Author: Eiríkur Örn Norðdahl

Guns sviku ekki. Hafi nokkrum dottið það í hug. Og kom heldur ekkert á óvart, vel að merkja. Það eru heilu tónleikarnir úr ferðalaginu á YouTube og búið að skrifa þúsund jákvæðar umfjallanir um allt saman. *** Þeir spiluðu í rúmlega þrjá klukkutíma. Eru að mér sýnist farnir að spila næstum allt tónleikaprógramið sitt í hvert einasta sinn. Settið var hálftíma styttra á Bandaríkjatúrnum. *** Og byrjuðu seint. Sennilega ekki eftir þann tíma sem til stóð að fara á svið, en seint. Það var auglýst að dyrnar opnuðu klukkan 15 og ég sá fyrir mér dagtónleika. Nadja var búinn að bóka einhvern lúxus fyrir okkur í Helsinki í um kvöldið og þangað ætluðum við og sáum fyrir okkur að vera komin þangað svona 22 (það er 1,5 tíma akstur/lest til Hämeenlinna). Þegar klukkan var sjö og hvorug upphitunarhljómsveitin byrjuð afbókuðum við það. Fengum svo aftur pössun í kvöld og förum núna. Þetta er s.s. afmælisgjöfin mín. *** Hálfátta sirka byrjaði Michael Monroe úr Hanoi Rocks að spila drulluþétt glamrokk og spranga um sviðið einsog 15 ára unglingur (hann er 55 ára; jafnaldri Axl). Og söng mjög vel. Þeir spiluðu sennilega í 30-40 mínútur og 30-40 mínútum eftir það tóku The Darkness við og voru … bara hressir. Ég sveiflaðist á milli þess að finnast þeir fínir og finnast þeir þreyttir. Það er hluti af sjarmanum að vera alltaf að kvarta („Ég vil þakka þeim sjö sem tóku undir“) en varð leiðinlegt til lengdar. Sennilega ættu þeir bara að fara að vinna í verksmiðju ef þeim finnst þetta svona leiðinlegt. *** Og svo tók við svolítil bið. Ég er ekki viss hvað klukkan var þegar við byrjuðum að bíða en við biðum til klukkan tíu og vorum sannarlega orðin ansi lúin. Við vorum mætt í bæinn klukkan 13 – fórum og fengum einhvern þann albesta tælenska mat sem ég hef étið, alveg sturlaðan, fyrir algera tilviljun uppúr Yelp-appinu – hittum svo bróður Nödju á lestarstöðinni og komum okkur niður eftir. Vorum þar í bolaröðinni klukkan rétt um 15. *** A post shared by Eiríkur Örn (@eirikurorn) on Jul 1, 2017 at 5:38am PDT //platform.instagram.com/en_US/embeds.js *** En það er hluti af kúltúrnum að bíða. Ef maður hefur ekki beðið fullur eftirvæntingar hefur maður ekki farið á Guns N’Roses tónleika. Að vilja sleppa biðinni er svona einsog að hraðspóla 4 ’33 eftir Cage. *** Settlistinn er á netinu. Þið getið gúglað honum. Allt var hápunktur. Koverin voru sum dálítið skrítin. Eina lagið sem mér fannst Axl ekki valda var Estranged – en djöfull sem var gaman að heyra það samt. Slash hefur aldrei verið betri – sennilega eru fingurnir á honum ekki jafn liprir og þeir voru fyrir 30 árum, en hann er heldur ekki alveg jafn fullur þegar hann er að spila (er að vísu alger meistar í að spila fullur, það eru til myndbönd af honum að brillera í ástandi þegar hann getur ekki staðið í fæturna). *** Duff setti upp kúluhatt mér til heiðurs. Það þótti mér fallega gert. *** Ég saknaði Izzy mest í Nightrain. Hann á fyrri hlutann af sólóinu – Richard Fortus ræður ekki við þannig blús. Hann lúkkar svolítið einsog Izzy – eða er með skylt lúkk, eitthvað úr Rolling Stones fataskápnum – en hann er miklu meiri Buckethead í spileríinu. Teknískur og full gefinn fyrir að spila einfalda lítt úthugsaða skala mjög hratt. En ófrumlegri í skalavali en Buckethead. Voða mikið bara eitthvað pentatónískur. Samt mjög góður. En ég skil að það gekk auðvitað engan veginn að láta hann vera burðarmann í svona bandi – hann er óravegu frá því að vera nokkur jafnoki Slash, og rétt svo ræður við að vera sidekick. Sem Izzy er snillingur í. Hann keyrir ekki vélina og reynir það ekki, heldur fyllir í sprungurnar og viðheldur þéttleikanum. *** Slash var fokkins ótrúlegur. Valdið sem hann hefur á ólíkum stílum – rokk og blús segir sig sjálft, og metall að einhverju leyti, en líka alls kyns latínóbrjálæði, fönk, köntrí og obskúr etnóinflúensar. Þegar hann datt í reggíkaflann í Knockin’ on Heaven’s Door (sem Dylanfólk hefur aldrei getað sætt sig við að ER einfaldlega Gunslag) kom Axl aftan að honum, bankaði í öxkina og sagði „Ja man“. Ég hló. *** Það erfiðasta við að vera svona hetjugítarleikari er að vera viðstöðulaust intressant. Á þriggja tíma konsert eru kannski þrjú korter af sólóum. Flest þeirra eru auðvitað samin – Slash kastar ekki til hendinni, hann er ekki bara að krúsídúlla út í loftið, þetta eru lýrískar kompósísjónir með pásum á réttum stöðum, hárnákvæmum teygjum og vibratói sem titrar alla leiðina úr sálinni á honum út í himingeiminn. En innan þessara tónsmíða er síðan rými til að hrista sig svolítið – breyta út af og skreyta – og þetta rými notar Slash af fádæma innsæi til þess að koma okkur sem þekkjum hverja einustu nótu alltaf aðeins á óvart. Stundum er það lævíst, einsog að færa sig til á hálsinum svo nótur sem við þekkjum á þremur neðstu strengjunum birtist okkur á vöfnum strengjum, eilítið dekkri en sömu nóturnar – og stundum er það augljóst, einsog þegar hann trillar í kringum nótur í laglínum. *** En nú fer ég að sinna öðru. Kannski fylli ég betur út í þessa skýrslu á eftir eða á morgun.

Áttundi þáttur af nýja Twin Peaks var einsog Un Chien Andalou – súrrealistamynd Dalis og Bunuel – hittir lokakaflann í 2001: A Space Odyssey. Með smá opnunarskvettu af Reservoir Dogs hittir Barton Fink hittir Lost Highway. *** Mér er illt í heilanum. Mér fannst ég verða að koma þessu að. *** En það er auðvitað ekkert að skilja hérna. Þetta er ekki þannig symbólismi. En maður getur leitað að ljósinu (Gotta light?) án þess að hætta að ráfa í myrkrinu. Einsog hefur sýnt sig. *** Tesan er þessi. Illskan á sér upphaf. Og saga þess er stráð táknum og ferlum af ólíkum gerðum – fæðingum og hreyfingum, ógn og sakleysi. *** Ég las samantekt af þættinum og er ekki með neinar kenningar. Sammála öllu og ósammála því. Þetta er bara einsog það er.

Við flugum frá Íslandi til Stokkhólms og komum til Helsinki með bátnum í morgun. Þessi morgunflug eru alger draumur og mikið sem sætin í flugvélum WOWAir eru dásamleg. *** Á morgun eru það Guns N’ Roses í Hämeenlinna. Og afmælið mitt. *** Í gær átum við hádegismat með tengdaföður mínum í Nacka, gegnt borði þar sem Britney Spears sat einu sinni og át grísanoisette fyrir 75 sænskar krónur, að því er fram kom í innrammaðri frétt á vegnum. *** Eftir matinn ræddi tengdafaðir minn um áhyggjur sínar af íslamíseringunni, sem ætti að róa huga allra sem telja að „þessi málefni“ séu ekki til umræðu í Svíþjóð. Hann samþykkti að vísu að tölfræðilega líklegra væri að hann yrði fyrir myntugrænum Moskvíts gangandi á höndum á hjólabraut í Sundsvall – og bílstjórinn væri með áunna sykursýki – en að hann yrði drepinn af hryðjuverkamanni. Og þurfti ekki miklar fortölur til. *** Nú fer vel um okkur í íbúð vinafólks okkar í Maunula. Þau stungu að vísu af til Tékklands rétt í þessu og verður saknað. *** Það er stundum sagt að listamenn verði að búa yfir sérstaklega mikilli sjálfsgagnrýni. Það held ég að sé í sjálfu sér alveg satt, en að sama marki er satt að fólk sem býr yfir sérstaklega mikilli sjálfsgagnrýni verður aldrei listamenn. Það rústar ferli sínum sjálft áður en hann er einu sinni hafinn. Það verður þá a.m.k. að fylgja með mjög mikið úthald fyrir sjálfsgagnrýni. Því ekki losnar maður við endalaust innra röflið í sjálfum sér.

Leifsstöð. Ég svaf í þrjá tíma. Börnin í þrjá og hálfan. Nadja sama og ekki neitt, skilst mér. *** Ég er að reyna að ákveða hvort ég geti lifað án þess að eiga Apple Watch. Mér sem er illt í hnénu og get líklega ekkert hlaupið næstu daga. *** Í gær hittum við franska sendiherrann. Hann átti erindi við Nödju en var áhugasamur um að hitta mig líka. Ásamt menningarfulltrúa frá Alliance Francaise og þriðja sendiráðsstarfsmanni. Of mikið af samtalinu fór fram á frönsku. Fólk er almennt hryllilegt með að skilja aðra út undan með tungumálamúrum. Ég reyni að taka því vel en stundum gengur það allhressilega á þolinmæði mína. Í gær var ég farinn að hanga bara í símanum á meðan hinir töluðu saman. Og það var alveg ljóst, fannst mér, að öllum fannst ég vera sá dónalegi. *** Við fórum líka í sveitina til Maju systur. Hún er alveg að verða sjálfbær, held ég hreinlega. Leysti mig út með alls kyns heimalöguðu heimaræktuðu marmelaði og bbq-sósum og chilimauki. Ég stakk því í farangurinn og ætla að njóta þess í allt sumar. *** Það gengur hægt að lesa Kaputt. En vel. Þetta er alvöru bók. Dokument sem er líka skáldskapur. Myndi prýða sér vel í skáldævisagnaæðinu. *** Talandi um það er ég fyrir lifandis löngu kominn með leið á Knausgaard og liggur við að mér sé skítsama á hvaða tungumáli hann talar. Almennt er heimsborgarabragur á að ræða við fólk á eigin tungumáli og heimóttarskapur að gera það á amrísku. Og ástæðan fyrir því að færri og færri skilja talaða skandinavísku er að við heyrum hana sjaldnar og sjaldnar. *** Öðru máli gegnir um persónuleg samskipti, vel að merkja. Það er full ástæða til þess að reyna að hafa þau á jafningjagrundvelli – frekar en á blandinavísku nýlenduherranna. Og ég hef verið talsmaður enskunnar í norrænu samstarfi, ekki síst vegna Íslendinga og Finna, sem annars eru aldrei fullgildir meðlimir.

Hér með lýsi ég gentrifieringu Kópavogs formlega hafna.

Ljóðaupplestur á Catalínu klukkan 20, held ég.

Svo til allt komið í bílinn. Vantar eiginlega bara farþegana. Við erum að bíða eftir að þvottavélin klári prógramið. Tuttugu mínútur í mesta lagi. Fullur tankur á bílnum. En kannski maður sé svolítið úttaugaður. Það verður gott að komast af stað.

Við erum að verða búin að ganga frá heimilinu. Sjökvist, heitir það, þetta hús. Og bráðum fer það í útleigu. Fyrstu gestirnir eru eldri sænskir herramenn sem eru fæddir hér og bjuggu fram á unglingsaldur. Þeir eru að koma með pabba sínum. Heim, segja þeir, eru glaðir að vera á leiðinni heim. *** Í gærkvöldi héldum við Jónsmessu. Sill och potatis. Jordgubbar og grädde í eftirrétt. Mamma og pabbi komu. Svo fór Nadja á djammið og ég lagði Aram. Raunar kom svo hópur af vinum óvænt í smá heimsókn – Jón Bjarni Atlason, þýðandi og bókmenntamaður, Ólafur Guðsteinn íslenskukennari, skáld, pönkari og kántrístjarna og Helga Þórsdóttir, menningarfræðingur og byggðasafnsstjóri. Þau hjálpuðu mér að klára bjórinn sem var eftir í húsinu og hefði annars bara orðið túristunum að bráð. *** Í dag fór ég líka í kaffi til Baldurs Smára æskuvinar míns og fjölskyldu hans. Sólin er loksins komin eftir sannarlega ömurlega daga upp á síðkastið og við sátum í garðinum og spjölluðum. Svo leystu þau mig út með heljarinnar myntublómi sem ég gróðurset hér hjá mér. Þá verður nóg af myntu þegar við komum aftur. *** Og talandi um vini þá er Haukur Már 39 ára í dag. Mánudaginn, sumsé. Margfaldlega, þráfaldlega húrra fyrir því!

Ég var nývaknaður að drekka morgunkaffið mitt þennan laugardag þegar ég rakst á eftirfarandi spurningalista hjá ónefndum dönskum forleggjara af íslenskum ættum, yo, og hugsaði að nú væri ég ekki á Facebook og því tilvalið að taka þátt í því sem nútildags heitir „Facebookleikur“, þótt hann væri bara svona á bloggi. Í fornöld gerðist allt sem skipti máli á blogginu. *** Í öllu falli: Hvaða bækur liggja á náttborðinu þínu? Kaputt eftir Malaparte. Stóri skjálfti eftir Auði Jóns. Orðspor eftir Juan Gabriel Vasquez. Þær tvær síðastnefndu bara af því ég á eftir að fjarlægja þær. Á klósettinu er Flarf: Anthology og á skrifstofunni – eða það sem var í lestri á skrifstofunni þar til ég tók til í gær og pakkaði saman – var Ég er ekki að rétta upp hönd eftir fjölda höfunda, Ég er hér eftir Soffíu Bjarnadóttur og Sprungur eftir Jón Örn Loðmfjörð. Þær eru allar „í lestri“ og eiga því heima hér. Á hillunni í lestrarhorninu okkar Arams og Ainoar er svo Mómó og sægur af myndabókum. Hvenær lastu síðast bók sem þér fannst frábær? Og hvaða bók var það? Mér finnst bækur oft vera frábærar. Ég las Manntafl í fyrsta skipti nýlega og var uppnuminn – ekki síst af frásagnartækninni, sem hljómar nördalegar en ég meina það. Frásagnarlistinni. The Left Hand of Darkness náði mér líka nýlega. Hvað ræður því hvaða bók þú ákveður að lesa. Ritdómar, meðmæli frá vini eða eitthvað annað sem vekur forvitni? Meðmæli skipta oft miklu. Ritdómum fletti ég oft upp þegar ég er að spá í hvort ég eigi að lesa a, b eða c næst. Ég les þá líka í rauntíma – þegar blöðin koma – en ég les yfirleitt ekki bækur sem eru í deiglunni. Gef þeim 1-2 ár og helst meira. Oft bý ég mér til reglu. Bara víetnamskar bækur. Bara bækur eftir konur. Bara pólitískar skáldsögur. Bara ljóð eftir útlensk skáld. Bara kanónu. Bara skáldsögur eftir vini mína. Þetta er mjög arbítrari og í raun fyrst og fremst til að skapa fyrsta filter – svo það sé minna úrval og minni valkvíði. Hvaða starfandi rithöfund – leikskáld, blaðamann, ljóðskáld, gagnrýnenda – dáir þú mest. Sennilega er það Coetzee. Hann er brjálæðislega hugrakkur. Starir niður heiminn. Ég dáist almennt að blaðamönnum og gagnrýnendum en stéttin sem slík má muna sinn fífil fegurri – fagurfræði krítíkunnar er alltof seif í dag. Of mikil og of ódýr greining á kostnað samræðu um listina og  mats (og þá er ég ekki að tala um stjörnugjöf). Af starfandi ljóðskáldum finn ég mig líklega enn mest í UKON. En svo víða líka – ljóðlistin er svo brjálæðislega stór og stundum finnur maður sig svo mikið í litlu. Lína hér og lína þar og maður er aldrei samur. Hvenær er best að lesa? Það er best að lesa á morgnana eftir að Aram er farinn í skólann og þar til að Aino vaknar. Þetta geri ég reyndar bara þegar Nadja er ekki í bænum. En sem sagt betra að lesa á morgnana en kvöldin og best að lesa þegar maður er einn í heiminum og búinn að sofa úr sér áhyggjurnar. Þetta er svona hálftími til klukkutími og stundum bara fimm mínútur, en þarna er skerpan mest, kollinn skýrastur. Ég les samt mest á kvöldin í rúminu. Það er ömurlegur tími til að lesa. Hver er eftirminnilegast bókagjöf sem þú hefur fengið? Steinar Bragi gaf mér Ytri höfnina eftir Braga Ólafsson áritaða til Dags Sigurðarsonar í afmælisgjöf einu sinni. Sennilega þrítugs. Af einhverju hybris krotaði ég í hana með ljótu rithöndinni minni (Bragi skrifar fallega) að þetta hefði Steinar gefið mér. Sennilega talaði ég m.a.s. um mig í þriðju persónu. Frá Steinari Braga til Eiríks Arnar. Maður getur verið svo mikið fífl. En bókin er samt enn falleg. Nadja gaf mér líka afskaplega fallega bók einu sinni með ljóðum ungverskra skálda. Amma mín gaf mér þrjú jól í röð – þegar ég var 8, 9 og 10 ára – Þúsund og eina nótt í þremur bindum. Ekkert þeirra entist mér nema fram að áramótum. Hvaða bókmenntapersóna er í mestu uppáhaldi? Raskolnikov er kannski ekki í uppáhaldi – hann er ekki þannig fígúra, honum er náttúrulega vorkunn þegar manni ber ekki beinlínis skylda til að hata hann. En hann á eitthvað í mér. Woland líka. Lukku-Láki. Sjerasade. Orlando. O.s.frv. Annars finnst mér bara einsog ég sé að skilja mitt eigið fólk út undan – svara spurningunni um hvaða börn annarra ég elski mest. Af mínum er það Agnes, Halldór og Þrándur. Mér finnst alltaf erfitt að hafa skilið þau eftir. Hvers konar lesandi varstu sem barn? Sjá þetta með Þúsund og eina nótt. Ég las margfalt hraðar sem barn en ég geri í dag. Og margfalt meira. Ég las allt. Ég var sjúkur í bækur. Alveg þar til ég varð svona tólf ára og missti áhugann. Var síðan erkitýpískur unglingsstrákur sem allir hafa áhyggjur af vegna þess að hann vill bara vera í tölvuleikjum og á hjólabretti eða safna hári og spila á gítar. Datt svo um Allen Ginsberg og Dostójevskí þegar ég var 16-17 ára – í gegnum Bjarna Þór, vin minn – og uppgötvaði bókmenntir alveg upp á nýtt. Eiginlega var það allt annar heimur en sá sem ég hafði verið í sem barn. Ég las að vísu líka mjög mikið í menntaskóla – skrópaði mig út úr mörgum áföngum og var fimm ár að klára því ég fékk aldrei að taka próf  vegna mætingar (af því ég var ýmist á Café Castro eða bókasafninu að lesa). En ég las hægar og öðruvísi og það hafði annars konar áhrif á mig, sem ég er ekki viss um að ég sé nógu þroskaður enn til að koma í orð. *** Einhverjar fleiri spurningar? *** Bubbi stóð annars fyrir sínu í gær. Þeir Viktor komu og sátu með okkur Nödju í kvöldmatnum á Edinborg bistró – balkanska kjötlokan, sem er ný á matseðli, í boði króatíska kokksins sem heitir víst Amir, var hreinasta dásemd. Um þetta vorum við Bubbi sammála, hann hafði fengið sér hana í hádeginu held ég. Annars töluðum við mest um Slash – sem okkur finnst líka dásemd – og Forbes-aðalinn sem Bubbi er kominn af. *** Bubba varð tíðrætt um að hann væri að leita að einhverju organísku í tónlist og gítarstílinn á Túngumál. Hann slær strengina með berum þumli sem gefur tónlistinni sérstakan blæ. Mjúkur þumallinn á niðurleiðinni og nöglin strýkst við á uppleiðinni. Nadja segir að svona spili allir í Indonesíu (þar sem hún hefur svolítið verið); Bubbi talaði um suður Ameríku. Platan er frábær, einsog ég hef minnst á, en einhvern veginn finnst mér einsog þessi tónlist hafi verið gerð til að hún sé flutt á tónleikum. Af Bubba einum, í litlum sal – helst bara með áhorfendur í fanginu. Enda er það leitin sem ég held að Bubbi sé að tala um. Nándin og hið lífræna – ekki að það skorti neitt á sjóið eða performansinn eða tæknina, heldur er þetta samruni. *** Ég veit annars ekki hvort það eru andstæður að vera berskjaldaður og þrautþjálfaður. En það er í það minnsta mjög falleg spenna og góður kontrast. Bubbi er kóngurinn.

Ég er þreyttur og ég er með höfuðverk. Ég er búinn að taka til á skrifstofunni – í dag var síðasti vinnudagurinn hér í bili. Sit og bíð eftir að Jói hjá DIGIFILM færi Óratorreksupplestrana mína yfir á USB-lykil svo ég geti farið heim. Ég var á leiðinni út um dyrnar þegar ég fattaði að ég átti eftir að fá afrit. Þeir verða annars spilaðir í menningarþættinum Tengivagninn í sumar, sem tekur við af Lestinni þegar hún fer í sumarfrí. *** Nú kom þetta. Ég ætla að elda kvöldmat með Aram í kvöld. Það er nýtt átaksverkefni. Kenna barninu að laga mat. ***