Læk á læk ofan. Því stundum fær maður það á tilfinninguna að Reykvíkingar ætli ekki bara að losa sig við flugvöllinn heldur við byggðirnar sem hann þjónar – og auðvitað er það þannig sem þjóðríki klofna oftast, auðugi hluti landlíkamans sker af sér það sem hann upplifir sem holdfúa. Flugvöllurinn í Vatnsmýri er ekki afgangsstærð – hann er ekki „ónýtt“ landsvæði, heldur einmitt nýttur undir krítískan infrastrúktúr – og ef það reynist nauðsynlegt að flytja hann er algert lykilatriði að það verði gert í samráði við fólkið sem þarf á honum að halda. Ég hefði síðan haldið að ef það er stál í stál þá vægi sá sterkari – enda er ég jafnaðarmaður þótt ég sé ekki krati – borgin sem stríðir við vaxtaverki, frekar en landsbyggðin sem er í lífróðri. Það er hlutverk borgarinnar að sannfæra ytri byggðirnar um að ný lausn sé jafn góð eða betri – frekar en að kristna Vatnsmýrina með sverði. „Ég á þetta, ég má þetta“. Og þá verða ytri byggðirnar auðvitað að vera tilbúnar til að hlusta – þótt lítið sé eftir af trúnaðartrausti eftir skylmingar síðustu ára. — En svo hef ég auðvitað beina hagsmuni af því að halda landinu í byggð. Að minnsta kosti Vestfjörðum. Og takmarkaðan áhuga á skipulagsmálum í miðbæ Reykjavíkur (skil reyndar ekki alveg hvernig jafn lítil borg ætti að geta átt jafnvel enn stærri miðbæ, en það er efni í annað röfl). — Ég íhuga það stundum að skrifa um þetta alvöru grein og birta annars staðar en hér. Stíga út úr röflinu. En einhvern veginn er ég svo vonlítill um áheyrn (nema hjá kórnum – fengi auðvitað fullt af lækum hjá mínum líkum) – og þá verður aldrei neitt úr neinu.

Ég er nýbúinn að átta mig á því að það er alger óþarfi að skrifa dagsetninguna í bloggfyrirsögn – hún birtist sjálfkrafa. Ég hef verið blindur á þetta hingað til. Bloggið er dautt, lengi lifi bloggið. Meira að segja orðið „blogg“ hljómar núorðið einsog eitthvað úr forneskju – einsog gufuvél, vídjótæki, túbusjónvarp (reyndar var orðið túbusjónvarp varla til fyrren flatskjáirnir komu og svo úreldu þau hvort annað – nú eru aftur bara sjónvörp). Það er furðu frelsandi að skrifa á vettvang sem enginn les. Og furðu letjandi. Svona blanda af báðu. Með vettvangnum – og yfirtöku hinna knöppu samhengislitlu félagsmiðla – hvarf líka þolinmæðin af internetinu. Ég spáði því á sínum tíma að það yrði alveg öfugt – að plássleysi blaðanna hefði haldið aftur af okkur og eðli internetsins væri hið langa og ítarlega, allt þetta ótrúlega andrými – en í dag er öll hugsun sett fram í örstuttum sándbætum. Hækan vann og hún er hvorki hölt né með hækju – en hún er rosalega bundin af því að vera „sniðug“. Við búum við einræði sniðugheitanna og það trompar ekkert nema einræði hinnar afhjúpandi einlægni, einræði trámans. En þetta er sem sagt gufuvélin mín og stundum gleymi ég að sinna henni. Vandamálið við dagbækur er að maður hefur yfirleitt ekki tíma til að sinna þeim nema þegar ekkert er að gerast. Síðustu vikurnar hafa verið mjög viðburðarríkar – og raunar hefur tíminn frá því snemma í vor verið frekar bilaður. Ég veit ekki hvað ég nenni að rekja það – það væri eldsneyti á einræði trámans – en ég er allur frekar eftir mig og lúinn í leit að hugarró. Líf mitt snýst reyndar mikið um leit að hugarró. Fertugsaldurinn. Ég veit ekki hvernig það gerðist. Lengi vel leitaði ég kannski mest að einhvers konar hugar-óró – en það gerir maður ekki nema maður hafi efni á því, ekki nema maður sé stöðugur og treysti því að ef maður falli þá geti maður staðið aftur á fætur. En hvað er þá annað í fréttum? Eftir alls konar moj og vesen hefur Illska loksins fundið sér heimili á hinum enskumælandi markaði hjá forlaginu sem sýndi henni fyrst áhuga – Dalkey Archive, sem gefur meðal annars út Svetlönu Alekseivitsj og Jacques Roubaud – og auk þess mun hún koma út í Grikklandi hjá Ekdoseis Polis (sem gefur m.a. út Modiano og Roth) og í Króatíu hjá Oceanmore (sem er með Knausgaard, Hertu Müller o.fl). Heimska kemur á sænsku hjá Rámus í haust og frönsku hjá Metailie í byrjun næsta árs. Það eru forsetakosningar. Ég kaus Andra Snæ – held samt líka með Elísabetu – og svo vinnur Guðni. Það er EM, ég held með „Íslandi Lars Lagerbäck“ einsog það heitir hér í Svíþjóð og myndi kjósa þá áfram en finn ekki rétta símanúmerið. Finnst sennilegt að ég horfi mikið á fótbolta á morgun og mikið á kosningasjónvarp Stundarinnar í kvöld (ef það er ekki læst þeim sem eru ekki með Facebookreikning, sem gæti verið). Ég fór í viðtal við Linh Dinh – sem birtist hér og þar en meðal annars á vefnum UNZ . Þar eru kommentin með því rosalegra sem ég hef séð. Við vorum að tala um Ísland og pólitík og Linh spurði mig aðeins út í Bobby Fischer og þess vegna snúast kommentin öll um gyðingasamsærið. Já og svo er eitthvað þarna líka um að íslenskar konur séu jafn fallegar og raun ber vitni vegna þess að víkingarnir hafi nauðgað svo mikið af írskum þrælum. Og þar fram eftir götunum. Ég er í Västerås. Fer til Helsinki í byrjun næstu viku. Svo um borð í Crowd-skáldarútuna sem hefur verið á ferð um Evrópu síðustu vikurnar – byrjaði leikinn í Helsinki en ég verð um borð á leggnum Istanbul-Þessalónika. Svo aftur til Västerås og verð hér þar til í byrjun ágúst – þá kenni ég í Biskops-Arnö og sný að því loknu heim til Ísafjarðar. Loksins. Ég er að reyna að vinna í Ljóðum um samfélagsleg málefni. Er með skáldsögu í heilaskúffunni – á einhverjar blaðsíður og gróft konsept – en það er allt bara að gerjast og súrna í bili. Ég skal svo reyna að vera duglegri að láta í mér heyra.